Google This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: * Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes. * Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. * Maintain attribution The Google watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. * Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. com/] qne ) Jaco: Fiol PATROLOGLE CURSUS COMPLETUS SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA, OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM, SIVE LATINORUM, SIVE GRARCORUM, QUI AB SVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III (ANNO 1916) PRO LATINIS ET CONCILI1 FLORENTINI (ANN. 1439) PRO GILECIS FLORUERUNT : RECUSIO CHRONOLOGICA | OMNIUM QUAE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICU TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIMA ECCLESLE SECULA, (UXTA EDITIONES ACCURATISSIMAS, INTER SE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS GOLLATAS, PERQUAM DILIGENe TER CASTIGATA; DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS, YARIISQUE LECTIONIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA; OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIMAS EDITIONES QUJ£g TRIBUS NOYISSIMIS SACULIS DEBENTUR ABSOLUTAS DETECTIS, AUCTA ; " INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS SIVE AUCTORES ALICUJUS MOMENTI SUBSEQUENTI- BUS, DONATA ; CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINA* BRUM MARGINEM SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNA- TA; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;. DUCENTIS ET AMPLIUS LOCUPLETATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPERUM, ALPHABETICIS, CHRONOLOGICIS, STATP« $TICIS, SYNTHETICIS, ANALYTICIS, ANALOGICIS, IN QUODQUE RELIGIONIS PUNCTUM, DOGMATICUM, MORALE, LITUR« OLCUM, CANONICUM, DISCIPLIMARE, HISTORICUM, ET GUNCTA ALIA 8INE ULLA EXCEPTIONE; SED PRAESERTIM BUOBUS INDICIBUS IMMENSIS ET GENERALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID WON SOLUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETIAM UNUSQUISQUE PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO, IN QUODLIBET THEMA SCRIPSERIT, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTUFRJ/É BA EX QUO LECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM $. SCRIPTURA VERSUS, A PRIMO OENESEOS USQUE AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT: BSBETIO ACCURATISSIMA, CARTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR GHARACTERUM NITIDITAS, CRARTA QUALITAS, INTEGRITAS 'TRXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM REGUSORUM TUM "VARIETAS, TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGLE DECURSU CONSTANTER SIMILIS, PRETII EXIGUITAS, PRJASERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METHODIGA ET CHRONOLOOGICA, BEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIO SPARSORUM, PRIMUM AUTEM IM NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS ET MSS. AD OMNES AMRTATES, LOCOS, LINGUAS FORMASQUR e PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. SERIES GEJECA POSTERIOR, IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESLE 68490) AB JEVO PHOTIANO USQUE AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA ; AGGURANTE J.-P. MIGNE, Biibliothees Cleri aniversee, SIVE CURSUUM COMPLRTORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECOLESIASTICAEE RAMOS EDITORE. PATROLOGLE GRJEC/E TOMUS CXIX. OECUMENIUS, TRICCJE EPISCOPUS. PARISIIS APUD GARNIER FRATHES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA: AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSÉE DU MAINE, 187. 1881 δές o , M31 P.M Ex typis societatis dieta Socletas anonyma impressionis et librarie administrationum viarumque ferratarum. PAULO DUPONT, Directore.— Parisiis, in via dicta Jean-Jacques-Rousseau, 41. (Cl.) 78.1.80. - e— ———H a m — - —77 7 TRADITIO CATHOLICA. SAECULUM X. ANNUS 995. OIKOYMENIOY ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ TPIKKHZ, TA ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ ΠΑΝΤΑ. OECUMENII, TRICCJE IN THESSALIA EPISCOPI, OPERA OMNIA, JUXTA EDITIONEM PARISIENSEM ANN! 1631, PRAVIA EMENDATIONE DILIGENTISSIMA, TYPIS REPETITA. ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, BIBLIOTHECAEE CLERI UNIVERS E SIVE BAS CURSUUM COMPLETORUM ΙΝ SINGULOS SCIENTIE EOCLESIASTIC/E RAMOS" EDITORE. - —— — 5-0 —————— TOMUS POSTERIOR. —— Átip-Q- «i ——— PARISIIS APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, IN VIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 189, OLIM CHAUSSÉE DU MAINE, 127 1881 TRADITIO CATHOLICA SAECULUM X. ANNUS 998. ELENCHUS AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CXIX CONTINENTUR. — -.o—— IE m -————— —- OECUMENIUS TRICCAE IN THESSALIA EPISCOPUS. Commentaria in Novum Testamentum. (Continuatio... . . « « « .. ..... Col. 9 Sinopsis Anonymi ex OEcumenio in. Apocalypsin, ex qua discimus locum sedis episcopalis OEcumenii. ....... elles . . . 122 PATRIARCHJE CPOLITANI. Sententie synodales et sanciones pontificie . ο ......... ὁ ο ὁ ο ο Indez rerum et sententiarum in OEcumenii Opera « ....... 4... s 1904 OECUMENII COMMENTARIORUM — IN NOVUM TESTAMENTUM CONTINUATIO ΥΠΟΘΗΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΑΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM EPISTOL/E AD COLOSSENSES Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Ῥώμης, οὐχ ἑωρακὼς pivA — Hancab urbe Roma scribit, cum nedum quidem αὐτοὺς, ἀχούσας δὲ περὶ αὐτῶν. Ἡ δὲ πρόφασις της Ἐπισνολής αὕτη * Τοὺς Κολασσχεῖς ἠθούλοντό τινες ἀπατῆσαι σοφίσµασιν Ἑλληνιχοῖς κατὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, xal περὶ των iv νόμν βρωμά- των κσὶ περιτοµῆς, Ταῦτα τοίνυν μαθὼν ὁ 'Amó- στολος, γράφει την ᾿Ἐπιστολὴν ὥσπερ χατηχητιχὴν αὐτοῖς ταύτην. Καὶ πρῶτον μὲν εὐχαριστῶν τῷ θεῷ, σηµαίνει ἀπὸ τοῦ σκότους αὐτοὺς µεταθεθηκέναι εἷς τὸ φῶς τῆς ἀληθείας. Καὶ ὅτι ὁ Χριστὸς εἰς ὃν ἐπί- στευσαν, εἰκών ἔστι τοῦ θεοῦ xal λόγος, δι οὗ τὰ πάντα Ὑέγονε, Καὶ ὅτι ἔπρεπεν αὐτὸν δημιουργὸν ὄντα, Ὑενέσθαι καὶ πρωτότοκον τῆς κτίσεως, καὶ πρωτότοκον ix τῶν νεκρῶν, ἵνα τὰ ἀμφότερα συνάψῃ, και ζωοποιήσῃ -τὰ πάντα. Προέτρεπέ τε αὐτοὺς ἐμ- eos vidisset, jam tamen de ipsis audisset. Occasio autem Epistolz fuit bxc : Colossensibus quidam imponere volebant Grecanicis sophismatis adver- sus Christi fidem,et de cibis legis ac de circumci- sione. Hac ergo cum didicisset Apostolus, hanc ad eos scribit Epistolam, tanquam ipsos erudjentem. Et primum quidem Deo gratias agens significat ipsos a tcnebris transisse ad lumen veritalis,quod- qne Christus in quem crediderunt, imago est et verbum Dei, per quod omnia : et quod decenserat ut si qui creator erat, fieret primogenilus ex mor- tuis, ut utraque conjungeret, et omnia viviüicaret. adhortatur primum eos, ut in fide permaneant, si- gnificans quod ipse Paulus minister sit Evangelii, µένειν τῇ πίστει, σηµαίΐίνων, ὅτι αὐτὸς ὁ Παύλος p in quod instructi sunt. Deinde etiam de legeetci- διάχονός ἐστι τοῦ Εὐαγγελίου iw» d κατηχήθησαν. Εἶτα καὶ περὶ τοῦ νόµου xal τῶν iv αὐτῷ βρωμά- των, καὶ περὶ ἡμερῶν καὶ ἐνιαυτῶν ἐξηγεῖται, καὶ ἀποδείχνωσιν ἠργηχέναι λοιπὸν τὰ παλαιὰ, καὶ τὴν περιτοµήν. Συμθουλεύε τε αὐτοῖς μλ πλανᾶσθαι ἀπὸ τῶν σοφιζοµένων καὶ πλανῷν αὐτοὺς θελόντων. Καὶ λοιπὸν παραινέσας καὶ ὧδε γονεῦσι xal τέχνοις, ἀνδράσι xal Ὑυναιξ, δούλοις xal Χυρίοις, καὶ τὰ ἄλλα τὰ πρὺς ἤθη συµθουλεύσας, τελειοῖ τὴν Ἐπιστο- A5», παραγγείλας τοῖς αὐτοῖς, ἵνα ὅταν ἀναγνωσθῇ παρ’ αὐτοῖς dj ᾿Επιστολὴ, ποιήσωσι xal ἓν cf, Λαοδικέων ἐκκλησίᾳ αὐτὴν ἀναγνωσθῆναι, xal τὴν ix Λαοδικείας καὶ εἰς αὐτοὺς ἀναγνωσθηναι, Ῥλταοίι, GR. CXIX bis qui in lege sun',et de diebus et annis comme- morat, et ostendit deinceps o!iosa esse velera, ip- samque circumcisiouem. & 84 Suadet preterea ne fallantur ab impostoribus et seducere eos nilenti- bus.Deinde postquam etiam hic parentes adhor- tatus est ac liberos, virosac mulieres, ser- vos etdominos aliaque suasit qui ad mores faciunt, concludit Epistolam : adhortatus ipsos ut ubi lecta fuisset apud eos Epistola, curerent ipsam quoque legendam in cetu Laodicensium, et que Laodicensium erat, ut etiam apud ipsos lege- relur. 11 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI | 12 THEODORETI. [n pluribus Epistolis significat Apostolus media- tionem ad Deum ac Patrem et reconciliationem contigisse hominibus perFilium. »Unus enim Deus, inquit, et unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus !. » Rursumque : « Per quem re- conciliationem accepimus 3.» Et Dominus seipsum ostium et viam appellat $. Neque enim alio modo nisi per ipsum etin ipso contingit cuiquam acces- sus ad Patrem 4. Propter hoc namque cum Deus esset, homo quoque factus est, ut inter Deum et homines mediator exsisteret, qui et hoc et illud esset. Verum existimabaut Colossenses per ange- los accessum haberi ad Patrem et non per Chris- tum. Deinde mnltas habebant Judaicas ac Grecas observationes, dies observantes et temporum op- portunitates et quecunque hujusmodi erant ; que omnia scribendo Epistolam corrigit Paulus. EPISTOLAE AD COLOSSENSES CAPITA. 1. Gratiaruin actio de Colossensibus,qui propter spem, Deo familiares effecti sunt. 9. Precatio pro ipzis,ut recipiantur adsapientiam operativam,ad virtutem toleranlie cum gratia- rum actione familiaritatis, que est ez purifica- tione. 3. De creatione per Chrislum , οἱ reconcilia- tione per conjunctionem Dei. GEOAOQPHTOr., Ἐν πολλοῖς ὁ ᾿Απόστολος δηλοῖ τὴν πρὸς τὸν θεὸν xal Πατέρα µεσιτείαν καὶ καταλλαγὴν τοῖς ἀνθρώ- ποις διὰ τοῦ Υἱοῦ γεγονέναι, € Eic γὰρ θεὸς, φησὶ, καὶ sic μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἄνόρωπος 'In- σοῦς Χριστός. » Καὶ πάλιν» « Δι o, φησὶ, thv καταλλαγὴν ἐσχήκαμεν. » Καὶ ὁ Κύριος θύραν ἑαυ- τὸν καὶ ὁδὸν καλετ. Οὐ γὰρ ἑτέρως εἰ μὴ δι αὐτοῦ καὶ iv αὐτῷ ἀπέλθοι τις πρὸς τὸν Πατέρι. Aii τοῦτο γὰρ (v θεὸς, xzl ἄνθρωπος γέγονεν, ἵνα θεῷ καὶ ἀνθρώποις μεσιτεύσῃ, τοῦτό τε ὧν κἀχεῖνο. "AÀÀ' ol Κολοσσαεῖς, ὑπὸ ἀγγέλων qovto τὴν προσ- γέσθαι πρὸς τὸν Πατέρα, xal o) διὰ τοῦ αγωγὴν B Ἀριστοῦ. Έπε'τα πολλὰς εἶχον παρατηρήσεις Ἰουδαϊικὰς καὶ Ἑλληνικὰς, ἡμέρας παρατηρούμενοι καὶ καιροὺς καὶ ὅσα τοιαῦτα. Άτινα πάντα, γράφων τὴν Ἐπιστολὴν, διορθοῦται ὁ Παῦλος. « ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΚΟΛΟΣΣΛΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. » α. € Εὐχαριστία ὑπὶρ Κολοσσαέων οἰκειωθέντων θεῷ iv! ἐλπίδι. B. « Eby3) ὑπὲρ αὐτῶν εἰς σοφίαν πρακτικὴν, εἰς δυνά- µιν ὑπομονῆς, σὺν εὐχαριστίᾳ τῆς οἰχειώσεως τῆς iv χαθάρσει. » q . € Περὶ τῆς iv Χριστῷ κτίσεως xal ἀνακτίσεως τῆς κατὰ συνάφειαν θεοῦ. » 4. De gentium adduclione, qua facta est in cor- C δ), « Περὶ ἐθνῶν προσαγωγῆς τῆς ἓν σώματι Χριστοῦ pore et passione Christi per fidem. 9. De doctrina ipsius trudita per labores, re- conciliativa ad exhibitionem coram Deo. 6. Quod non oporteat eos qui sapientiam habent in Christo, humana incedere fallaci sapientia. 1. Quod conjunctio ad Deum, spiritualiter quo- que ea qua legis sunt continet ad convivendum Christo. 8. Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio habentur non spiritualibus qui virtutem Christi vivunt. 9. Exhortatio ud purgationem, sanctificationem, benignitatem, pielatem, discendi amorem, can- tum Psalmorwn, laudabilem secundum Deum p conversationem, et gratiarum aclionem. 40. Quac ad cimcor diam erga familiares spectant. ! [ Tim. uj, 5. 2 Rom. v, 14. 5Joan. x, 9. xai πάθει διὰ πίστεως. » t. e Περὶ τῆς διὰ τῶν πόνων αὐτοῦ διδαχῆς, ἆνα- κτητικῆς εἷς παράστασιν θεοῦ. y» 6. * Περ τοῦ μὴ ὑπάγεσθι ἀνθρωπίνῃ cola ἁπατηλῇ, τοὺς Ev Χριστῷ τὴν σοφίαν ἴἔχον- τας. » ζ. « Ou d πρὸς Θεὸν συνάφεια xal τὰ τοῦ νό- µου περιέχει πνευματικῶς εἷς τὸ συζῆν Χριστῷ. » ". €« Οτι oi τοῦ σαρχιχκοῦ νόµου τύποι, σαρχιχοῖς χρήσιμοι, οὐ Ἅππνευματικοῖς τοῖς ἓν δυνάμει Χριστοῦ ξῶσιν. » θ, « Παραΐνεσις κακαθάρσεως, ἁχιασμοῦ, φιλαν- θρωπίας, «Φφιλοθεότητος, ΚΦιλομαθείας, ψφαλμ- ᾠδίας, εὐφήμοω εἷς θΘεὸν διαγωγῆς, εὖχα- ριστίας. » v. « Τὰ πρὸς τοὺς οἰχείους ὁμονοητικῶς. » 4 Matth. χι, 27. 13 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 14 ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H IIPOXZ ΚΟΛΟΣΣΑΗΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ PAULI APOSTOLI AD COLOSSENSES EPISTOLA IIPOOIMION, « Παῦλος ἀπόστολος ᾿]ησοῦ Χριστοῦ, διὰ θελή- µατος Oso), xal Τιμόθεος, ὁ ἀδελφὸς, τοῖς ἐν Κολοσσαῖς ἁγίοις καὶ π'στοῖς ἆδελφοτς ἐν Χριστῷ, χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη, ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ πριατοῦ. » El Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶμι ἀπόστολος, καὶ θέληυα τοῦτο τοῦ Πατρός ἐστιν, εὔληλον ὡς Aron τὰ παρ’ ἱμοῦ. Τοιγχροῦν, φησὶ, γινώσκετε ὑπὸ Υἱοῦ ὑμᾶς προσάγεσθχι. « Διὰ θελήματος θεοῦ. » Σημειοῦ τὸ, Ava, ἐπὶ Πατρὸς εἰρημένον. « Τοῖς ἐν Κολοσσαῖς. » Πόλις Φρυγίας αὕτη, ἡ λεγομένη vov Χώνα, « Ἁγίοις καὶ πιστοῖς ἀδελφοῖς iv Χριστῷ, » τὸ εἶναι, φησὶν, ἅγιοι καὶ πιστοὶ ἔχετε, ἄρα διὰ Χριστοῦ d mpoc- αγωγὴ, καὶ o) 98 ἀγγέλων. KEPAA. A'. « Εὐχαριστία ὑπὲρ Κολοσσαέων οἰχειωθέντων θεῷ in. ἐλτίδι » « Εὐχαριστοῦμεν τῷ Ot καὶ Πατρὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, πάντοτε πιρὶ ὑμῶν προσ- ευχόµενοι, ἀκούσαντς την πίστιν ὑμῶν ἐν Ἀριστῷ Ἰησοῦ, xal τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τος ἁγίος διὰ τὴν ἐλπίδα τὴν ἀποχειμένην ὑμῖν iv τοῖς οὑρανοῖς. — Hv προηκούσατε — i, Tp λόγῳ τῆς ἀληθείας τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ παρόντος εἷς ὑμᾶς, χαθὼς καὶ iv παντὶ τῷ xó- cup xal ἔστι καρποφορούµενον, καθὼς xal ἐν PRO(EMIUM. I, 1-3. Paulus opostolus Jesu Christi, per vo- luntatem. Dei, et Timotheus frater, iis qui sunt Colossis sanctis ac fidelibus fratribus in Christo, gralia vobis et paz a Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo. Si Jesu Christi sum apostolus, idque voluntas Patris est, manifestum est vera esse que a me praedicantur. Cognoscite itaque quod vos a Filio adducamini. « Per voluntatem Dei. » Animadver- te Per, de Patre dictum esse. « His qui sunt Co- lossis. » Hzc civitas est Phrygize,quae nunc Chona appellatur. « Sanctis ac fidelibus fratribus in Christo. » Si in Christo esse facit sanctos ac fide- les, utique per Christum est adductio ad Patrem, et non per angelos. CAPUT I. Graliarum actio de Colossensibus qui propter spem Deo familiares effecti sunt. I, 3-8. Gratías agimus Deo et Patri Domini nos- tri Jesu Christi,semper pro vobis orantes,cum au- dissemus fidem vestram in Christo Jesu,et charita- tem ergaomnes sanclos propter spem repositam vo- bis in colis : de qua prius audistis per sermonem veracem Evangelii quod prasens est apud vos, quemadmodum el in toto mundo etiam fructificat, sicut el in vobis, ex eo die quo audistis et cognu- vistis gratiam Dei in veritate. Quemadmodum et ὑμτν, ἂἀφ hc hpípzc Ἅἡἠκούσατε καὶ Eqvoce την dedicisti ab Epaphra dilecto conservo nostro,qui yáow τοῦ θεῶ iv ἀληθεᾳ, καθὼς καὶ ἐμάθετες est fidus pro vobis minister Christi, qui et erpo- ἀπὸ ἸἘπαφρᾶα τοῦ ἀγαπητοῦ συνδούλυ ἡμῶν, suit nobis vestram dileclionem in spirilu. ὃς ἔστι πιστὸς ὑπὲρ ὑμῶν διάκονος τοῦ Χριστοῦ, ὁ καὶ δηλώσας ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἀγάπην ἓν πνεύ- ματι. 5 ᾿Επὶ τὸν Πατέρα ἅπαντ« ἀνατίθησιν, ἵνα µη εὖθὺς προστᾷ Χριστὸς ὡς θεὸς αὐτοῖς νηφίοις οὖσιν. « Πάν- τοτε περὶ ὑμῶν προσευχόµενοι. 5 Διὰ τῆς συνεχείας τὴν πρὸς αὐτοὺς ἀγάπην δηλοἹ. « ᾿Ακούσαντες, » Ὁ Ἐπαφρᾶς ἦν ἀπηγγελκὼς τῷ Παύλψ. ε Tav πίστιν ὑμῶν iv Χριστῷ. » ᾿Εγὰ, φησὶν, ἀκήχοα, ὅτι εἷς Χρι- στὸν ἔχετε τὴν πίστιν. Οἱ δὲ οὕτως ἔχοντες, πῶς &' ἀγγέλων τὴν προσαγωγὴν εἶναι ὑπειλήφατε ; « Kal τὴν ἀγάπην τὴν εἷς πάντας. » El elc πάντας, οὐχοὺν καὶ sl; ἡμᾶς. e Διὰ τὴν ελπίδα. » O5 δεῖ γὰρ ἐνταῦθα, Ad Patrem omnia refert : ne, cum pueri sint οἱ insipientes, statim ipsis Christus ut Deus propona- tur. «Semper pro vobis orantes » Assiduitate signi- ficat amorem erga ipsos. « Cum audissemus. » Epaphras Paulo renuntiaverat. « Fidem vestram in Christo. » Ego, inquit, audivi quod in Christum fidem habeatis.Quomodo autem,cum aliter vos ha- beatis adductionem ad Deum pcr angelos et fieri creditis? « Et charitatem erga omnes. » Si erga omnes, igitur etiam erga nos. « Propter spem.»Non 15 GECUMENII TRICC/E EPISCOPI 16 enim oportet que hic sunt exspectare, sed quiz in A ἀλλὰ τὰ έκετ ἐχδέχεσθαι, καὶ μὴ ἀποχνεῖν πρὸς τοὺς futuro : nec pigros esse ad presentes afflicliones. « De qua prius audisis. » Sermonem dicit predi- cationis verilatis. Prius, inquit, audistis ante me, ante presentem Epistolam.Non dieit autem Pradi- cationis, sed Evangelii, significans Christi benefi- cia. Quis enim evangelizare potuisset nisi bona fuissent ? « Quod praesens est apud vos.» Quod efficaciam habet,et creditur, inquit. «Quemadino- dum et in toto raundo. » Promptiores ipsos reddit circa fidem, ex eo quod habebant omnes regulas.' « Etiam fructificat. » 4468 Fructificat autem et augetur quotidie, nonnullis certe ad fidem acce- dentibus. Nam hoc fructus et augmentum est Evangelii, ut plures efficiat discipulos. « Ex eo die quo audistis. » Id, inquit, habetis, ut alii ex vo- bis cognoscant. Est autem laus horum quod ex eo die quo adierunt non cessant ad fidem accedere. « Graiiam Dei in veritate. » Non errore aat vanis sermonibus, sed in veritale. « Ab Epaphre. » Ibi Indubie predicaverat Epaphras. Dilecto autem di. xit el conservo, ut virum fide dignum ostenderet. « Pro vobis minigler. » Cum ad ipsum Paulum per- venisset, miniser pre ipsis factus est. Chrisli vero ait, quoniam in his quie Christum concergunt re- bus ministraverat. « Vestram dilectienem. » Quam babetis, inquil, erga me. Dilectionem autem, non carnalem, sed spiritualem; nam In spiritu, inquit. CAPUT II. ὦδε πειρασμούς. « Hw προηχούσατε. » Λόγον ἆλ- θείας τοῦ χηρύγματός φησι. Προηκούσατε δὲ, πρὸ ἐμοῦ, φησὶ, πρὸ τῆς νῦν Ἐπιστολῆς, Ob λέγει δὲ, Κηρύγματας, ἀλλὰ Εὐαγγελίου δηλῶν τὰς Χριστοῦ εὐεργεσίας. Τίς γὰρ ἂν εὐαγγελίσηται, sb μὴ τὰ χρηστά ; « To) παρόντος εἰς ὑμᾶς. » Τοῦ ἐνεργοῦντος καὶ πιστευοµένου, φησι. « Καθὼς καὶ iv παντὶ τῷ xócup. Προθυμοτέρους αὐτοὺς περὶ τὴν πίστιν «out ix τοῦ ἔχειν πάντας κανόνας. « Καὶ dou καρποφορούµενον. » Καρποφορεῖτει δὲ καὶ αὔξεται ὁσημέραι, προσιόντων τινῶν τῇ movet πάντως. Τοῦτο γὰρ καρπὸς καὶ αὔξησις Εὐχγγελίου, τὸ πολ- λοὺς ποιεῖν µαθητάς. « 'Ao' ἧς ἡμέρας ἠχούσατε. » Ἔχετε, φησὶ, xxl τοὺς ἄλλους ἐξ ὑμῶν κεἰδένι. Ἔπαινος δὲ αὐτῶν ὅτι &o' Ὡς ἤκουσαν οὗ παύονται τῇ πίστει προσιόντες, α Την Ὑάριν τοῦ θεού iv ἀληθείφ. » Οὐκ ἐν ἁπάτῃ xxl λόγοις εἰκχίοις, ἀλλ᾽ ἐν ἀληθεί. «᾿Απὸ ᾿Επαφρᾶ. » Ἐκει πάντως ἑκή- ρυξεν ὁ Ἐπαφρᾶς, Toà ἀγαπητοῦ δὲ, καὶ συνδούλου εἶπεν, ἵνα ἀξιόπιστον τὸν ἄνδρα δεί. « Ὑπὲρ ὑμῶν διάκονος. » Πρὸς αὐτὸν τὸν Παῦλον ἀπελθὼν, διάκονος ὑπὲρ αὐτῶν Ὑέγονε. Τοῦ Χριστοῦ δέ φησιν, ἐπειδὴ ὑπὲρ τῶν sip Χριστὸν ἀνηκόντων πραγµά- τῶν διηκώόνησε. € Τὴν ὑμῶν ἀγάπην. » ν ἔχετε, φησὶν, εἰς ips, ᾿Αγάπην δὲ οὗ σαρχκιλὴν, ἀλλὰ πνευ- µατικήν * Ἐν πνεύματι γάρ φησι. ΚΕΦΑΑ Β΄ Precatio pro ipsis, ut recipiantur ad sapientiam ope- C « Εὐχλ ὑπὲρ αὐτῶν εἷς σοφίαν πρακτικὰν, εἰς rativam, ad virtutem tolerantia cum gratiarum actione familiaritatis, qua est ex purificatione. I, 9-11. Propterea εἰ nos, ez quo die audivimus, non desinimus pro vobis orare εί poscere, ut im- pleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapien- tia el prudentia spirituali, ut. ambuletis digne Domino, ut per omnia ipsis placeatis, in omni opere bono fructificanles el crescentes in agnitio- ne Dei,omni robore corroborati, juxta potentiam gloria illius,ad omnem tolerantiam ac patientiam cum gaudio. µενοι, Χατὰ τὸ κράτος τῆς δόξης αὐτοῦ, κεἷς gae. 9 Postquam, inquit, audivimns fidem vestram et δύναμιν ὑπομονῆς, σὺν εὐχαριστίᾳ τῆς οἰκειώσεως τῆς ἐν χαθάρσει. » « Διὰ τοῦτο xal ἡμεῖς, de ἧς ἡμέρας Άχρυσα- μεν, οὗ παυόµεθα ὑπὶρ ὑμῶν προσευχόμενοι καὶ αἱτούμενοι, ἵνα πληρωθΏτε τὴν ῥἐπίγνωσιν τοῦ θελήματος αὐτοῦ, iv πάσῃ σοφίἰᾳ καὶ συνέσει πνευματικῇ, περιπατῆσαι ὑμᾶς ἀξίως τοῦ Ku- plos, εἷς πᾶσαν ἀρέσκειαν ἓν παν ἔργῳ ἀγαθῷ καρποφοροῦντες, καὶ αὐξανόμενοι εἷς τὴν ἐπί- Ύνωσιν τοῦ Θεοῦ, ἓν πάσῃ δυνάμει δωναμού- πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ μµακροθιμίαν μετὰ Ίχα- Ἐπειδὸ, φησὶν, ἡχούσαμεν τὴν πίστιν ὑμῶν, καὶ dilectionem, non desinimus orare. Id autem argu- τὴν ἀγάπην, οὐ παυόμεθα δεόμανοι, Τούτο δὲ τῆς mentum est dilectionis Pauli etillorum occultacon- Παύλου ἀγάπης ἴἔλεγχος, κἀχείνων ἠρέμα κατάγνω- demnatione quod precibus quoque adjuli seipsos De, ὅτι xal εὐχαῖς βοηβούμενοι, οὖκ ἀνεκτήσαντο non recuperarint.«Ut impleamini. » Clam indicat ἑαυτούς. « ἵνα πληρωθῆητε. » ρέμα αἰνίττεται, 819 quod nondum ad perfectum pervenerint,sed ὅτι οὐδέπω πρὸς τὸ τέλειον ἔφθασαν, ἀλλ ἵνα μὴ ne eos contristet, ait: Impleamini, cum dicendum λυπήσῃ, εἶπε τὸ, Πληρωθητε, δέου, Στηριχθῆτε, fuisset Confltemini.Et quod ait :In omni sapienlia εἰπεῖν, Καὶ τὸ, Ἐν πάσῃ δὲ σοφίᾳ, τὰ αὐτὸ δηλοῖ. idem significat. « Voluntatis ejus.» Quae est autein α Τοῦ θελήµατος αὐτοῦ. » Tl δὲ τὸ θέλημα τοῦ ILi- voluntas Patris ? ut per Filium homines ad ipsum — «od; ; Τὸ δι) Υἱοῦ προσάγεσθαι αὐτῷ τοὺς ἀνθρώπους, ducantur, et non per angelos. « Et prudentia spi καὶ μὴ δι ἀγγέων, « Καὶ συνέσει πνυµαταῃ., » rituali? » Non juxta prudentiam, inquit, sapien- M3 κατὰ τὴν σύνεσιν, φησὶ, τῶν παρ ὑμῖν σοφῶν, tius qui apud vos sunt. « Ütambuletis.» Quis est « Περιπατῆσαι ὑμᾶς. » Τίς ἂν ὁ ἀξίως τοῦ Κυρίου autem quidigne Deo ambulat? Manifestum est quod περιπατῶν ; Δῆλον ὡς à ἑνόρετον πολιτείαν ἔχων, is quibonam habet conversationem.Ambularevero Τὸ δὲ περιπατῆσαι, τὴν ἀνένδοτον ἐπιμονὴν πρὸς τὸ accuratam in bono permanentiamsignificat.«Utper καλὸν δηλοτ. « Elc πᾶσαν ἀρέσκειαν, » τουτέστιν, tic omnia ipsi placcatis.sNam hoc significat eic πᾶσαν τὸ διὰ πάντων ἀρέσκειν αὐτῷ, xal ἔργῳ, καὶ λόγψ, 1 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 18 xxi Δόγμασι. Τοῦτο γὰρ τὸ Ἐν παντὶ ἔργῳ ἀγαθφ. À ἀρέσχειαν,ΏΘΠΙΡΟ et opere et sermone ac dogmatis: « Καρπυφοροῦντες καὶ αἰξανόμενι, » Τὴν μὲν πίστιν, qnslv, ἐσχήχατε, Δεί δὲ κχὶ xxpnbv καὶ xov τὴν πίστιν ποιήσαθαι, τὴν διὰ χρηστῶν ἔργων ζωὴν, xal τὴν ἐντελη τῶν δογμάτων ἐπίγνω- σιν. Τοῦτο 0i παραδηλοῦντος ἐστι, ὅτι προσαγωγέα τὸν Y» νοκίει xal µεσίτην xal διαλλακτὴν πρὸς τὸν Πατέρα, τῷ οἰκείῳ a pau τὴν καταλλαγήν 3 , , ^ ^ ἑργχσάμενον. € Ἐν πάσῃ ὀυνάμε. » Ίνα, φησὶ, πρὸς τοὺς πειρασμοὺς καὶ τοὺς ὑπὲρ πίστεως κιν- θόνους ἀντέχητε ἀξίως τοῦ χράτους τῆς δόξης αὐτοῦ. e El; πᾶσαν ὑπομονήν. » Ὑπομονὴν μὲν πρὸς τοὺς ἔξωθεν πολεμοῦντας, οὕς οὐδὲ ἀμύνασθχι ῥᾷδιον * μαχροθυµέαν 6i πρὸς τοὺς ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἐπιθου- ob hoc enim additur : In omni opere bono.« Fru- elificantes el crescentes. » Fidem quidem habetis, inquit : verum oportet ut fides el fructum faciat et incrementum : nempe vitam per bona opera, et absolutam dogmatum cognitionem.Hoc autem ma- nifestanlis est quod sequestrum sive conciliatorem ducat Filium et mediatorem ac arbitrum,qui pro- prio sanguine reconcilialionem perfecit. « Omni robore.» Ut, dicit,adversus affectiones ac pericula fidei causa inducla resistatis juxta potentiam glorise illius. « Ad omnem tolerantiam. » Tolerantiam quidem ad oppugantes exterius quos nec ulcisci facile est : patientiam vero erga eos qui ex vobis Ἀεύοντας, οὓς καὶ ἀμύνασθαι δυνατόν. « Μετὰ χαρᾶς. » p ipsis tendunt insidias, quos etiam ulcisci possetis. M μετὰ ἀνάγκης xx1à φόβον, ἀλλά μετὰ q 2035 εὖχα- ῥιστοῦντες τῷ θεῷ. Δείχνυσι δὲ διὰ τούτων, µεγίστους πειρασμοὺς ὑπομένειν αὐτούς. 5 Εὐχαριστοῦντες τῷ Πατρὶ τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς ei τὴν μερίδα τοῦ κλήρου τὸν ἁγίων Ev τῷ φωτὶ, ὃς ἐῤρ- exto ἡμᾶς ἐκ τῆς ἐξουσίας τοῦ σκότους, καὶ µετέ- στησεν εἰς την βχσιλεαν τοῦ Υοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ. 5 Ott, φησὶ, Χατηξίωσεν ἡμᾶς, διὰ τῶν ὁμοίων, παθηµάτων τοῦ κλήρου xal της µερίδος τῶν ἁγίων, x1 ἐχαρίσατο Ἰχανοὺς ἡμᾶς γενέσθαι εἴς τε τὸ πά- σχειν, εἴς τε τὸν ἐκείνων χλῆρον, Καλῶς δὲ κλῆρον, oiovel κληρονοµίαν τινα καὶ δωρεάν. « Ob γὰρ ἄξια « Cum gaudio. » Non cuin necessitate ex timore, sed eum gaudio gratias agentes Deo. Per hec autem ostendil ipsos maximas perferre afflictio- nes. I, 12, 13. Gratias agentes Patrí, qui idoneos 1105 fecit ad parlem sortis sanctorum in lumine, qui eripuit nos a potesiale trenebrarum, et tran- stulit in regnum Filii sui dilecti. Dignatus est nos, inquit, per similium toleran- tiam parte ac sorte sanctorum : et gratuito donavit, ut idonei efficeremur et patiendi et assequendi sor- tem illorum. Et recte sortem dicit, veluti hzeredi- tatem quamdam ac donum. «Nequeenim condigna τὰ παθέµατα τοῦ νῦν χαιροῦ πρὸς vhv µέλλουσαν C suntaffectiones hujus temporis ad futuram gloriam ἀποχαλύπτεσθαι ὀόξαν. « El; τὴν μερίδα. » Τὴν αὐτήν, Φφηαὶ, μερίδα τῶν ἁγίων, τὸν αὐτὸν ἡμῖν ἔδωκε χλῆρον. € Ἐν τῷ φωτί. » Τουτέστιν, ἐν τῇ γνώ; σει τοῦ Θεοῦ. « O« ἑῤῥύσατο ἡμᾶς. » Ὑπὺ γὰρ τὴν τυραννίδα ἦμεν τοῦ διαδόλου, ἐφ᾽ fi, ἑλκύσας ck την βασιλείαν τοῦ ἀἁἀγαπητοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἤγανεν ἡμᾶς. Τοῦτο λέγει, τοῦ Yíoó τῆς ἀγάπης, ἤγουν τοῦ ἀγαπητοῦ Υοῦ. Πολλὴ δὲ ἐν ἑκάστῃ λέξει ἡ ὑπερθολή, Τὸ ὡς iv σχότει ὄντας xal ὑπὸ τὴν τοῦ ξιαθόλου ἐξουσίαν ᾖῥωσθῆναι, καὶ οὐ τουτο µόνον, ἀλλὰ καὶ εἷς τὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ μεταστῆναι βασι- λείαν. « Too Υοῦ τῆς ἀγάπης αὐτοῦ. » Τοῦ ἀγαπητοῦ ΙΠοῦ περιφραστικῶς. ΚκΕεΦατὲ Tl. qua revelabitur 5. » — « Ad parlem » 420 Eam- dem dicit partem sanctorum, ipsam quam dedit nobis sorlem. « In lumine. » Hoc est, in agnitione Dei.«Qui eripuit nos.» Nam sub diaboli tyrannide eramus, a qua extractos ad regnum dilecti Filii sui nos duxit. Hoc est, quod eit Filii dilectionis sive dilecti Filii. Est auiem magna vis et excellentia in quaque dictione : puta quod hi qui ia tenebris erant et sub diaboli potestate liberati sint : necid solum, verum eliam ad regnum Filii ipsiustransie- rint. Periohrasticeautem dicit τοῦ Υἱοῦ της ἀγάπης αὐτοῦ Filii dilectionis sui, id est, dilecti Filii sut. j CAPUT Ill. « Περὶ της ἓν Χριστῷ κτίσεως xal ἀνακτίσεως τῆς κατὰ D De creatione per. Christum et reconciliatione per συνάφειαν θεοῦ. » « Ἐν ᾧ ἔχομεν τὰν ἁπαλύτρωσνν διὰ τοῦ αἵμα- τος αὐτοῦ, τήν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν. Ός ἔστιν εἰχὼν τοῦ. Θεοῦ τοῦ ἀοράτου, Ππρωτότοχος πάσης Χτίσεως. Ότι iv αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ iv εοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ xai τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνο, εἴτε χυριότητες, εἴτε ἀρχαὶ, sive ἑξουσίαι. Τὰ πάντα OU αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔχτισται. Ίνα μὴ νοµίσῃς εἶναι τὸ πᾶν τοῦ Πατρὸς, κοινο- ποιεῖται τὴν χάριν, Ἐν ᾧ yàp, φησὶν, Y, τουτ- έστι, δι οὗ Yloo ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν, ὡσεὶ 5 Rom. vri, 18. conjunctionem Dei. I, 14-16. Per quem habemusredemptionem per songuinem ipsius remissionem peccatorum, qui e: imago. Dei invisibilis, primogenitus omnis creature, quod per illum creata. sint. universa qua in celis sunt. et qug in terra, visibilia et invisibilia, sive throni sive dominationes, sive principatus sive potestates. Omnia per illum et in illum creata sunt. Ne universum negotium solius Patris esse exis- mes, communem facit gratiam. Ait enim : In quo Filio, id est, per quem Filium babemus redemptio- 19 autem causam dedit, suo sanguine efficiens remis- sionem peccatorumNi:i enim remissa nobis essent peccata, nequaquam in regnum colorum essemus translati. « Qui est imago Dei. v Propter indifferen- tiam el cmniniodam squalitatem ac similitudi- nem, imaginem vocat Filium, tanquam effigiem exemplaris pulchritudinis. Ante omnem, inquit, creaturam visibilem οἱ invisibilem, cozternas ge- nitus. « Primogenitus omnis creaturz.» Hoc est, an'e omnem creaturam primogenitus ac unigeni- tus natus.Quidam ab imaginibus 484 quz inter nos sunt decepti, qua in tabulis aul cera haben- tur, existimarunt ita quoque circa Filium Dei. Quemadmodum enim ille, inquiunt, servant quidem speciem ac similitudinem hominis,atnon uatuam ac substantiam, ita et Filius Patris. Arja- nica est hac impietas. Sed iis qui 9ο dicunt di- verso ohjiciendum est quod octavo Geneseos ca- pite scriptum est: Adam genuitad imaginem suam. Multo enim aptius est ut illa de imagine suscipian- tur quacunque ait Scriptura de Filio et Patre ho- minum (siquidem presens etiam axioma Patri ac Filio Dei convenit), quam ea quas de lignea ac cerea imagine dicuntur, qua proprie non est,sed improprie dicitur imago. « Quod per illam creata sint omnia .» Nam omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, quod factum est. Si autem omnia, igitur etiam angeli : quomodo ergo per angelosexistimatis vos habere accessum et non per Filium, qui Dominus est angelorum? « Sive Ahroni. » Postquam summatim invisibilia dixit, rursum veluti singu'atim sermone commemourat. « Omnia per ipsum. » Cum superius dixisset per ipsum creata esse omnia, nunc quasi seipsum in- terprelans, ait : Omnia per illum etin illum crea- ta sunt, significans supradictam prepositionem ἐν pro à capi, id est, In pro Per. « Et in illum creata sunt.» Hoc est, ab ipso pendet omnium consisten- tia, non solum quod in esse produxerit cum non essent, verum etiam quod jam facta contineat. I, 17-90. Et ipse est ante omnia, et omnia per slium consistant : et ipse est capul corporis Eccle- sic, qui est principium, primogenilus ez mor- tuis, uL si! in omnibus ipse primas. tenens : quo- niam in illo complacitum est. Petri. universum plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliare cuncta erga se (pace facta per sunguinem crucis suc) per seipsum, sive qua $n terra sunt, sive qua in calis. « Et ipse est ante omnia. ο Non dixil : Factus est ante omnia, sed, Est ante omnia, hoc est, Quodcumque ensconeeperis,inven:esipsum prece- dentem et antea productum, perpetuo simul cum Patre et Spiritu subsisteutem.Siquidem temporale non esse, proprie Deo convert. « Per illum consis- tunt.» 8 $9 Nam peripsum productionem habenl et subsistentiam. « Et ipse est capul corporis. » Ubi illius dixit ac demonstravit potentiam, dicit OECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI nem : ac sidiceret : Pater quidem tradidit, Filius 4 Deyev * QU Ὁ μὲν Πατὴρ µετέ xt, ὁ δὲ Yioc δέδωχε την αἰτίαν, τῷ αἵματι αὐτοῦ ἄφεσιν ἁμαρτιὼν ipya- σάµεγος. E! Υὰρ μη ἀφείθημεν τῶν ἁμαρτιῶν, οὖκ ἄν εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν µετέστηµεν. € 0; ἐστιν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ. » Διὰ τὸ ἀπαράλλακτον καὶ πάντοθεν ἴσον καὶ ὅμοιον, εἰκόνα καλεῖ τὸν Ylbw, olovel ἐκμαγεῖον τοῦ ἀρχετύπου Χάλλους. llob πά- σης, φησὶ, τῆς ἈΧτίσεως ὁρατῆς τε καὶ ἀοράτου, γεννηθεὶς συναϊδίως. « Πρωτότοκος πάσης Χτίσεως. » Τουτέστι, πρὸ πάσης κτίσεως πρωτοτόκως καὶ µονογε- νῶς γενηθείς, Τινὲς ἐκ τῶν εἰκόνων τῶν ἐν fjv πλανη- θέντες, α΄ εἶσιν ἐκ σχνίδων καὶ κηροῦ, οὕτως ἐνόμισαν καὶ περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ θεοῦ. Ὥσπερ γὰρ, φηαὶν, αυται, εἶδος μὲν καὶ ὁμοίωμα σώζουσιν ἀνθρώπου, οὐ μὴν φύσιν f, οὐσίαν, οὕτω καὶ à ὙΥἱὸς τοῦ Πατρός. ᾿Αρειχνικὸν δὲ τὸ ὁυσσέ- θηµα. ᾽Αλλὰ τοῖς τοῦτο λέγουσιν, ἀντιθετέων τὸ κεί- µενον ἐν τῇ Γενέσει τῆς η ὅτι, φησὶν, ὁ Αδὰμ ἐγέννησε xatà τὴν εἰκόνα αὐτοῦ. Πολὺ γὰρ ἁρμοδιώ- τερον ἐχεῖνα δέξασθαι περὶ εἰχόνος, ὅτα ἡ Γραφή φησι περὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Πατρὸς ἀνθρώπων (ἔπειδη καὶ τὸ προχκείµενον θεώρημα εἷς Πατέρα καὶ Yiov θεοῦ ἀνήκει), $5 τὰ ἐπὶ τῖς ἀπὸ ξύλου xal κηροῦ εἰκόνος, ἥτις οὖκ ἔστι μὲν κυρίως, λέγεται δὲ κκ- ταχρηστικῶς εἰκών. e Ότι ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τά πάᾶν- τα B» Πάντα γὰρ Ov αὗτο; ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ Ev, ὃ γέγονεν. El 6$ πάντα, οὐκοῦν καὶ ἄγγελοι. Πῶς οὖν OU ἀγγέλων νομίζετε ἔχειν τὴν προσαγωγὴν; xal οὐ διὰ τοῦ Υἱοῦ, τοῦ Δεσπότου τῶν ἀγγέλων ; «Εἴτε θρύνοι. » Ἐπὶ ὁμάδος εἰπὼν τὰ ἆ- όρατα, πάλιν ὦ ' ὥσπερ καθ ἑνὸς ime stp 45x τῷ λόγφ. « Τὰ πάντα δι αὐτοῦ. » "Avo, Ἐν αὐτῷ εἰπὼν ἐκτίσθη τὰ πάντα, VOV ὥσπερ ἐφερμηνεύων ἑαυτὸν quoc Πάντα δι) αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτιστχι, δηλῶν, ὅτι τὸ εἰρημέ- voy ἄνω, « Ev, OtZ » ἐστι, « Καὶ εἷς αὐτὸν ἔκτισται, 5 Τουτέστιν, εἰς αὐτὸν Ώρτηται ἡ πάντων ὑπόστχσις. Οὐ γὰρ µόνον ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήγχγεν, ἀλλὰ καὶ γανόµενα θιαχρχτεῖο « Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων, καὶ τὰ παντα ἐν αὐτῷ συνέστηχε, καὶ αὐτός ἐστιν d χεφαλη τοῦ σώματος τῆς Εκκλησίας, ὃς ἐστιν ἀργὴ, τοχος ix τῶν γένηται ἓν αὐτὸς πρωτεύων, Ot ἐν a) τῷ εὐδόκησε πᾶν τὸ πλ ωμά κατοικησαι, καὶ δι αὐτοῦ ἀποκχταλλάζαι τὰ πάντα tl; αὐτὸν, εἱρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ στευροῦ αὐτοῦ OL αὐτοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γης, εἴτε τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς. e Καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάν των. » Οὐκ εἶπεν, νετο πρὺ πάντων, 3 Ἔστι πρὸ πάντων, ; Hà» 0 ἐὰν ἐννοήστς, αὐτὸν προόντα καὶ mpo0o- εστῶτα εὑρήσείς, ἀῑδίως συνυπάρ/οντα τῷ Πατρὶ xai τῷ Πγνεύματι. Τὸ γὰρ ἄχρονον, ἁρμόδιον θεῷ. «- Ἐν αὑτῷ συνέστηκε. » AU αὐτοῦ τὴν γένεσιν καὶ τὴν διαμονὴν ἔχει. α Καὶ αὐτὸς ἐστιν ἡ χεφχλὴ τοῦ σώ- µατος. Δείξας καὶ εἰπὼν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, λοι- πὸν λέγει καὶ τὴν φιλανθρωπίαν, ὅτι πάντων ὑπάρ- πρωτό- νεκρών, "va πᾶσιν Ἐγέ- τουτέστι 21 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. « « Τῆς A consequenter et benignitatem, quod cum omnium qum δεσπότης, τοῖς xit συνῆψεν ἑαυτόν. "Εκκλησίας. ο Too πάντων ἀνθρώπων Ὑένους. « Πρω- τότοκος ἐκ τῶν νεχρῶν. » ᾽Αρχὰ, φησὶν, ἀναστά- σεως χαὶ πρόφασις γενόμενος, 'H ἀπαρχὴ δὲ, δηλον- ότι καὶ τὸ mv ἔχει ἑπόμενον, ᾽Απαρχὴ δὲ νοεῖται͵ τὸ ἐἑξαίρετον καὶ θεῷ sl; θυσίαν προσαγόµενον. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Χριστὸς πεποίηχεν. « Ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων, » Καὶ vào καὶ πρὸ πάντων τῶν αἰώνων γεγέννηται ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ πρὸ πάντων ἀνθρώπων ἀνέστη ἐκ τῶν νεκρῶν, ἀἁνάστασιν τὴν οὐκ ἔτι ὀψομένην θάνατον. « Ὅτι iv αὐτῷ εὐδόχη- σεν. * θέλησις, φησὶ, καὶ εὐδοκία γέγονεν ἐν αὐτῷ, τοστέστι͵, τῷ Χριστῷ, ἅπαν τὸ πλήρωμα xatoun- 22 sit Dominus , inferioribus seipsum conjunxerit « Ecclesi. » Generis omnium hominum. « Pri- mogenilus ex mortuis. » Factus, inquit, initium et occasio resurrectionis Primitite vero, nempe om- nia habens se sequentia. Intelligitur autem primi- ti: quod praecipuum est, et Deo in hostiam offertur. Hoc etenim Christus fecit, « Ut sit in omnibus ipse primas tenens. » Nam el ante om- nia secula natus est ex l'atre, et ante omnes ho- mines surrexit ex mortuis, resurrectione quam non sit jam subsecutura mors. « Quoniam in illo com- placitum est. » Voluntas, inquit, et beneplacitum σαι τῆς θεότητος, ὡσεὶ εἶπεν * Εἴ τι fjv ὁ θεὸς Λόγος, factum est in ipso, nempe Christo, universam ple- ἔκετ ᾧκησε. « Πᾶν τὸ πλήρωμα κατοικῆσαι,. » [Ol-niludinem inhabitare divinitatis : ac si diceret: Si KOYMENIOYT.,] O) σχετικῶς, ἀλλ᾽ οὐσιωδῶς, ὡς oy quid erat Deus verbum, ibi inhabitabat — « Univer- iv σώματ., o) Quy γενόμενος τῇ σώματι, ἀλλ ἐν Sam plenitudinem inhabitare.»Non in modum ha- σώματι ἐμψυχωμένῳ ἑνωθεὶς, ὃν τρόπον ἑνοῦται bitus,sed substantiz,sicut anima in corpore: non Φυχὴ cópaz. — IQANN. Τὸ πλήρωμα, οἱ μὲν τῆς anima factus corpori, sed in corpore, in illo quod θεότητος φασὶ, καθάπερ Ó Ἰωάννης ἔλεγεν, ὅτι ἐκ animatum erat unitus, quo modo unitur anima τοῦ" πληρώματος αὐτοῦ ἃμεις πάντες ἑἐλάδομεν, Corpori. — Plenitudinem divinitatis quidam sane τουτέστιν, εἴ τι ἦν 6 Υίὸς, ὅλος 6 lib; ἐκεῖ ῴὤκησεν, | dicunt,quamadmodum Joannes dixit quod de ple- οὐχὶ ἑνέργειά τις, à)À' οὐσία. Οὖκ ἔχει δὲ αἰταν nitudine ejus nos omnes accepimus : hoc est, si εἰπεῖν οὐδεμίαν, ἆλλ᾽ f τὴν θέλησιν τοῦ θεοῦ. Τοῦτο Quid erat Filius, totus Filius ibi hebitabat, non ut váp ἐστι, Ὅτι ἐν αὐτῷ εὐδόχησεν. e Εἱρηνοποιήσας,. » efficacia quaedam seu opera:io, sed substantia. Thw οὖσαν πάλαι ἔχθραν λύσας. Εἶτα ἵνα μὴ voui- Nullam autem potest reddere causam nisi Dei νο- σῃς αὐτὸν ὑπηρέτου τάξει τοῦτο ποιῆσαι, φησὶν, EK, luntatem Nam hoc est quod ait, Quoniam in illo αὐτὸν, τουτέστιν, αὐτὸς ἑἐχυτῷ τε καὶ Πατρὶ τος complacitum est. « Pace facta, » soluta ea que ἄνθρωπους χατήλλαξε * λύσας γὰρ τὴν πάλαι ἔχθραν olim erat inimicitia. Deinde ne ipsum in modum πρὸς Θεόν τε xal ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους εἰρήνην C ministri id facere existimes, ait: Erga se : hocest, ἐποίησεν. Ὅρα δὲ τῶν λέξεων τὰς ἐμφάσεις, Κατ- 1ρ5θ 51 ipsi ac Patri homines reconciliavit, siqui- ἡλλαξε, qnoi, καὶ εἰρήνευσεν ἡμᾶς δι αὐτοῦ, του» dem soluta veteri inimicitia inter Deum et angelos ἐστιν, οὐ λόγῳ κχελεύσας, ἀλλὰ σωματικῶς ivp- achomines pacem fecit.Considera vero dictionum Υήσας * καὶ οὐχ ἁπλῶς δι ἑαυτοῦ, ἀλλὰ διὰ τοῦ emphases Reconciliavit, inquit, ac pacificavit nos α-ματος ἐκχυθέντος, καὶ ἐκχυθέντος διὰ τοῦ ἔπονει- — per seipsum : hoc est, non sermone jubens, sed δίστου θᾳνάτου τοῦ σταυροῦ. — [bOT.] Τὸ ὑπερθα- proprio corpore efficiens.Nec simpliciter per sei- τὸν, Εἱρηνοποιήσας δι ἑαυτοῦ, τουτέστιν, αὐτουργή- psum, sed per sanguinem effusum : effusum, in- σας, à οὐ δι ἑτέρων ἡμῖν πραγματευσάµενος τὴν quam,per maximi opprobrii mortem in cruce. — elorvnv. Ποίῳ δὲ τρόπι ταύτην εἱργάσατο ; Διὰ τοῦ Hyperbaton est, Pace facta per seipsum : hoc est, αματος, φησὶ, τῆς σταυρώσεως αὐτοῦ. Σταυρωθες non per alios conciliata nobis pace, sed per seip- (ie ὑπὲρ ἡμῶν, εἱρήνευσε καὶ κατήλλαξεν ἡμᾶς. sum effecta. Quo autem molo hanc effecit? 898 « Εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς.» Καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς πρὸς Per sanguinem, inquit, crucifixione sua.. Cruci- ἑαυτοὺς ἑστασιάζομεν, καὶ πρὸς τοὺς ἀγγέλους ἔχθρα fixus enim pro nobis pacificavit ac reconciliavit A, ἀπεχθανομένους ἡμῖν, διὰ τὸ ὑθρίζεσθαι τὸν nos. « Sive qua in terra sunt. « Siquidem nos αὐτῶν Δεσπότην ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. ll&x οὖν εἷρή- D quoque adversus ipsum dissidebamus et inimicitia vn Ὑέγονεν ; ᾽Απήγαγεν ἓν οὐρανῷ τὸ σῶμα αὐτοῦ, eral adversus angelos, inimicos nobis effectos, eo τὸ ἐχθρὸν πάλαι, Όφθησαν δὲ καὶ ἐπὶ γῆς ἄγγελο,, quod illorum Dominus esset ab hominibus injuria καὶ γέχονε φιλία λοιπὸν xal εἰρήνη. Πῶς οὖν δι ày- ἀΠεσίπβδ. Quo modo ergo pax facta est; Corpus γέλων προσάγεσθχι φησὶν ὑπονοεῖτε τῶν ἐκπεπολεμωμέ- ἱραίας in ccelum subductum abstulit veterem ini- ων, εἰ μὴ αὐτὸς εἰρήνευσεν ; miciliam. Apparuerunt autem et in terra angeli, et deinceps facta est pax et amicitia. Quo igitur modo per angelos qui inimici effecti erant vos adduci potuisse existimatis, nisi ipse pacificasset ? ΚΕΦΑΛ. A'. CAPUT IV. « Περὶ iva προσαγωγῆς τῆς iv σώματι Χριστοῦ καὶ [ε gentium adductione, quo facta est in corpore πάθει διὰ πίστεως. » et passione Chrisli per fidem. € Καὶ ὑμᾶς ποτε ὄντας ἁἀπηλλοτριωμένοῦς καὶ 1,21-23. Et vos qui quondam eratis abalienati et ἐχθροὺς τῇ διανοίφ, iv τοῖς ἔργοις τοῖς πονη- (inimicimente,in operibusmalis,nunctamen recon- 6 Joan. 1, 16. 29 ciliavit in corpore carnis sueper mortem ut exhi- lerét vos sanctos: él érreprehensibiles et inculpatos ih conspectu suo :si tamen permanelis in fide fun- dati ac stabiles nec. diznovemini a spe Evangelii quod audistis, quod predicatum est apud univer- sam creaturam, quo sub calo esl cujus factus sum ego Paulus minister. tbv οὐρανὸν, οὗ ὀἐνενόμην ἐγὼ Παῦλος Hic ostendit quod eliam cum essent. reconcilia - tione indigni, reconciliaverit. Eratis enim, inquit, inimici et abalienati. Siquidem non solum eramus snb potestate Satan:, verumetiam erga Deum ge- rebaimus hostilem animum. « Et inimici mente. » Hoc est, Non inviti mala operati sumus et subita quadam correplione abducti : sed communi stu- QECUMENII TRICCAE EPISCOPI 24 ροῖς. Nu ὁξ ἀποχχτήλλαζε τῷ σώματι τῆς όαρχὺς αὖτου, διὰ τοῦ ἈὈχνάτου παραστῆσα. ὑμᾶς ἁγίως καὶ ἁμώμους, καὶ ἀνεγκλήτους κατενώπιον αὐτ.ῦ. EU γε ἐπιμέντε τῇ πίστει τε- θεµελιωµένοι καὶ ἑδραῖοι, καὶ a μετακινούμενοι ἀπὸ τῆς ῥἐλπίδο τοῦ Ἐὐαγγελίου οὗ ἠκούσατε τοῦ κηρυχθέντος ἐν πάσῃ Tj κτίσει τῃ ὑπὸ διάκονος. 9 "Evzx90x δείχνοσιν, ὅτι καὶ ἀναχξίους ὄντας τῆς καταλλαγῆς κατήλλαζεν. τε γὙὰρ, φησὶν, ἐχθροὶ καὶ ἀπηλλοτριωμένοι. Οὐ γὰρ µόνον μεν ὑπὸ τὴν ἑξουσίαν τοῦ Σατανᾶ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν θεὸν ám- εχθῶς εἴχομεν, € Καὶ ἐχθροὺς τῇ διανοίφ. » ᾿Αντὶ τοῦ, Οὐκ ἄχοντες ἀπράττομεν τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ xal κατὰ συναρπαγὴν, ἀλλὰ μετὰ µελέτης, καὶ τὴν dio, et inimicitiam erga Deum cogitationibus an- B ἔχθραν τὴν πρὸς θεὸν τοῖς λογισμοῖς προτυπώσαν- tea imaginanles, adeo ac inimicas ipsi actiones progrediabamur. Idcirco abundans fuit divina be- niguilas, t 8 4 quod eos etiam qui ejusmodl essent reconciliaverit ac susceperit. eInoperibus malis.» Non in menteduntarat alienatio erat,nequein sola voluntate, sed etiam operibus inimici eratis, in- quit, et quie inimicorum sunt operabamini. « In Corpore carnis sua. » Rursum ponit modum re- conciliationis,sciens ipsum esse divinum, quia per corpus suum reconciliavit : non solum verberatus ac alapis cesus, sed et mortuus, idque morte maxime probrosa. « Ut exhiberet vos sanctos. » Quod superius dixit : Qui idoneos nos fecil, hoc etiam nunc designat.Neque enim solum per recon- τες, οὕτως ἐπὶ τὰς ἐχθρὰς αὐτῷ πράξεις ἐχωροῦμεν. Διὸ ἄφατος Ἡ θεία φιλανθρωπία, ὅτι καὶ τοιούτους ὄντας κατήλλαξε καὶ προσεδέξκτο. € ν τοῖς ἔργοις τοῖς πονηροῖς. » OO µέχρι διανοίας ἦν d ἀλλοτρίωσις, οὐδὲ ἄχρι προχιρέσεως, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔργοις ἐχθροὶ Ws, φησὶ, τὰ ἀχθρῶν πράττοντες. « Ἐν τῷ σώματι της σαρχὸς αὐτοῦ. » Πάλιν τὸν τρόπον τῆς Χαταλλα- γῆς τίθησιν, εἰδὼς θεῖον αὐτὸν ὑπάρχονται ὅτι διὰ τοῦ σώματος αὐτοῦ, φησὶ, κἀτήλλαςεν, οὗ µόνον πληγεὶς fj ῥαπισθες, ἀλλὰ καὶ ἀποθανὼν καὶ τῷ αἰχίστῳ θανάτῳ. « Παραστῆσχι ὑμᾶς αἁγίος. » Όπερ ἄνω φησὶ, Τῷ ἱκανώσαντι ἡμᾶς, τοῦτο καὶ αἰνίττεται. Ότι οὐχ ἁμορτιῶν ἑῤῥύσατο µόνον - τῆς κχαταλλαγῆς, ἀλλὰ καὶ ἁγίους καὶ ἀμώμους ciliationem a peccatis liberavit, sed et sanctos et C ἀνεγκλήτους παρέστησε. « Καὶ ἀνεγαλήτους. » σπερ irréprebensibiles ac inculpatos exhibuit. « Et in- cülfatos. » Quasi qui ne ansam quidem peccati dederitit. « In conspéctu suo. » Donata sanctimo- fà quz in conspéctu ipsius est. « Si tamen per- rüanetis. » Ne Jaxos reddat ipsos él existiment quód Christi mots rem ómnem peregerit,nec dein- ceps opus sit quopiám nostro opere, addit : Si tamen permanetis in fide spei Evangelii. Nec utcunque permatnétis : contingil enim et fluctuan- tem permanere : sed fundáli, inquit, ac stabiles, nec dimovemini a spe Evangelii. Quse est autem spes Evangelii? Christus « Quod audistis, quod prádicalum est. » Ipsis primum in testes citatis, postea dixit orbem qui inhabitatur.Non ait autem : Quód préicatur, sed Praedicatum est, hoc esl, jàm creditam ést. « Cujus factus sum ego Paulus midister. ? Admiratione dignum significat Evau- gelium. Cujus, itquit, minister ego Paulus factus sum. Jam enim magnum erat Pauli nomen. Et bene, Ait, ininister. Nihil, inquit, proprium dico, séd administro Deo. CAPUT V. De doctrina ipsius tradita per labores. revoucilialiva, dd exhibitfow^m coram Deo |, 24-25. Nunc gaudeo super afflictiunibus meis pro vobis,et vicissim compleo que desunt offtictio- tum Christi in carne mea,pro corpore ipsius,quod est Ecclesia : cujus Ecclesi factus sum ego mini- μηδὲ λὰθὴν ἁμαρτίας δεδωκότας. « Κατενώπιον αὖ- τοῦ. » Τὴν κατενὼπιον αὐτοῦ ἁγιωσύνην χαρισάµε- voc, » Εἴτε ἐπιμένετε. α Ίνα μὴ Ἰχύνος νὐτοὺς ποιήστι, καὶ νοµίσωσιν ὅτι ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ τὸ πᾶν εἰργάσατο xal λοιπ.ν οὐ χρεία τινὸς Μμετέρου, προστίθησιν * ET γε, φησὶν, ἐπιμένετε τῇ πίστει τῆς ἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἐπιμένετε, (fw γὰρ καὶ σαλευόµενον ἐπιμένειν,) ἀλλὰ τεθεµε- λιωµένοι, φησὶ, καὶ ἑδραῖοι, καὶ μη μετα ανούμενοι, ἀπὸ τῆς ἑἐλπίδος τοῦ Εὐαγγελίου. Τίς ὃξ t$ ἑλπὶς τοῦ Εὐχγγολίου ; Ὃ Ἀριστός. « OO ἠκούσχτε τοῦ κη- ρυχθέντος. » Aüro); πρώτους χαλέσας μάρτυραςν οὕτως εἶπε τὴν οἰκουμένην. Οὐκ εἶπε δὲ, Κπρυσσο- μένου, ἆλλα Κπρυγθέντος, τουτέστι, πιστευθέντος λοιπόν. € Οὗ ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος διάκονος. » Τὸ ἀξιοθαύμαστον τοῦ Εὐαγγελίου δηλοτ. OD, φησὶ, διάκο- voc ἐγενόμην ἐγὼ Παῦλος. Λοιπὸν γὰρ μέγα ἣν τὸ ἠχύ- λου ὄνομα. Καλῶς δὲ τὸ ?tixovog. 0ὐδὲν, φητὶν, ἴδιου λέγω, ἀλλὰ Ot) διακον, REPAA E. « Περὶ τῆς ὃιχ τῶν πόνων αὐτοῦ διδαγΏς, ἀνχκτητικῆς tlc παράστασιν θεοὺ. v τοῖς παθήμασί µου ὑπ'ρ ὑμῶν, τὰ ὑστερήματα τῶν θλίψεων σαρχἰ µου, ὑπὶρ τοῦ σώματος τν , 9 Hc ἐγενόμην ἐγὼ « Nov χαΐρω iv καὶ ἀνταναπληρὼ τοῦ Χριστοῦ iv τῇ αὐτοῦ, ὅ ἐστιν ὁ Εκκλησία, 25 διάκονος κατὰ τὴν οἰκονομίαν δοθεῖσάν µοι εἷς ὑμᾶς πληρῶσαι τὸν λόγον τοῦ θεώ. » Καὶ τοσοῦτον; φησὶν, ἔστιν ἀληθῆς ἡ Dm τοῦ Εὐαγγελίου, ὅτι καὶ πάσχειν αἱροῦμαι δι αὐνὴν, καὶ χαιρω πάσχων. Πάσχω δὲ, οὐχ ὑπὶρ ἐμαυνοῦ, ἀλλὰ δι ὑμᾶς, ἵνα ὑμᾶς ὠφελῆσαι δυνηθῶ. « Καὶ ἀνταναπληρᾶ τὰ ὑστερήματα. » βαθαί ! olov λέχεί: E! ὁ Χριστὸς ἐἑνανθρωπήσας, ἐμπαιχθεὶς, xal ῥαπι- σθεὶς, Χαὶ σταυρωθεὶς, xal ἀποθανὼν, ὀφείλων τι καὶ χρεωστῶν ὑμῖν ἀπᾶλθε ὡς µείζονα παθεῖν ὀφείλων, ταῦτα ἐγὼ ἀνταναπληρῶ. E! τι γὰρ ὑστέ- onst παθεῖν, ἐγὼ πάσχω, gne. --- [Φωτ] Ὁ πριστὸς γὰρ ῥᾳπισθεὶς. xai ἐμπαιχθεὶς, xal µαστι- ἀθεὶς, xal σταυρωθεὶς ὑπὲρ ἡμῶν, οὐγ ἁπλῶς ἑἐπλή- COMMENT. IN EPIST. AD 001085. 26 το θεοῦ «cAvASster juxta dispensationem Dei, quo dala est mi- hi ut vos compleutis sermonem Dei. Et adeo, inquil, vera spes est evangelii quod etiaià propler ipsam pati eligo et patiens gaudeo. Patior aulem non pro meipso, sed propter vos, ut vos juvare possin « Et vicissim compleo que desunt. » Pape! quidnam est quodait?Si Christus homo factus. illusus, et alapis czesus, crucifixus ac mortuus, quidpiain debens et cbligatus vobis dis- cessil, cum majura pali debuisset, liec ego vicissim compleo. Si quid defuit quod ille palerelur, ego, inquit, patior. — Christus enim alapis ezesus ac illu- sus, flagellatus ei crucifixus pronobis, non simplici modo omnia complevit, sed supra mentemquoque, πάντα. ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ νοῦν, καὶ ἀφράστῳ ῃ el sermone non investigab li explevit. Omnes ita- λόγν ἐξεπλήρωσε. ἈΧρεῶσται οὖν πάντες καθεστή- Άχμεν, ἀντι τῶν µωρίων ἔχείνων καὶ σωσικόσμων παθῶν, καὶ αὐτοὶ ὑπομένειν καὶ ἀντεισάχεν πα- θέµατα καὶ θλίψεις ὑπβρ Χριστοῦ καὶ τοῦ σώματος xx), ἵνα ἀνταναπληρώσωμεν ἃ ἔπαθεν ὁ Χριστὸς ὡτὲρ ἡμῶν. Αλλὰ µην ἀνταπληρῶσαι αὑτὰ, τωτ- iru, ἴσως xal ὁμοίως παθεῖν, χαὶ μιδενὶ ἑλλιπετν ἀδόνατον. Αλλ ὅσα ἂν πάθωµεν, ὑστέρημά dou robe τὰς θλίψεις τοῦ αριστοὺ. Πῶς γὰρ ἂν καὶ ἀνταναπληρωθείη τὸ, Δεσπότην ὑπὲρ δούλου παθε-ν, ka τοῦ δοῦλον ὑπὲρ Δεεπότου:; Οὐ γὰρ ἴσων τοῦτο οὐδὲ ὅμοιον, πολλοῦ γε καὶ δει. Ἡ τὸ ἀναχμάρτητον ὑπὲρ ἁμαρτωλῶν καὶ προσκεχρουκότων, διὰ τοῦ τοὺς iw ἁμαρτίις ὑπὲρ εὐεργέτο καὶ ἀναμαρτήτου que debitores constituti sumus ob innumeras illas et mundum salvantes a!flictiones, ut ipsi eliam to- leremus, viciss imque suslineamus afflictiones ac calamitates pro Christo el corpore ipsius, ut vicis- sim compleamus qua passus esl Christus pro no- bis. Atqui vici-sim ipsa complere, id esl, eque ac simili modo pati ita, ut n.hil pr:etermiltatur, om- nino impossibile est: nam quacunque passi fue- rimus, deerit adhuc aliquid ad Christi afflictiones. Quo igitur modo vicissim compleri poterit quod Dominus pro servo passus est, per hoc quod ser- vus paliatur pro Domino? neque enim lioc sequale erit aut simile, quin potius longo adhuc aberi' in- tervallo. 8 €8 Utrum enim per hoc quod ii qui καὶ µυρία. Διὸ ὅσε ἄν τις πάσχοι ἀνταναπληρῶσαι C peccatis sun! obnoxii aliquid tolerant pro co qui de βέλων, ὑστέρημα τῶν θλίψεων τοῦ Χριστοῦ ἀντοτα- TÀngot. Διὸ καὶ ὁ µαχάρις Πχῦλος, ὁ πάνσων πλέον ὑπὲρ Χριστοῦ ὁραμὼν, ὁ xa0' ἑκάστην ἡμέ- αν μυρία πάσχων δεινὰ, τοῦτο εἰδὼς xx: ῥιδάσκων ἔλεγον * α "mio τοῦ σώματος αὐτοῦ. » Άχω εἰπὼν, "Oct ὑπὶρ ὑμῶν πάσχω, vov βεθειότερον καὶ ἀξιοπι- στότερον αὐτὸ λέγει. Μη γὰρ, φησὶν, ἀπιστήσητε, εἰ ἄρα ὑπὶρ ὑμῶν ἀνέχομαι παθεῖν. "Ymio ὑμῶν «2 πάσχων, ὑπὲρ τοῦ σώματος τοῦ θεού µου πά- τχω. Σῶμα γὰρ αὐτοῦ d Εκκλησία, ἧς ἡβίωσεν εἶνοι "εφαλή. Μέρος 63 τῆς κχβόλου Ἐκκλησίας xa ὑμεῖς. € He ἐγενόμην ἐγὼ ὀιάχονος, x» Πείθεσθχι τοιγαροῦν ὀφείλετε τρ ὑπὸ Θεοῦ γενομέν o ᾿διχκόνψ. « Kztx τὴν οἰκονομίαν τοῦ £09, » Π 52:60 φησιν, 5: Αὐτὸς ἀναληφβείς, naX; εασε κηρύσσειν, jui ἐγκαταλελεῖφθχι νομίσητε, fj ὅτι πλέον πάντων tui Αιῶξαι συνεΓώρησεν, ἵνα ἀξιοπιστότερος ὦ κήρο, ᾗ ὅτι οὖκ ἂν τὰ ἴθνη ἐδέξαυντο τὸν λόγον, 241 θεοῦ Mxowoula;, α Ei; ὑμᾶς. » Τουτέστιν εἷς τὰ ἴἔθνη. α Πληρύσαι τὸν λόγον τοῦ 0:02. » Δείκσ. ὅτι E ἀπλτιρώτως εἶχον, ipsis bene meritus est nec peccare potest, zequale ei redditur, quod est inpeccabilem tanta susti- nuisse pro peccaloribus οἱ iis. qui ipsum vffende- rant ? aliaque sunt innumera quz dilferenliam os- tendant. Idcircoquacunque passus (uerit quispiam vicissim complere volens, defeciui ab afflictionibus Chrisli vicissim complet. Quapropter beatusquoque Paulus, qui pro Christo plusquam czeteri omues cu- currerat, qui indies pericula sustinebat innuimera : hoc sciens ac *ocens, dicebat: « Pro corpore ip- sius, » Cum superius dixeril : Ότο vobis patior : nunc idem firmius ac. credibil:us dicit. Siquidem vos, inquit increduli manea'is, si ego pro vobis pati sustineo ; nam pro vobis patiens. procorpore Dei mei patior. Corpus enim ipsius Ecciesia est, cujus dignatus est esse capit, vos autem pa S estis universalis Ecclesi « Cujus. Ecclesav factussum ego minister, » Debetis ilaque. ei parerequia eo minister effectus esl. α Juxta di-persatioremi!et » Aut hoc ait : Ipse assumplus per oisil αἱ praedica- remus, ne vos derelietos existimarelis. Aul me plus czeteris omnibus affligi permisit, uU magis idoneus essem predicalor Aul, quod geules nequa- quam sermonem suscepissent absque Dei dispensatione. « [n vos. » lloc est, in gentes. « Complendi sermonem Dei. » Ostendit quod illi complete adhuc non liabehant, * , 9 , 9 - « Τὸ μ»στήριον τὸ ἀποιεκρυμμῖνον ἀπὸ τῶν * p 4 . 9 9 - 1 ^* , αἰώνων xal ἀπὸ τῶν Ὑενεων. νυνὶ 6i ἐφανερώθη e 9 - » 9 :) * A , τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, οἴς Ἠθέλτησεν ὁ θεὸς γνωρίσαι τί τὸ Sdn τοῦ μυστηρίου τούτο) , πλοῦντος τῆς I, 26-29. Mysterium quod reco. 4 ΜΗΝ futi a xe- culiseta generationibus wuvncautem patefactum cs! sanct is illius: quibus voluit Deus notum fucere qua sit opulentia glorie mysteriilujus inter gentes qua 27 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 28 in vobis est Christusspes glorie: quem nos annun- Atv. τοῖς Eüvestv, ὃς ἐστι Χριστὸς ἐν üpts, ἡ tiamus, admonentes omnemhominem, et docentes omnem hominem in omni sapientia, ul exhibeamus omnem hominem perfeclum in Christo Jesu : ad quod etiam laboro, deceatans secundum effica - ciam ejus agentem in me per virlutem. « Mysterium quod reconditum fuit. » Hoc inter Dei beneficia est, quod id quod omnibus ignotum erat, et soli Deo cognitum : quod aszculis quidem decretum erat, sed reconditum, hominibus pate- fecerit: non omnibus, sed iis quos voluit: voluit autem $7 ut qui digni sunt cognoscerent. « Quse sit opulentia glori. » Dispensaiio, inquit, Dei ἐλπὶς τῆς δόξης, ὃν ἡμεῖς καταγγέλλοµεν, Νου- θετοῦντες Πάντα ἀἆνθρωπον καὶ διδάσκοντες πάντα ἄνθρωπον Ev πάσι σοφίᾳ. Ἵνα παραστή- σωµεν πάντα ἄνθρωπον τέλεον dy Χριστῷ Ἰησοῦ, sl; ὃ καὶ κοπιῶ ἀγωνιζόμενος, κατὰ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἐμοὶ ἐν δυνάμει. » « Τὸ µυστήριον τὸ ἀποχεχρυμμένον. » Τοῦτο τῶν τοῦ Θεοῦ εὐεργεσιῶν, ὅτι τὸ πᾶσιν ἄγνωστον xxi θεῷ μµόνῳ ἐγνωσμένον, καὶ βεθουλευμένον μὲν ἀπὸ τῶν αἰώνων, ἀποχεκρυμμένον δὲ, ἐφανέρωσε τοῖς ἀνθρώποις, o) πᾶσιν, ἀλλ᾽ οἷς Ἰθέλησεν . ἠθέλησε δὲ τοῖς ἀξίοις τοῦ Ἱνῶναι, « Τί τὸ πλοῦτος τῆς δόξης, « Οἰχονομία Ὑέγονε, φησὶ, Θεοῦ, δι ἐμοῦ facta est, ut per me notum fleret gentibus qua sit D γνωρισθῆναι τοῖς ἔθνεσ, τίς ἐστιν ὁ πλοῦτος τῆς opulentia glorie annuntiati ministerii. Dicit autem de incarnatione, praterea οἱ de vocatione gentium. « Inter gentes. » Quod inter gentes, inquit, factum est : non quod inter solas gentes factum sit, sed quod hoc magis admirandum fuerit, ut quz tantum aberant a Deo, advocarentur. « Qua in vobis est Christus. » Qu: opulentia mysterii, inquit, est Christus. Per ipsum igitur etiam credite vos ad- duci, ut qui in vobis est per fidem, per quem, ait, eternam vitam consequi speramus. « Admonentes omnem hominem. » Non wecessario, inquit, co- gentes, sed veluti patres adhortantes. Nam et hoc Dei mysterium est, uL iis qui in terra sunt persua- δόξης τοῦ Καταγγελλομένου µμωστηρίου. — Aéyev δὲ περὶ τῆς ἑνανθρωπήσεως, ἔτι δὲ xpi περὶ της τῶν ἐθνῶν χλήσεως. « Ἐν τοῖς ἴθνεσιν. » Too iv τοῖς ἔθνεσι, φησὶ, Ὑγενοµένου, Οὐχ ὅτι ivy τοὺς ἔθνεσι µόνοις — q£vovtv, ἀλλ) ὅτι τοῦτο παρχδοξότερον — dw, το προσκληθΏναι τους τοσοῦτον ἀπέχοντας θεοῦ. « Oc ἐστι Χριστὸς iv ὑμῖν. 9 Ὃς πλοῦτος µυστη- βίου, φησὶν, ἐστὶν à Χριστός. Δι) αὐτοῦ τοιγαροῦν καὶ πιστεύετε προσάγεσθαι͵ ὡς ἐν ὑμῖν ὄντος διὰ τῆς πίστεως, δι οὗ, φησὶν, ἐλπίζομεν τῆς αἰωνίου δόξης τυχεῖν. α Νουθετοῦντες πάντχ ἄνθρωπον. » Οὐκ ἐξ ἀνάγκης, φπησὶν, ἀλλ ὡς πατέρες νουθετοῦν- τες. Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο Θεοῦ µυστήριον, τὸ, πει- deantur, trahantur et non cogantur. « [n omni C σθῆναι xal μὴ βιασθΏναι τοὺς ἐπὶ γῆς. ε Ἐν πάσῃ sapienlia. » Anenim sapienti: nonest ferinis per- suadere gentibus * « Ut exhibeamus omnem homi- nem. » Neque enim sanciaipsius anima explebatur et omnem hominem Christo volebat offerre, atque ad hoc laborabat ac decertabat. Nam ita se habe- bat etiam erga hostes intellectuales ac sensibiles. « Secundum efficacia'n ejus. » Deinde quoniam dixerat : Laboro,et. decertans, suum laborem ac cerlamen ad christum refert, ac si d'ceret: Non meum hoc opus est : qui enim me fortem facit, et ut sufficienssim ad resistendum alversariis, Chri- stus est qui operatur in me ut possim. ler hoc au- lem exhortatur ipsis ut sibi pareant: quasi Deus ad praedicationem sibi sit auxilio. CAPUT VI. Quod non oporteat eos qui sapientiam habent in Christo, humano incetere fullaci sapien:ia. II, 1-5. Nam volo vos scire quantam sollicitudi - nem habeam de vobis et his qui sunt Laodiceu, et quotquot non viderunt fuciemmeam in carne, 128 ulconsolalionem accipiant corda illorum,cum co- heserintincharilate, etinomnemopuletiam certe persuasionis intelligenti, in cognitionem mysterii Dei εἰ Patris et Christi, in quo sunt. omacs the- sauri sapientie ac scientie recosditi. Hoe autein dico, nequisvobis imponat probabili!ate sermonis, Quanquam enim carne abseus sim, spiritu tamen vobiscum sum, gudcns ac videns cestrum ordi- nem οἱ solililatem vestre in Christum fidei. σοφίφ. » Πῶς γὰρ οὐ σοφίας τὸ πείθειν τὰ θηριώδη ἔθνη: « Ίνα Ἱπαραστήσωμεν πάντα ἄνθρωπον, ο ᾽Απλήστως γὰρ εἶχεν ἡ ἁγία αὑτοῦ ψυχη, και πάντα ἄνθρωπον ἸἈθούλετο ἉΧριστῷ προσενέγκαι, καὶ εἰς τοῦτο ἐχοπία xal ἠγωνζετο. Εἶχε Ὑὰρ καὶ πρὸς ἀντιπάλους νοητοὺς καὶ αἰσθητοὺς. « Κατὰ τὴν ἐνέργειχν αὐτρῦ. » Εἶτα ἐπειδὰ, Κοπιῶ, εἶπε, xai ἀγωνιζόμενος, τὸν αὐτοῦ κόπον καὶ ἀγῶνα τῷ ΧἎρι- στῷ ἀνατιθεὶς, ὡσεὶ εἶπεν Οὐκ ἐμὸν τοῦτο ἔργον. 'O vap ἰσχυρόν µε ποιῶν καὶ ἀρκοῦντα πρὸς τοὺς ἐναντίους, ὁ Χριστός ἔστιν, ἐνεργῶν iv. ἐμοὶ τὸ δύ- ναρθαι,. Ταύτι δὲ προτρέπετχι αὐτοὺς πείθεσθαι αὐτῷ, ὡς Πεοῦ σωνεργοῦντος αὐτῳ περὶ τὸ x$- e»reua. KEPAA. C « Περὶ τοῦ μὴ ὑπάγεσθ.ι ἀνθρωπίνῃ σοφίᾳ ἁπατηλῇ τοὺς iv Χριστῷ τὴν σοφίαν ἔχοντας. » « θέλω γὰρ ὑμᾶς εἰδέναι ἡἠλίκον ἀγῶνα ἔχω περὶ ὑμῶν καὶ τῶν ἐν Λαοδικείᾳ, καὶ ὅσοι οὐχ ἑωράκασι τὸ πρβόσωπόν µου iv capul, iva παρα- ληθῶσιν αἱ καρδίαι αὑτῶν, συµθιθασθέντων ἐν ἀγάπῃ, καὶ εἷς πάντα πλοῦτον τῆς πληροφορίας της συνέσεως, εἰς ἔπιγνωσιν τοῦ μυστηρίου τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τοῦ Χριστοῦ iv qtio: máv- τες οἱ θησαυροὶ της σοφίας καὶ τῆς Ὑνώσεως ἀπόχρυφοι. Τοῦτο ο) λέγω, ἵνα μ τις ὑμᾶς πα- ραλοθίζηται ἐν πιθανολογίθ. El γὰρ καὶ τῇ σαρχὶ ἄπειμι, ἀλλὰ vi πνεύματι σὺν ὑμῖν εἶμι, χαιρων καὶ βλέπων ὑμῶν τὴν τάξιν, καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἷς Χριστὸν πίστεως ὑμῶν. 29 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 30 Ἵνα μή me αὐτῶν ῥᾳθυμίας καὶ ἀσθενείας ἔνεχενΆ Ne quis id quod dicitur existimet propterillorum δόξη λέγεσθαι τὸ Aeqópevov, καὶ τοὺς Λαοδιχέας προσέθηχε. Καὶ ἵνα μὴ δοχῃ κατεγνωχέναι αὑτῶν, xxi την αἰτίαν τέθεικε τοῦ ὑπὲρ αὐτῶν ἀγῶνος καὶ φόδου, ὅτι, φησὶν, οὕπω µε iv σαρχὶ ἑωράκατε. « ἵνα παραχληθῶσιν αἱ καρδίι αὐτῶν. α Λοιπὸν ἐμβάλλει εἷς τὸ δόγμα. ᾽Αγῶνα, ἔχω, φησὶν, ἵνα πχ- ρακληθῶσιν αἱ καρδίαι αὐτῶν, ἑνωθέντων xal στάν- των ἓν ἀγάπῃ. Ew γὰρ καὶ ἄλλως δοκεῖν ἑστάναι. αλλὰ᾽ b» ἀγάπῃ, φησί. Τοῦτο γὰρ τὸ ὄντως ἑστάναι. « Συµθιδασθέντων. » Οἷον ἑνωθέντων. « Καὶ εἰς πάντα πλοῦτον τῆς πληροφορίας τῆς συνέσεως. » Ίνα πλουσίως, φησὶν, à πληροφορία ὑμῶν γένηται διὰ τῆς συνέσεως, ἧς χωρὶς οὐκ ἂν ἄλλως τις πληροφο- dici segnitiem ac imbecillitatem,etiam Laodicenses addidit : et ne ipsos condemnasse videalur, cau- sam quoque addidit cerlaminis ac timoris pro eis suscepli : quia nundum, ait, me vidistis. « Ut con- solalionem accipiant corda illorum. » Consequen- ter hoc ad dogma refert. Decerto, inquit, ul con- solationem accipiant corda illorum qui uniti sunt ac persistunt in charitate. Contingit enim et alio modo videri stare : sed ait, in charitate: nam hoc est vere slare, « Cum coheserint. » Hoc est, uniti fuerint. « Et in omnem opulentiam certe persua- sionis intelligenti:. » Ut abunde, inqui!, certa fiat vestra persuasio per intelligentiam : sine qua ῥηθειη πλουσίως iv τῇ πίστει xal τῇ ἐπιγνώσει τοῦ B nemo abunde certior fieri poleritin fide el cogni- μυστηρίου. « Τοῦ Θεοῦ xal Πατρός. » Tí δὲ Πατρὸς xii Υἱοῦ µυστήοιον ; Ts τὴν προσαγωγὴιν τὴν πρὸς τὸν Πατέρα διὰ τοῦ Υοῦ γίνεσθαι, καὶ οὗ διὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. « Ἐν ᾧ εἶσι πάντες οἱ θησαυροί. » Εἰ οὖν εἶσιν iv αὐτῷ πάντες οἱ θησαυροὶ της σο- φίας, χαλῶς καὶ νῦν Ύλθε, καὶ πάλιν οὐκ ἦλθεν, Εγκαλοῦσι Ὑάρ τινες τῶν ἀσεθῶν. « Τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως. » Ἐν ᾧ Χριστῷ, πάννες εἶἰσὶν οἱ θησαυροί. Οὐδὲν, φησίν ὤν οὖδεν ὁ Πατήρ, αὐτὸς ἄγνοετ. « ᾿Απόχρυφοι. » Αὐτὸς, φησὶν, οἶδε μόνος, Αὕτη 8i ἡ διχστολὴ πρὸς την κτίσιν ὁρᾷ, οὗ πρὸς τὴν ἁγίαν καὶ µακαρίαν Τριάδα. « Τοῦτο δε λέγω ν Τοῦτ δὲ εἶπον, φηαὶν, ἵνα µή τις ὑμᾶς ἁπατῇ ἐν πιθανολογίᾳ. ὡς εἰδώς τι. Οὖδεὶς ἀνθρώπων οἶδεν, tione mysterii, « Mysterii Dci et Patris. » Quod est autem, mysterium Patris ct Filii ? Quod per Filium adducantur ad l'atrem, et non persanctos angelos: « In quo sunt omnes thesauri. » Si ergo sunt in ipso omnes thesauri sapientia, recle et nunc venit et olim non venil: nam i| impii quidam crimi- nantur. « Sapien:i: ac scientie. » In quo Christo sunt omnes thesauri : nihilignoral ipse eorum que novit Pater. « Reconditi, » Ipsesolus novit. Ad- verle quod hec differentia sit in ordine ad creatu- ram, non ad sanctam ac beatam Trinitatem. « Hoc autem dico. » Hoc, inquit, dixi, ne quis vos deci- piat per sermonis probabilitatem, tanquamaliquid sciret: Nullus, i.:quit, hominum quidquani novit, φησὶ, τί " Θεοῦ γάρ iet τὸ πάντα εἰδένχι, « El γὰρ (, solius enim Dei et omnia scire. « Quanquam enim xit τῃ σαρχὶ ἄπειμι. » ᾿Ακόλουθον ν εἰπεῖν ^ El γὰρ καὶ ττι σαρχὶ ἄπειμι, πλὴν διὰ τοῦ πυεύματος 3 - - e - * - olóz υπᾶς ἁπατῶντας ὑμᾶς. ᾽Αλλὰ τοῦτο μὲν, πρὸς * * ^ 2t 3 , 3:9 7 , ^! τὸ pg σφόνρᾳ πλῆται, ἐσιώπησεν. Ek ἀγάπης δὲ θικτικὸν ῥῆμα, καὶ εἷς ἐγκώμιον αὐτῶν κατέληξεν. t - * " * » μ € Υμῶν την τἆξιν. Οἷον την εὐτχξίαν, € Kal τὸ στε- ῥέωμα. » Οὐκ simt πίστιν, ἀλλὰ στερέωμα πίστεως, τὸ βΒέδαιον καὶ σταεθηρὸν ὁπηλῶν, --- [OIKOYME- φ 9 - ^? e Ν l- , - ΝΟΥ. Τοῦτο δέ new, ἅμα piv ἐγκωμιάζων, apa ^ α]νιττόμενος Éxeivnw εἶναι κυρίως πίστιν, τῃν τὸ ἀέδαιον καὶ τὸ σταθηρὸν ἔχουσαν, « ὡς cv παρελάδετε τὸν Χριστὺν ᾿Ιησοῦν τὸν Κύριον, ἓν αὐτῷ µπεριπατεῖτε, ῥἐβῥιζωμένοι καὶ ἐποιχολομούμενοι ἐν αὐτῷ, καὶ βεδαιούμενοι ἐν carne absens siin. » Consequens erat ut diceret : Quanquam enim carne absens sim, spiritu tamen novi eos quivobis imponun!:. 123). Verum hoc qui- dein, ne vehementius perstringerel, coniicuil: sed in verbum terminavit dileclionis osleusivum et in laudem ipsorum. Vestrum ordinem. » Bonum nempe ordinem. « El soliditatem. » Non dixit Fi- dem, sed fideisoliditatem,siguificans firmitatem ac stabilitatem. — Hoc autem, ait, simul quidem collaudans, simul etiam innuens illam proprie esse fidem que stabilis est ac firmiter inhaeret. II, 6-10. Quemad"odum igituraccepistis Chris- tum Jesum Dominum,ita in eoumbulate,ut radices habeatis in illo firas, οἱ in. eu superstruamini ac τῇ πίστε, καθὼς ἐδιδάχθητε,. περισσ-ύοντες ἐν D confirmemini per fidem ,sicut edactiestis,exuberun- ry; tv εὐχχριστίφ. Ἠλέπετε µή τιζ ὑμᾶς ἔστχι ὁ σιλαγωγῶν, διὰ τῆς Φιλοσοφίας καὶ κενῖς ἁπάτης, Χχ-ὰ τὴν Ἀπχράδοσν τῶν ἀνθρώπων, κατὰ tX στοιχεῖα τοῦ κόσμου, καὶ o) Κχτὰ Χρι- στὸν, ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεί πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς βεότητος σωιατικῦς. Καὶ ἐστὲ ἐν αὐτῷ πεπλη- ρωμένοι, ὃς ἐστιν ^4 κεφαλὴ κάσης ἀρχῆς καὶ i$003 24$. A Μηδὲν, φησὶν, ἐπείσαντον ἀκούετε, ἀλλ ὃ παρ- ἱλάδετε χρατειτε. € Ἐν αὐτῷ περιπατεῖτε, » Καλώς τὸ, Περιπατείτε, ὀηλονότι, Αὐτὸς iyu ἡ ὁδὺς |, πρὸς τὸν Πατέρα ἄγουσχ, καὶ οὐχ οἱ ἄγγελοι. « Εῤλζωμένοι, » ΜΗ ποτὲ μὲν ἐν Χριστῷ, ποτὲ δὲ b ἄλλῳ µπεριπατεῖτ. « Καὶ ἐποικοδομούνενο:, les in ea cum gratiarum celione. Viderene quis tos depredetur per philosophiam et inancim d: ceptio- nem, juxia constitulioicin, li mium, justa cle- menta mundi et non juxta Christum. Qconium in illo inhabitat omnis plenitudo divinite.Uis corpo- raliter : e! estis in. (Πο ccm, leti. qui est caíut omnis principztus ac potestatis. . Nihil, inquit, noviter in'roductum audiatis, sed quod accepistis servate, 1n. eo anibulate. » Recte ait, Ambulate : ac si d-ceret: Ipsa. est via qua: du- οἱ od Patrem et non angeli. « Ut radices habeatis ia il o fixas. » Non uuuc quidem inipso, nunc veru in alio ambuletis. « Et in eosuperstruamini. » Hoc Wo. Wc 31 OECUMENII TRICC/K EPISCOPI 33 est, crescite super fundamenlum Christi. « ÁcA τουτέστιν, αὔξοντες ἐν τῷ θεμελίῳ τοῦ Χριστοῦ. con(irmemini. 5 Nihil ambiguum sit neque vacil- lans. « Sicut edocti estis. » In fide quidem edocti 68/15: altamen oportet in dies in ipsa exuberare, ignitiam accipiendo fidem. « Cum gratiarum ac- lione. » Quod adeo longe distantes prope fecerit Deus. « Videte nequis vos depredetur. » Doctrina interdictum habet auditores exterrens. Deprasde- lur autem a. fide ocultis ac latentibus insidiis, « Perphilosophiam et idanem deceptionem. » Quo- niam philosophia nomen graveac venerandum esse videtur, deceptionem adjunxit : inanem vero, ait, vanam aut qua recentiora quzedam ac dissona do- ceat. « Juxta elementa mundi. » Si figuram uni- versi mundi in medium adducit, multo magis ele- B mentorum quz in ipsu sunt. « Et non juxta Chri- sum. » Jam deinceps increpationem exorditur de dierum observatione, 160 Elementa autem mundi dicit solem et lunam, per que apud insipientes suut dierum observationes, in aspectibus luce ea- rentibus et in eclipsibus. Etiam si ex dimidia tan- lum parte, inqnit, contingere vos Chrislo ac ele- mentis adherere, ne ila quidem ferendum esset ; nunc vero omnino vos a Christo adducunt. « Quo- niam in illo inhabilat. » Quomodo autem contingit et in carne substantialiter inhabitare Deum Ver- Lum, et secundum personam ipsi uniti, ac wbique esse non inipsaconclusum ? Tale quid factum esse intelligamus. quod etiam in luce accedit : omnis tamen iinago omneque exemplum longe abest ab- (. ipsa veritate. Quomodo enim fieri potest, ut sensi- bilia representent divina? Dicendum tamen est. Quemadmodum lux in initio ante cetera producta, cum corporea et immalterialis esset, in corpore lamen solari continebatur ? attamen etiam cum in ipso est non prohibetur neque impeditur quin oin- nia illumiset. Ita et Deus Verbum, qui in principio carnem non habebat, incarnatus non prohibetur eliam carni uniri secundum personam, sicut in ipsa nou ceucludatur, se: omnia impleat, Et ob id, ul opinor, ipse Dominus seipsum lucem apellat 7 : et Malachias Solem justitia ipsum appellavit 8. Preterea et Psalmographus, qui ait : Cecidit ignis super 605 e! non viderunt solem $6. — ε Omnis « Καὶ βεδαιούμενο . » Μηδὲν, φησὶν, άμφιδολον, μηδὲ ἐν δισταγμῷ. ε Καθὼς ἰδιδάχθητε, » ᾿Εδιδά- χθητε μὲν τὴν πίστιν, δεῖ μέντοι καὶ περισσεύειν ἐν αὐτῃ ὁσημέραι, διάπυρον τὴν πίστιν κτωµένους. « Σὺν εὐχαριστίφ. Οτι τοὺς οὕτω μαχκρὰν, ἐγγὺς πεποίηχεν ὁ θεὸς. « Ἀλέπετε µή τις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν. » Διδασκαλία μετὰ παραγγελίας, ix- φοθοῦσα τοὺς ἀκροατὰς. Ευλαγωγῶν δὲ, ἀπὸ τῆς πίστεως, φησὶν, ἀφανέσι καὶ λαθραίαις ἐπιδουλαῖς. « Διὰ τῆς φιλοσοφίας xal χενης ἁπάτης. » ᾿Επειδὴ *b τῆς φιλοσοφίας ὄνομα σεμνὸν εἶναι ὃδοχει, τὴν ἁπάτην προσένευζε. Κενὴν δέ φησι, τὴν µαταίαν, fi τὴν νεώτερά τινα καὶ ἀπᾷδοντα διδάσχουσαν. « Κατὰ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου. » Ei τὸ cy" παντὸς τοῦ Χόσμου παράγει, πολλῷ μᾶλλον τῶν iv αὐτῷ στοι- χείων, « Καὶ οὐ κατὰ Χριστόν. » Ηδη λοιπὸν τοῦ ἐλέγχου ἄρχεται, τῆς τῶν ἡμερῶν παρατηρήσεως. Στοιχεῖα δό φησι χόσµου, ἥλιον καὶ σελήνην, δι ὧν τοῖς ἄφροσιν, αἱ τῶν ἡμερῶν παρατηρήσεις Lv ταῖς ἀφωτίστοις φχύσεσι καὶ ἐκλείψεσιν,. Eb καὶ ἐξ ἡμι- σείας, φησὶν, ἑνῆν xal τῷ Χριστῷ καὶ τοῖς στοι- χείοις προσέχειν, καὶ οὕτως ἀφόρητον * — vüv δὲ, φησὶ, παντελῶς ὑμᾶς ἀπάγουσι τοῦ Χριστοῦ. € Οτι ἐν αὐτῷ χατοικεῖ, « Καὶ πῶς ἔνεστι καὶ ἐν τῇ σαρχὶ ο)σιωθῶς κατοικεῖν τὸν Θεὸν Λόγον καὶ καθ ὑπό- στασιν αὐττ ἠνῶσθαι, xal πανταχοῦ εἶνχι μὴ περι- Χλειόμενον ἐν αὐτῇ ; Τοιοῦτόν τι γεγενῆσθαι νοήσω- μεν, ὅπερ καὶ ἐπὶ τοῦ φωτός. )Ελαττοῦται δὲ πᾶσα εἰκχὼν καὶ ἆπαν παράδειγµα τῆς ἀληθείας. Πῶς γὰρ ἂν τὰ αἰσθητὰ, διασημανεῖ τὰ θεῖα. ἨΗλὴν λεκτέον. ὥσπερ τὸ προτόγονον φῶς ἐν ἀρχῇ, ἀσώ- µατον xal ἄἆθλον ὑπάρχον, ἐνεκράθη τῷ ἠλιακῷ σώ- ματι, καὶ qéqove τρόπον τενὰ ἐνσώματον, πλὴν καὶ ἐν αὐτῷ ὑπάρχον, οὐ περιείργεται οὔτε χωλύε- ται Χαταφωτίζειν τὰ πάντα ' οὕτως ὁ dv oy ἄσαρκος θεὸς Λόγος, σαρχκωθεὶς o) κωλύεται καὶ σαρχὶ ἡνῶσθχι καθ) ὑπόστασιν, καὶ μὴ σνγχεχλεῖ- σθαι ἐν αὐτῇ, ἀλλὰ τὰ πάντα πληροῖ. Καὶ διὰ τοῦτο, οἶμαι, αὐτός τε ἑαυτον ὁ Κύριος φῶς ὀνομάζει, καὶ ὁ Μαλαχίας αὐτὸν Ἠλιον κέκληκε δικαιοσύνης. Ett δὲ καὶ à Φαλμῳδὸς, λέγων « Έπεσε πὺρ im αἱ- τους, καὶ οὖκ εἶδον τὸν ἡἥλιον, » — « Πᾶν τὸ πλή- poua της θεότητος. » Εἶ τι iol. φησὶν, ὁ θεὸς plenitudo divinitatis. » Quidquid est, iuquit, p Λόγος, iv αὐτῷ κατοικεῖ’ ᾽Αλλὰ μὴ νοµίσις αὐτὸν Deus verbum, in ipso inhabitat. Ne tamen ipsum ex hoc esse conclusum intelligas : siquidem totus incarnatus est, et totus et cum Palre : zumnque corpore circumsceriptus sit, lamen divinitate manet incirceumscriptus. « Corporaliter. » Hoc cst, se- cundum substantiam el non solo habitu aut figura. Et eo modo, inquit, quo liabitat anima in corpore, ita hec habitavitin. assumplo homine. Quomodo autem habitat anima in corpore? Sane inconfu:e, indivise. Quoniam cnim dixerat: Inbabitat: ne existimes quod in eo sit operata, sicul οἱ de pro- pheüis dicitur [uhabitat enim in ipsis Deus juxta ix τούτου συγχεκλεῖσθχι * xai γὰρ ἐσαρκώθη ἅπας, xii µετα τοῦ Πατρός ἔστιν ἅπας, σώματι περίγρα- πτος ὢν' θέοτητι δὲ ἀπερίγραπτος. « Σωματικῶς. » Τούτέστιν, οὐσιωδῶς, οὐ σχετικώς. Καὶ ὡς ἂν οἰκήσῃ, φησὶν, ἐν σώματι ψυχη, οὕτως ἔνῴκησε τῷ προσληφθέντι ἀνθρώπῳ, Πῶς 08 ἑνοιχκεί ψυχἠ σώ- avt ; Δηλονότι, ἀσυγχύτως, ἀθιαιρέτως. ᾿Επειδὴ γὰρ ἴπε, Katotxe!, ἵνα μὴ νοµίστς ὅτι ἐνηργήθη ὡς καὶ ol προφῆτει (ἐνῴκει γὰρ αὐτοῖς ὁ θεὺς χατὰ τὸ, « Ενοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω * ») mpo7- τθησι τὸ, Σωματικῶς, τουτέστιν, οὐσιωδῶς, οὐ σχετικῶς ὡς bv σώματι ψυχή. Ούτως καὶ ὁ Κύριλ- 7 Joan. vim, 12. 8 Malach. 1v, 9. 9 sal. τν, 9. 33 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 94 λος. ᾽Αλλ’ ὦ μὲν qug xal χωρίεται τοῦ σώματος A illud, « Inhabitaboin eis οἱ inambulabo!0, » addit, ly op θανάτρ, 6 δὲ θεὸς Λόγος οὖκ ἔτι Ex της ἆνχλη- φθείσης xal οἰχείας αὐτοῦ καὶ iota; γενομένης σαρ- xi, μψυχωμένης ληλονότι uynt νοιρ. Ἡ σωµα- τικῶς νόει, olov σεσαρχωµένος. Ο) γὰρ οἰχήσας, φησὶ, πάλιν µετοικεῖ, ἀλλ᾽ ἐσχρκώθη, μίχν λοιπὸν μετὰ τῆς ἰδίχς σορχὸς ὑπόστασιν ἔχων, xv ἐκ δύο σονέστη τῶν ἑναντίων, « Καὶ is: iy αὐτῷ πεπλη- ῥωμένοι. » ᾿Ἐπεὶ οὖν πλήρης, φησὶ, καὶ ἀπαράλει- πτος ἡ ἔνανθρώπησις, προσήχει κ.ὶ ὑμᾶς πλήρεις εἶναι ἓν αὐτῷ, καὶ μὴ ἐπιμερίζεσθαι πρὸς τὰ στοι- χτία τοῦ κόσμου. « Og ἔστιν ἡ χεφαλὴ πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας. » Κεφαλην ἐνταῦθα τὴν αἰτίαν λέγει. Πήσῃ γὰρ Ὑενητῃ φύσει ἐπουρανίῳ καὶ ἐπιγεῳ, αἴτιας ὁ Ἄριστὸς ὡς Δημιουργὸς xal Ποιητὴς αὖ- Corporaliter, id est, substantialiter ; non solo ha- bitu aut figura, sicut anima in corpore. Ita habet et Cyrillus. Verum anima etiam a. corpore separa- tur in morle, non autem posthac Deus Verbum ab assumpla el familiari ac propria sibi effecta carne animata vilelicet per animam rationalem. 884 Àut corporaliter, intellige incarnationis modo. Ne- que enim qui inhabitavit, inquit, rursum migrat, sed incarnalus est, unam deinceps cum sua carne habens hypostasim, quanquam ex duobus contra- riis consistat. « Et estis in illo completi. » Quoniam igitur plena humanilatis assumptio facta est, et qua jam dissolvi non possit: convenit ut. et vos pleni sitis in ipso et non separemini ad elementa τῶν. Χωρὶς γὰρ αὐτοῦ, φᾳησὶν, ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ , mundi. « Qui est caput. omnis principatus ac po- γέγονε. Yeydvacw δὲ αἱ οὐράνιαι δυνάμεις, « Ὁ ποιῶν Te, φησὶ, τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, ο Αρα διὰ Χριστοῦ καὶ παρὰ Χριστοῦ τγεχένηνται εὐδοχί ἨΠατρὸς, καὶ συνεργί τοῦ παρχκλήτω Πνεύματος. lestatis. Caput hoc loco, dicit causam ac princi- pium. Cuivis enim condite nature coelesti ac terrenz Christus causa est lanquam Creator ac Effector earum. Nam sine eo, inquit, factum est nihil quod factum est !! . Conditz sunt autem ο- lestes virtutes, ait enim. « Qui facit angelos suos spiritus /3. » Itaque per Christum et a Christo fa- ciz? sunt beneplacito Patris et cooperatione paracleti Spiritus. ΚΕΦΑΛ. Z' « Ότι ἡ πρὸς θεὸν συνάφεια xal τὰ τοῦ νόµου περι- ἔχει πνευματικῶς, εἰς τὸ συλῇν Χριστῷ. » v Ἐν d καὶ περιτµήθητε περιτομῇῃ ἀἆχειρο- ποιήτῳ, iy "cn ἀπεκδύτει τοῦ σώματος τῶν ἆμαρ- τιῶν τῆς σαρχὺς, ἓν τῃ Ἠπεριτομζ τοῦ Χριστοῦ, αυνταφέντες αὐτῷ ἓν τῷ µβαπιίσατ. Ἐν ᾧ καὶ συνηγέρθητε διὰ τῆς πίστεως τῆς ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ix τῶν νεκρῶν, C Καὶ ὑμᾶς υνεκροὺς ὄντας τοῖς παρχπτώµασι καὶ τῃ ἀκροδυστίᾳ τῆς σαρχὸς ὑμῶν, συνεζωοποίησεν Du σὺν αὐτῷ, χαρισάµενος ἡμῖν πάντα τὰ πα- ῥαπτώματα, ἐξαλείψας τὸ καθ ἡμῶν χειρόγραφον τοῖς δόγµασιν, ὃ ἣν ὑπεναντίιον ἡμιν, Καὶ αὐτὸ Άρχεν ix τοῦ µέσο, προσηλώσχκς αὐτὸ τῷ CAPUT VII. Quod conjunctio ad Deum spiritualiter quoque ea que legis sunt continet ad convitendum Christo. II, 11-15. Perquem et circumcisi estis circumci- stone non manufucla, dum exuistis corpus peccato- rum carnis, per circumcisionem Christi, conse- pulti simul cum illo per baptismum : in quosimul eliam cum illo resurrezistis per fidem operationis Dei, qui excitavit illum ex mortuis. El vos, cum essetis mortui per delicta et perpro putium carnis vestre, simul cum illo oivificanit, condonans nobis omnia delicta, deleto quod adversus nos erat chi- rographodogmatis, quod erat contrarium nobis,et illud sustulit e medio affizum cruci, exutisque principatibus ac potestatibus traduxit palam triumphans de illis per ipsam. σταυρῷ. ᾿Απεκξυσάμενος τὰς ἀρχὰς xal τὰς ἑξουσίας, ἔδειγμάτισεν ἐν παῤῥησίᾳ, θριαμθεύσας αὐτοὺς ἐν αὐτῷ. » « Ἐν d καὶ περιετµήθητε περιτομῖ ἆχειρο- ποιἠτφ. » Οὐ γὰρ χεὶρ ἀνθρώπου, ἀλλὰ Πνεῦμα ἅγιον ὑμᾶς περιέτεμε, «φποὶν, ἐκ τῶν ἁμαρτιῶν ὑμῶν. « Ἐν vj ἀπεχούσι. » Ποῦ δὲ ἐζεδύσασθε : Ἐν τῷ βαπτίσματι δηλονότι, « Τοῦ σώματσς τῶν ἁμαρτιῶν. 9 ᾽Αλλαχοῦ φησι, To) παλαιοῦ ἀνθρώπου, τουτέστι͵ τοῦ ἓν ἁμαρτίαις βίου. « Ἐν τῇ περιτουμῇ το Χριστοῦ. 0 Ἀριστῷ γὰρ πιστεύσαντες, τὴν ἀχει- ῥοποΐητον περιετμµήθητε περιτουµήν. Όρα δὲ, ποτὲ Πνεύματος, ποτὲ δὲ Χριστοῦ τὴν περιτομὴν λέγει, "Ev γὰρ ἄργον καὶ µίαν ἑνέρειαν τής ἁγίας οἷδε Τριάδος. € Συνταφέντες αὐτῷ. » Τῆς γὰρ τοῦ Κυρίου ταφῆς τὴν εἰκόνα ἀναπληροῦμεν ἐν τῷ βαπτίσματι, Συνταφέντες οὖν, καί συνηγέρθητε, φησίν. « Ἐν d. » Av οὗ, φηαὶ, καὶ ἀνηγέρθητε καὶ συνεγέρθητε. Πιστεύσαντες γὰρ ὅτι Ένερχεῖ καὶ Ἰσχύει ὁ θεὸς ἔγείρειν Ex νεκρῶν, ἐγέρθητε, φησὶ, xal ὑμεῖς. Καὶ 10 Levit, xxvi, 12. !! Joan. 1, 3. 192 « Circumcis.one non manufacta. » Non enim humana manus, inquit, sed Spiritus sanctus vos circumcidit a peccatis vestris. « Dum οχυ]- slis. « Ubi aulem exuistis ? [n baptismate videlicet. « Corpus peccatorum. » Alibi ait, Veterem homi- D nem, hoc est, vitam que est in peccatis. « In circumcisione Christi. » Cum enim Christo credi- distis, circumcisi estis circumcisione non manu- facta. Auimadverte autem quod nunc quidem Spiritus, nunc vero Chris dicit circeumeisionem Scit enim unum esse opus et unam efficaciam sanct» Trinitatis. « Consepulti simul cum illo. » Simulitudinem enim Dominici sepulchri explemus per baptismum Una igitur sepulti, simul etiam sarrexislis, inquit. « In quo. » Per quem, ait, eliam resurrexistis et simul excitati estis. Credendo enim quod operetur et possit Deus excitare ex 12 Psal. ci, 4. 35 UECUMENII ΤΗΙΟ 8 EPISCOPI 36 mortuis excitati, inquit, estis et vos. Potentia A γὰρ ἐγηγέρμεθα τῇ ὀυνάμει, εἰ καὶ μὴ τῇ ἐνεργείᾳ. namque excitati sumus, quanquam nondumeffectu Πδη 5i τοὺς περὶ ἁναστστεως χαταλάλλει λόγους. et operatione. Jam autem rationes quz? de resur- — « Kal ὑμῆς νεχροὺς ὄντας, » καὶ τὰ ἑτῆς. Ἡ περι- ᾿ rectione erant dissolvit, « El vos cum essetis, op? τὸ περιττὸν περιαιρεῖ, ὡς τῆς ἀχροδυστίας τὸ elc. » Circumcisio quod superfluum est tollit, tan- περιττὸν ἐχούσης. Περιττοὶ οὖν, φᾳησὶν, ἦτε καὶ quam przpulium super(lluum fuerit. Eralis igitur ὑμεῖς, τὰ μὴ καθήκοντα ποιοῦντε, Πᾶν γὰρ τὸ et vos, inquit, superflui, cum ea faceretis quze ΠΟΠ ἔξω τοῦ πρέποντος, περιττόν ῥἔστιν. decerent. Quidquidestergo preter decens, super- vexpooc ταῖς ἁμαρτίαις διὰ τὴν πρὸς τὸ χαλὸν fluum est. Cum itaque mortui essetis propter inef- ἀνενεργησίαν καὶ ἀκροθύστους, περιέτεμέ τε von- ficaliam ad bonum, et propter priputia, cireum- τῶς, καὶ ἐζωοποίησεν. « Συνεζωοποίησεν ὑμῆς σὺν cii estis spiritualiler, et viviticavit vos. « Simul αὐτῷ. » Tóv μὲν Χριστὸν, ἐκ τοῦ εἰσθητοῦ θανάτου, cum illo vivificavit. » Christum quidem ex sensibili ὑμᾶς δὲ ἐκ τοῦ αἰσθητοῦ καὶ τοῦ νοητοῦ τοῦ τῶν morle, vos autem ex sensibili simul el ex ἁμαρτιῶν. Μη θαύμαζε δὲ, εἰ τὸν Πατέρα λέχει intelligibili morle peccatorum., Ne vero admi- ἐζωοποιηκέναι τὸν Χριστόν. Καὶ γὰρ καὶ ἀλλαχοῦ reris si Patrem dicit vivificasse Christum. Ete- . εἴρηται, ὅτι ἑχυτὸν ἤγειρι, Κοινὰ γὰρ Πατρὺς καὶ nim alibi quoque diclum «cst quod seipsum Yloó καὶ Πνεύματος τὰ ἨὙινόμενα. α Χαρισάμενος suscitaverit!5, S quidem communia sunt Patris, εἰ ἡμῖν πάντχ τὰ πχραπτώματχ. » Τὰ τὴν νοητὴν Filiiac Spiritus opera. « Condonans nobis omnia ποιοῦντα νεκρότητα. « ᾿Εξαλείψας τὸ καθ ἡμῶν delicta. » Quz intellectnalem faciebant mortifica- χειρόγραφον. « ᾿ἸΕξαλείψας μὲν οἱονεὶ τδλείως ἀφα- tionem. « Deleto qned adversus nos erat chiro- νίσας. Χειρόγραφον δὲ λέγει, ἢ ἑχείνην λέγει τὴν otov grapho. » Delevit quidem, hoc est, penitus e me- Ιδιόχειρὸν ἢ ἰδιόφονον ὁμολογίαν, ἣν ἔλεγον πρὸς dio tulit. Chirozraphum vero dicit aut illam veluti Μωυσῆν, ὅτι « Πάντα ὅσα εἶπεν ὁ Occ, ποιήσοµεν propria manu et propria voce faclam confessionem καὶ ἀχουσόμεθα, » ἢ tiv ὀφειλομένεν τῷ θεῷ ὑπ- qua dixerunt ad Mosen : « Omnia quacunque di- ακοὴν, fj ἔχεινην τὴν ἐντολὴν, ἐνετείλατο 6 θεὸς xit Deus faciemus, et obedientes erimus 14: » aut τῷ Αδάμ, « Ἡ δ' ἂν ἡμέρᾳ φάγῃς ἀπὸ τοῦ ξύλου, Όντας οὖν ' eam qus Deo debetur obedientiam : aut preceptum illud pre-epit Deus ipsi Adam : « Quacunque die comederis de ligno, morieris 15. » 199 Ex incarnatione igitur solutum hoc chiro- graphum. Dominus enim susceptis nostris delictis χειρόγραφον . ἀποθάνῃς. ο Ἐκ τῆς ἐνανθρωπήσεως οὖν λέλυται τοῦτο τὸ Τὰς γὰρ ἁμαρτίακς ἡμῶν ἀναλαθὼν ὁ el tanquam propriis sibi factis, pcenas quoque pro C Κύριος xal οἰχειοποιησάμενος. τὴν ἡμῖν ὀφειλομένην eis dedit qua nobis debelantur, reliclis nobis li- beris. cum hostile nobis esset et adversum nos debiti chirographum. Etenim cum transgressi fuissemus quod confessi eramus, obnoxii eramus chirographo. « Dogmatis. » Hoc est, fide in ipsum. Satis enim est, inquit, solum credere. Et baplis- mate deletur Chirographum. « Dogmatis. ο Id est, per dogmata pielatis. « Quod erat contrarium no- bis. « Sermo hic intensionem ac confirmationem venis continet. Condonavit, inquit, at metus est ne peenitudine duclus repetat : sed eliam delevit. Atqui hoc ipsum, inquil, quod omnino alibi situm sit, quanquam deletum, timorem nobis incutlit. δίκην αὐτὸς ἔδωχεν ὑπὲρ αὐτῶν, ἡμᾶς ἐλευθέρους ἀφεὶς, τοῦ ὑπενατίου ἡμῖν xai καθ ἡμῶν ὄντος τῆς ὀφειλῆς χειραγράφου. Καὶ γὰρ πσραθάντες τὰ προσοµολογηθέντα, ἔνοχοι μεν τῷ χειρογρἀγψ. « Τοῖς δόγμασιν. » Οἴον, τῇ εἰς αὐτὸν πίστει. "Apxst γὰρ, Φφησὶ, πιστεῦσαι µόνον. Καὶ τῷ βαπτισµατι ἐξαλείφετχι τὸ χειρόγραφο. « Tot; δόγμασιν » oiov διὰ τῶν τῆς εὐσεθείχς δογμάτων. α O hw ὑπ- εναντίον ἡμῖν. » ᾿Επίτασιν xal βεθαίωσιν συγχω- poses ὁ λόγος ἔχει, Ἐχαρίσατο, φησὶν, ἀλλὰ δέος μὴ ix µεταµελείας ἀπαιτήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἐξήλειφεν, Αλλ΄ αὐτὸ τοῦτο, φησὶ, τὸ ὅλως κεῖσθαι cl καὶ ἐξαλειφθὲν, φόθον ἡμῖν ἐμποιετι. ᾽Αλλὰ καὶ ἔσχισεν Verum illud etiam sustulit e medio, non sinens Ὁ αὐτὸ ἐκ τοὺ μέσου, μὴ ἀφεὶς ἐπὶ χώρας, καὶ ἔσχισεν in ulla esse regione, »tque discidit. Nam hoc significat quod sequilur, Affigere ipsum cruci. « Exutis principiis. » Multas adversus nos ansas malignus ilpe habebat, quibus imperinm in nos habere quidem coperat a transgressione Ádam, a nobis autem augmentatum erat. Has exuitUnigeni- tus factus homo, et liberavit nos hujusmodi vincu- lis. Constricti enim Catenis peccatorum nostrorum serviabamus illi. Itaque remissis etiam nobis pec- catis, vincula quoque remisit, et illius solvit ty- rannidem. « Traduxit palam. » Siquidem diabolus nunquam ita pudefactus ac victus fuit. Etenimcum 15 Joan. 1, 19. 14 Exod. xxiv, 3. αὐτὸ. Τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Προσηλῶσαι αὐτὸ τῷ σταυρῷ. «€ ᾿Απεκδυσάμενος và; ἀρχάς. s» Πολλὰς εἶχε xa0' ἡμῶν λαθὰς ὁ πονηβὸὺς, δι ὦν ἡμῶν ἐδασίλευεν ἀρξάμενος μὲν ἀπὸ τῆς παραθάσεως ᾽Αδὰμ, παρ ἡμῶν δὲ ἐπαυξηθείσης. ἸΤαύτας ἐξεδύσατο ὁ Μονογενὴς γενόμενος ἄνθρωπος, καὶ ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς τῶν τοιοὔτων δεσμῶν, ᾿ἘΕσφιγμένοι γὰρ ταὶς σειραῖς τῶν ἡμετέων ἁμαρτιῶν ἐἑδουλεύομεν ἐκείνῳ. "Agri, μὲν γὰρ xal ἡμῖν ταύτας, xal τῶν δεσμῶν ἆφηχε, xal τὴς ἐκείνου τυραννίδος. « 'Eóti- μάτισεν ἓν παῤῥησίᾳ. » Οὐδέποτε γὰρ οὕτως κατ- Πσχύνθη καὶ ἠττήθη ὅ διάθολος,. Καὶ γὰρ ἔχειν αὐτὸν 15 Gen. ri, 17. 31 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 38 ὑπονοήσας, καὶ οὓς εἶχεν ἀπώλεσε. Θριαμθεύσας A ipsum quoque se habiturum speraret, eos etiam αὐτοὺς ἓν αὑτῷ. « θρίαµθος » λέγεται, ἡ κατὰ τῶν Ἡττωμένων πομπὴλ καὶ πανήγυρις. ᾿Εθριάμθευσεν οὖν αὐτὸν διὰ τοῦ στχυροῦ, τουτέστιν, ἐνίχησε καὶ κατ αὐτοῦ θρίαμθον νοητὸν ἐπετέλεσεν. Οὖδεν γὰρ οὕτως ἑνίχησε τὸν διάδολον, ὡς τὸ καὶ σταυρωθῆναι τὸν Κύριον, καὶ παῤῥησίφ τοῦτο παθεῖν καὶ φανε- ρῶς. Πάντα γὰρ ἂν ἐποίησεν ὁ διάθολος, πεῖσαι ὅτι οὐχ ἀπίθανε, cl μὴ τὸ σχφὶς αὐτῷ ἠναντιοῦτο. El γὰρ μὴ ἀπέθανεν, οὐκ ἂν ἀνέστη. Eb µη ἀνέστη, οὐκ ἂν ἀνελήφθη. El μὴ ταῦτα. οὐκοῦν οὐ θεός. Ορᾷς ὃτι τοῦ θανάτου πάντα ἤρ- τηται » perdidit quos liabebat. Triumphans de illis per ipsam. Toapfo; (quod nos triumphum vertimus) dicitur pompa vc conventus publicus adversus de- victos. Triumphavit igilur de illo per crucem, hoc est, devicit εἰ spiritualem triumphum adversus eum celebravit. Nihil enim adeo devicit ac pudefe- cit Diabulum, sicut crocifixsum esse Dominum, οἱ palam ac. manifeste hoc passum fuisse. Omnia namque fecisset diabolus persuadere volens ne oc- cideretur nisi manifeste ei repugnatum fuisset. Nisi enim mortuus fuisset, non resurrexissel : quod si non resurrexisse, nequaquam assumptus fuisset. Si hiec acta non fuissent, utique Deus non fuisset habitus. Vides quod a morte omnia depen- debant. ΚΕΦΑΛ. H'. « Ότι οἱ τοῦ Gcaxpxuxou νόµου τύποι σαρχικοῖς χρήσιμοι, οὐ πνευματικοῖς τοῖς iy δύναµει Χριστοῦ ζῶσιν. » « M οὖν τις ὑμᾶς κρινέτω iv βρώσει fj iv πὀ- CAPUT VIII. Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio Aa- bentur, non spiritualibus qui per virlutem Christi vivunt. 8341[,16 19. Nequix igitur nos judicet in cibo vtt, fj ἐν μέρει ἑορτῆς, fj νουµηνίας, ἢ Σαθθάτων, autpotu, autin parte diei festi, autnovi lunii, aut & len σχιὰ τῶν µελλόντων, τὸ δὲ σῶμα τοῦ Sabbatorum, qua sunt umbra futurorum, corpus Χριστοῦ. ἨΜηδες ὑμᾶς — xxzx0pxotvéto θέλων Gulem Christi. Ne quis vobis palmam intervertat ἐν ταπεινοφροσύνῃ καὶ θρησκείᾳ τῶν ἁ-Ἱέλων, & μὴ dalaoperaperanimi humilitatem el superstitionem ἑώραχεν ἐμθατεύων, cix" φυσιούμενος ὑπὸ τοῦ νοὺς τς angelorum, iniisqua non vidil [astuosus incedens, σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ οὗ κρατῶν τὴν κχεφαλὴν, ἐξ οὗ πᾶν frustra inflatus a mente carnis sua, nec obtinens τὸ σῶμα, διὰ τῶν ἀφῶν καὶ συνδέσμων ἐπιχορηγούμε- — Caput, ex quototum corpus per commissurus et com- vov xal συμβιθαζόμενον, αὖξει την αὔξησιν τοῦ pagines subministratum. εί compactum augescit θεοῦ. » augmento Dei. « M3 οὖν τις ὑμᾶς xowéto. » Οἷον, κατακρινέτω « Ne quis igitur vos judicet. » Hoc est, con- ὡς κακῶς ποιοῦντας, ἓν τῷ μὴ φυλαττιν µέρη ,, demnet tanquam malefacientes ex eo quod non ἑορτῶν, J| νουμηνιῶν, f βρῶμα f πόµα. Καὶ γὰρ "Observelis parles festorum aut noviluniorum, aut τὰ μὲν ἐφύλαττον ὡς ᾿Ἰουδχίζοντς, τὰ δὲ οὐχ cibum aul polum. Etenim partim quidem observa- ἐφύλαττον ὡς Ἀριστιανίζοντε, Διὰ τοῦτο, φηαὶν, bant lanquam JuJaizantes : parlim vero non ob- « Ἐν μέρει ἑορτῆς τῆσδε, » ἢ iv µέρει τῶνδ. « A. Servabanttanquam Christianorum more viventes ; ἐστι σχιὰ τῶν µαλλόντων, » Méousáy φησιν τὴν propterea ait : « In parte diei festi : » unus vi- καινὴν διαθήχην, οὐκ ἔπειδλ οὕπω Qv πολιτευοµένη, | delicet, aut in parte horum omnium. « Qus sunt (Z» 13g), à)! ὡς πρὸς τοὺς τύπους τούτους xxi umbra futurorum. » Futurum dicit novum τὰς σκιὰς, μέλλουσα Aw. « Τὸ δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. ». lestamentum, non quod nundum sub eo de- Οἱ μὲν οὕτως στίζουσι * ,Tà δὲ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, gerent, jam enim sub eo degebant: sed quod τουτέστιν, ἡ ἀλήθεια ἐπὶ Χριστοῦ γέγονεν. Οἱ δὲ « in ordine ad has figuras et umbras futu- τὸ, Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, « ἡΜηδεὶς ὑμᾶς καταδρα- rum erat. « Corpus autem Christi. » Alii qui- θενέτω. ΚαταθραθευθΏναι, » δέ ἐστιν, ὅταν παρ dem ita distinguunt : Corpus vero Christi, id est, ἑτέρῳ μέν ἡ νίκη, παρ ἑτέρῳ δὲ τὸ βραθεῖον, — — veritas in Christo facta est. Alii vero, Corpus [ΦωΤ.] Διττῶς ἐγχωρεῖ στίζεσθαι, καὶ ἓν τῷ, σῶμα, Christi jungunt sequentibus, nempe μηδεὶς ὑμᾶς ὑποστίζοντας, καὶ iv τῷ, Χριστοῦ. « Μηδεὶς ὑμᾶς D καταθραθεύεω — Est aulem καταθραθευθῆναι καταθραθευέω. » ἨΜηδες ὑμᾶς κατακρινέω, τὸ (quod palmam intervertere diximus) quando σῶμα Χριστοῦ δεχοµένους. Τοῦτο γὰρ ὑπακουστέο. apud alterum quidem est victoria, apud alterum Θέλων τοῦτο ποιεῖν, gnslv, ἓν ταπεινοφροσύνῃ, Vero bravium. Dupliciter poni potest distinctio : μᾶλλον δὲ ἓν θρησχείᾳ τῶν ἀγγέλων. aut post Corpus, aut post Cristi. « Ne quis vobis palmam intervertat. « Nemo vos condemnet qui Christi corpus suscipistis : hoc enim subaudiendum est. Volens, inquit, hoc facere per animi humilitatem, 15Ó magis autem per superstitionem angelorum. .« "A μὴ ἑώρακεν ἐμθατεύων. » Τί ἐστι τοῦτο ; « [niis que non vidit fastuosus incedens. » Ησάν τινες παρ) αὐτοῖς, οἵτινες ἓν ὑποχρίσει ταπει- νοφροσύνης ἐχώλυον αὐτοὺς τῇ δωρεᾷ προσιένεαι τοῦ Χριστοῦ, ὣς οὖκ ἀξίους τῶν τηλικούτων, καὶ ὅτι ἀγγέλους παρακλητέον προσάγειν ἡμᾶς τῷ θιῷ, ὡς καὶ αὐτῶν πρότερν τὴν κοινὴν προσαγωγὴν ποιησαµένων μµεῖζον fj καθ) ἡμᾶς λέγοντς τὸ διὰ Quidnam est hoc ? Erant nonnulli apud ipsos qui in simulatione modesti animi prohibebant ipsos per Christum accedere, quasi tantis digni non es- sent: et quod angeli obsecrandi essent ut nos ad Deum adducerent, veluti qui etiam primi commu- ni accessu sive adductione facti sint : majus esse 39 OECUMENII ΤΗΙΟΩ 8 EPISCOPI 40 dicentes quam quod ad nos pertineat per Chri- A Χριστοῦ προσάγεσθαι, ἐκ τούτου εἰσάγοντες τὴν τῶν Stum adduci : ex hoc inducentes superstitiosum angelorum cultam : quos nunquam, inquit, vide- runt. — « Palmam interverlat. » Καταθραθεύετω. Πραδευτάς Vocant judices eorum, qui gymnicis in ludis decertant : nam hi vincentibus victoriz suf- fragium przbent. Kazz?pxfeoev vero est injuste premium designare. Quoniam ergo ethi qui legales observationes Evangelio permiscebant a meliori- bus ad deteriora ipscs transferebant, merilo ait : Ne quis vobis palmam intervertat. « Frustra infla- tus. » Qui enim superbit quasi magni aliquid concipiens superstitiosum angelorum cultum, fru- stra inflatur a carnali cogitatione, invisibilibus sese ingerens. « Nec obtinens caput. » Caputenim et hominum et angelorum Christus est, tanquam Factor et Creator. » Ex quo. » Christo totum Ec- clesie corpus. Deinde consequenter ubi corpus dixit, qui propria sunt corporis dicit. Totum igitur Ecclesise corpus per commissuras et conglulinalio- nes sive conjunctiones : nam id est quod vocat compagines, subministratum a Christo, peromnem ipsius gratiam : et compactum, id est moderatum, el in pace constitutum ad sese et ad Christum : augescit augmentum secundum Deum. Quod est aulem augmentum secundum Deum? non corpo- raliter crescere, sed bona moderatione ac vite re gimine. It, 20-23. Itaque si mortui estis cum Christo ab elementis mundi, quid quasiviventes in mundo dc- crelis tenemini ? Ne teligeris, ne gustaris, neque (. conirectaris, que omniaipsocorrumpuntur abusu juxta precepta et doctrinas hominum qua verbo lenus quidam speciem habenl sapientie per supers- titionemetanimihumilitatem aclasionem corporis, non in honore aliquo ad ezxpletionem carnis : III. 1-4. 486 Si igitur resurrex'stisunacum Chri- sto, superna quaerite, ubi Christus estad dexteram Dci sedens. Superna curate, nonterrestria: siqui- dem emortui estis, et vita. vesira abscondita est cum Christo in Deo. « Itaque si morlui eslis. » Siquidem per bapti- sma mortui estis cum Christo, ut fiat amputatio et quasi divisio prioris vite que in errore erat, et novam vitam incipiatis que in virtute est. Nam quod reliquum est, inquit, mortui estis a peccami- nosis actionibus οἱ ab his utilitas nullaque horum observantia. « Quid quasi viventes in mundo ? » Quare veluti rursum in ipsis viventes decrelis te- nemini ? Hic, aiunt, aptus dies est, et aliquid effi- ciet, iste vero ineplus. Tacite vero etiam innuit quod ab aliiis illuderentur. Neque enim, ait, Do- gmala sive decreta tradilis, sed, illa traduntur vobis et eis astringimini, tanquam discipulorum ordine constituti, et quibus lex prescribitur quid facere oporteat. « Ne tetigeris, ne gustaris. » Aliam quo- que dicitipsorum observationem quz circa cibos erat, Judaica magis: sicut dierum observatio Grecorum erat. « Que omnia corrumpuntur. » ἀγγέλων θρησκείαν, οὓς, nol, οὐδὲ ἑωράκαφι πώποτε. — [θΕΟΔΙΩΡ.] « Λαταλρακευέτω, » « βραθευ- τὰς » Χαλοῦσι τοὺς τῶν ἀγωνιζομένων κριτάςο Οὗτοι γὰρ τοῖς νικῶσι τῆς νίκης τὴ» ψῆφον ὀρέγοωσε. « Καταθραθεύεν » δὲ ἐστι τὃ ἀδίκως βραδεύειν. ἘἜπειδη τοίνυν xal ol τὰς νουικὰς παρατηρήσεις τῷ Εὐχγγελίρ παραµιγνύντες, ἀπὸ τῶν κρειττόνων αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἑλάττω µετέφερον, εἰχότως ἔφη. Μηδεὶς ὑμᾶς καταθραθευέτω. « Εἰκῆ φυσιούμενος. » Ὃ γὰρ µέγα φρονῶν ὥς τις ἀπινοήσας μέγα τὴν τῶν ἀγγέλων θρησκείαν, εἰκη «φυσιοῦται ὑπὸ σαρκι- κοῦ λογισμοῦ, τοῖς ἀοράτοις ἐπιχειρῶν. « Καὶ οὗ ρατῶν τὴν κεφαλὴν. » Κεφιλὴ vxo καὶ ἀγγέλων καὶ ἀνθχώπων 6 Χριστὸς, ὡς Ποιητὴς καὶ Ἀημιουρ- γής. € Ἐςξ οὗ, » φησὶ, Χριστοῦ, πᾶν τὸ τὴς ΕΚΧλΗ- cia; σῶμα. Εἶτχ λοιπὺν σῶμα εἰπὼν, τὰ οἰχεῖα σήματος λέγει, Πᾶν οὖν, φηΣὶ, τὸ σῶμα της 'Ex- Χλησίας διὰ τῶν ἐπαφων καὶ προσεγγίσεων, ἄγουν συζεύξεων, (τοῦτο γὰρ τὸ, συνδέσµων,) τοῦ Χριστοῦ ἐπιχορηγούμενον, διὰ πάσης αὐτοῦ χάριτος, καὶ συμθιθαζόμενον, οἷον καταπραύνόμενον καὶ εἶρη- νευόµενον, πρὸς τε ἑαὐτὸ καὶ πρὸς τὸν Χριστὸν, αΌτει τὴν κατὰ θεὸν αὔξησιν. [loa à ἡ κατὰ θεὸν αὖτησις ; O) σωματικῶς αὔξειν, ἀλλὰ τῇ πολι- τείᾳ. € Ei οὖν ἀπεθάνετε σὺν Χριστῷ ἀπὸ των στοι- χείων τοῦ κόσμου, tl Oc ζῶντες ἐν κόσμῳ δογµα- τίζεσθε; Μὴ ἄψῃ, μηδὲ γεύσῃ μηδὲ θίγῃς ἃ ἐστι πάντα εἰς «φθορὰν τῇ ἀποχρήσε, κατὰ τὰ ἐν- τἆλματχ — xal δικασκαλίας τῶν ἀνθρώπων, ἆ- τινά ἔστι λόγον μὲν ἔχοντα σοφίας, iv ἔθελο- θρησχείφ καὶ Ἠταχπεινοφροσύνῃ καὶ ἀφειδίᾳ — co- µατος, οὐκ iv «up tw πρὸς πλησμονὴν τῆς σαρκός, El οὖν συνηγέρθητε ἉΧριστῷ, τὰ ἄνω ζητεῖτε, οὗ ὁ Χριστός ἔστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ καθήµενος. Τὰ ἄνω φρονεῖτ, μὴ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. ᾽Απεθάνετε γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ ὑμῶν κέχρυπται σὺν τῷ Χριστῷ ἐν vip θεῷ. » « El οὖν ἀπεθάνετε. » Σὺν Χριστῷ γὰρ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀπεθάνετε, ἵνα διακοπὴ xal oiov στά- σις τῆς προτέρας ζωης τῆς ἐν πλανῃ γὙίνηται, καὶ Χαινης ἄρξησθε (ζωῆς, τῆς iv pev. Μετὰ γὰρ, D φησίν, τῶν λοιπὼν ἁμαρτωλῶν πράξεῶν, xal ἀπὸ | τῶν στοιχείων ἀπεθάνετε, ὡς λοιπῶν ἀγεγεργήτως ἔχειν πρὸς αὐτὰ καὶ ἀπαραφυλάκτως. α ὡς ζῶντες ἓν κόσµῳ ; Διατί, φησὶν, ὡς πάλιν ζῶντες ἐν αὐτοῖς δογµατίζεσθε; δε, φησὶν, ἐπιτήδμος à ἡμέρ καὶ ἐργάσι τι, καὶ ἣδε ἀγεπετήδειος ρέμα δὲ καὶ αἰνίτεται ὅτι Ἠλευάζονται παρ ἑτέρων, Οὐ γὰρ εἶπε, Δογματίζετε, ἀλλὰ, Δαγματί- ζεσθε, ὡς ἐν τάξει μαθητῶν καθηµένων, καὶ τί δεοι ποιεῖν νομοθετούµενων. « Mh ἄψῃ μηδὲ γεύσῃ. » Ἀέγει αὐτῶν καὶ ἄλλην παρατήρησιν, την τῶν θρωµάτων, Ἰουδχϊκὴν - "ev, ὥσπερ ἐστὶν ὦ τῶν ἡμερῶν Ελληνμή. € À ἐστι πάντα εἰς φθοράν. » Φθορᾷ γὰρ, «φησὶν, ὑπόκειναι ἓν τῷ ἀφεδρῶνι, 41 COMMENT. IN EPIST. AD 0601088. ^ « Κατὰ τὰ ἐντάλματα, » Οὐκ ἴστι, φησὶ, θεῖος 6 A Nam corruptioni, inquit, sunt obnoxia in stoma- περὶ τούτων νόμος. Διδασκαλίαι εἰσὶν ἀνθρώπων καὶ ἐντολαί. Λέχει δὲ fj περὶ ὦν οἱ παρὰ Ἰουδαίοις πρεσθύτεροι ἐνετέλλοντο ἔξωθεν ὄντων τοῦ νόµο, ἃ παραγγελίας ἑλληνικάς. « Λόγον μὲν ἔχοντα. » Λόγον ἔχει σοφίας, οὗ πράγµατα, μᾶλλον δὲ πιθανο- λογίας λόγον Ov. « Ἐν ἐθελοθρησκείᾳ. » Ὑπο- κριγοµένων, φησὶν, εὔλάθειαν ἓν τῇ θρησχείᾳ xal ταπεινοφροσύνην τινὰ, xal σώματος κχαταφρόνησιν. « O5x iv mpi τιν. ν Ὁ γὰρ θεὸς τιµήσας τὸν ἄν- θρωπον, καὶ χερσὶ διέπλασε, xal τὰς τροφὰς ἔχα- ῥίσατο. Οὗτοι δὲ οὗ κἐχρηνται ὡς cup, δοθεῖσι τοῖς βριώµασι πρὸς τροφὴν τῆς σαρχὸς, AV ὡς φευκτοῖς xal βλαθεροῖς. « El οὖν συνηγέρθητε. » Τὸ γὰρ βάπτισμα, καὶ θανάτου καὶ ἐγέρσεεως τύπον ἔχει, ὡσεὶ εἶπεν» El ἐπιστεύσατε Χριστῷ, καὶ πιστεύσαντες ἐθχπτίσθητε, τὰ ἄνω ᾖζητεῖτε, τὰ Ίν οὑρανοῖς. Ταῦτα γὰρ Ὑήίνά dew τὰ δόγματα καὶ πτωχά. α O5 ὁ Χριστός bau. » Πλέον ἡμῶν ἀνήγαγε τὸν νοῦν. Mi, µόνον ἀρχεσθες τῷ εἰπεῖν, Ta ἄνω, ἀλλὰ xal, Οὔ 6 Χριστὸς iv δεξιᾷ ποῦ Πα- τρὸς κχβήµενος. « MÀ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς. » Εἴρηται ρ ὅτι τὰ τοιουτότρπα δόγµατα, ἀνθρώπων εἰσὶν ἐπίνοιαι καὶ ἔντολαί. Τὰ δὲ τοιαύτα, Tiva ὁμολογουμένως liec, ἐπεὶ καὶ γήϊΐνοι οἱ εὐρόντες ἄνθρωποι ταῦτα. « Kal ἡ ζωὴ ὑμῶν χέχρυπται. » Τῶν γὰρ ἀληθῶς Χριστιανών ζωή lac ἡ µέλλουσς. Ἡ μέντοι παροῦσα, εἰκόνα μᾶλλον θανάτου Tfj ζωῆς ἔχει, ὅταν τέως µελέτην θανάτου ποιῆται τὴν ζωήν, Τοῦτο γὰρ φιλοσοφίας ὄρος, ΚΕΦΑΑ e, « Παραίνεσις καθάρσεως, ἁγιασμοῦ, φιλανθρωπίας, φι- λοθεότητος, φιλοµαθείας, Φαλμφξίας, εὐφήμου εἷς Θεὸν διαγωγῆς, εὐχαριστίας. » « Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇῃ ἡ ζωὴ ἡμῶν, τότε καὶ ὑμει σὺν αὐτῷ Φφανερωθήσεσθε ἓν δόξῃ’ Μεκρώσατε οὖν τὰ µέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ τῆς oque, πορνείαν, ἀχαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν xxxv, καὶ τὴν τλεονεξίαν ἥτις ἑἐστὶν εἰδωλολατρεία δι à ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῃβ ἀπειθείας, iv οἴἷς καὶ ὑμεῖς περιεπατήσατέ ποτε, ὅτε deve ἓν αὑτοῖς. « Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ. » Φανεροῦται δὲ πᾶ- σιν ἓν τῇ δευτέρα παρουσίᾳ, ὅταν ἀποδίδωσιν ixá- στρ αχτὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, τοῖς μὲν, ζωὴν, τοῖς δὲ θάνατον νοητόν, « Σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε iv. δόξῃ. » Νῦν γὰρ τὰ ἑκάστου χέχρυπται ἔργκ. Τότε δὲ φανε- ροῦτει, τῶν μὲν iv δόξῃ, τῶν δὲ ἐν αἱἰσχύνῃ. « Nt- κρώσατε οὖν. » Πῶς οὖν ἄνω εἶπας, νεκροὺς ὄντας ἐζωοποίησε xxi συνεζωοποίησε τῷ Χριστῷ, εἰ πάλιν νεκρῶσαι χρεία; Καὶ φαμεν, ὅτι τὴν μὲν πρώτην νέχκρωσιν ἑζωοποίησεν ἀφεὶς iv τῷ βαπτίσµατι τὰς ἁμαρτίας ἡμῖν, ἀλλὰ δεῖ ἡμῖν ἑτέρας νεκρώσεως, οὐχ ἵνα ἑαυτοὺς ταῖς ἁμαρτίαις νεκρώσωμεν, d ἵνα τὰ πάθη πρὸς τὸ μὴ ἐνεργεῖν εἰς ἡμᾶς. « Τὰ µέλη ὑμῶν. « Τουτέσε, τὰ γήϊνα τοῦ σώματος καὶ τῶν PATROL. Gh. CXIX. cho et secessu.. « Juxta precepta. » Non est, ait, de his divina lex. Doctrinz ac preeceptiones sunt hominum.Loquitur autem vel de his que seniores apud Judaeos extra legem prscipiebant : aut de Graecorum preceplionibus. « Quz verbo tenus qui- dem speciem habent. »Speciem habent sapientis, non rem, magis autem tenuem persuasionis ratio- nem. « Per superstitionem. » Pietatem, inquit, et quamdam animi humilitatem,corporisque contem- ptum per supersti'iosum cultum simulant. « Non in honore aliquo. » Deus enim honorando homi- nem, suis formavit manibus, et cibos largitus est : hi vero non utuntur tanquam munere cibis datis ad alimentum carnis, sed tanquam fugiendis ac nocivis. «Si igitur resurrexistis. » Baptiama enim et mortis et resurrectionis typum habet : ac si di- ceret : Si credidistis Christo,et credentes baptizati estis,superna qusrite,id est,qua in coelis sunt Hac enim terrena acegena sunt dogmata. «Ubi Christus est.» Magis nostram extulit mentetni, non conten- tus dixisse : Superna; 883 sed etiam, Ubi Chris- tus est ad dexteram Patris sedens.«Non terrena. » Dictum est enim quod hujusmodi dogmata, homi- num inventa sint ac precepliones. Talia vero esse terrena in confesso est: quoniam et terreni sunt homines qui he: invenerunt. « Et vita vestra abs- condita est. » Eorum namque qui vere Christiani sunt,est futura vita; presens namque potius mor- fis habet imaginem quam vite, quando interim c mortis meditatio facit vitam. Nam id philosophis finis ac terminus est. CAPUT IX. Ezhortalio ad purgationem, sanctificationem, be- nignilulem, pietatem, discendi amorem, can- tum psalmorum, laudabilem secundum Deum conversationem, et gratiarum actionem. III, 4-7. Cumque manifestatus fuerit. Christus vita nostra. tunc et vos cum ipso manifestabimi- ni ín glorin. Mortificate igitur membra vestra terrestria : stuprum ,, immunditiam , morbum, concupiscentiam malam, et avaritiam quo est idololatria : ob que venire solet ira Dei in filios contumaces, inter quos ambulabatis quondam, p €um viveretis in illis. « Cumque manifestatus fuerit Christus. » Mani- festabitur omnibus secundo suo adventu, cum red- diderit unicuique juxta opera sua, his quidem vi- tam, illis autem mortem spiritualem. « Cum ipso manifestabimini in gloria. » Nunc cujusque, Oc- culta sunt opera, tunc autem manifestabuntur : horum quidem in gloria, illorum vero in ignomi- nia. «Morlificate igitur. » Quomodo ergo superius dixisti : Cum mortui essetis, vivificavit vos, et una cum Christo vit: restituit, si rursum necesse est mortificare ? Et dicimus, quod a prima quidem mortficatione vivificavit remissis in baptismate peccatis nostris : 8858 sed opus est nobis alia mor- tificatione, non ut pos ipsos per peccata morti- 2 48 OECUMENII TRICC/AE EPISCOPI 44 ficemus, sed affectus, ne vim exerant adversus nos. A μελῶν φρονήματα, « Πορνείαν. » Τὸ μάλιστα παρ- « Membra vestra. » Hoc est, terrenos corporis ac membrorum sensus et fastus. « Stuprum. » Quod naturaliter,et quasi ex ipso corpore maxime mode: stum est, priposuit. Deinde pudore repressus, ne singulas impietates nominatim retexeret, ait * Im- munditiam «ln filios contumaces.» Nam υἱους ἄπει- θείας filios incredulitatis vel inobedientiz dixit peri- phrastice,, pro eo quod est filios impersuasibiles vel non obtemperantes Dei legibus. — « Ambulabatis ενοχλοῦν φυσικῶς, ὥσπερ τῷ σώματι προτέθεικεν Εἶτα ἐπεξελθεῖν ταῖς ἀσεθείαις ὀνομαστὶ ἐρυθριάσας, φησὶν, ἀχαθαρσίαν, « "Emi τοὺς υἱοὺς «ng ἄπει- θείας, Υἱοὺς ἀπειθεας, » περιφραστικῶς τοὺς ἀπειθοῦντας τοτς τοῦ θεοῦ νόµοις λέγει. — « Πε. ῥριεπατήσατέ ποτε. » [BAZIA.] Μετ ἐγκωμίου à λό- ος, ὡς vOv οὗ ζώντων Ev αὗτοῖς. Καὶ οὕτως διὰ µό- vov ἐγκώμιον εἶπεν, ἐπειδὴ παρακατιὼν ἀποθέσθαι αὐτὰ ἐπιτάσσει, Οὐδεὶς 02, ὃ οὐκ ἔχει ἀποτίθεται, quondam. » Cumlaudeesthicsermo quasinunc non vivantin illis: et adeo propter solum commendationem et encomium hoc dixit. quoniam in progressu jubet ipsa deponi, nullusautem deponitquod non habet, III, 8-11. Nunc autem deponite εἰ vos omnia : tram, indignationem, malitiam, maledicentiam, « Νυνὶ δὲ ἀπόθεσθε καὶ ὑμεῖς τὰ πάντα, ὀργὴν, θυμὸν, — xaxlav, βλασφημίαν, αἰσχρολογίαν ἐκ turpiloquentiam ab ore vestro. Ne mentiamini g τοὺ στόματος ὑμῶν. MÀ Ψψεύδεσθε εἷς ἀλλήλους, alius adversus alium : qui exuistis velerem ho- sinem cum faclis suis, et. induislis novum qui renovatur ud agnitionem juxta imaginem ejus qui eondidit illum : ubi non est Grocus et Ju- deus, circumcisio et preputium, Barbarus, Scytha, servus, liber : sed omnia εἰ in omnibus Christus. . Quemadmodum varia sunt nomina ire el indi- gnationis, ita que sub ipsis significantur plurimum inter se differunt.Est autem θυµός (quod indigna- tionem vertimus, veluti accensio quzedam et eva- poratio acuta affeclionis : ὀργή vero (quam iram diximus) immanens dolor ac durans impetus ad repensionem his faciendam qui inlulerunt ioju- riam, veluti anims appetentis vindiclam. Scire igitur oportet quod circa utrumque horum «ffec- tuum delinquunt homines : aul insane ac temere commoti adversus eos qui irritarunt, aut dolose ac insidiose appelentes eos qui contristarunt : quz ambo nobis observanda et cavenda sunt, si prius animi modestiam edocti simus. « Turpilo- quentiam. » Contaminat enim os quos ad Deum laudandum factum est. « Qui exuistis veterem ho- minem.» 489 Veterem hominem moris est in Scripturis appellare inveteratum et jam marcidum ac languentem per vitam, qua in peccalis degitur, et qui nondum per fidem in Cbristum baptismate Απεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν τχῖς πράξεσιν αὐτοῦ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν υέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν xav! εἶκονα τοῦ κτί- e σαντος αὐτὸν, ὅπου οὐκ tw Έλλην καὶ Ἰουδχτος, περιτομὴ καὶ ἀκροθυστία, βάρθαρος, Σκύθης, δοῦλος ῥἐλεύθρος, ἀλλὰ πάντα καὶ ἐν mam Ἁριστός. "Ὥσπερ τὰ ὀνόματα διάφορα, θυμοῦ xxl ὀργῆς, οὕτως καὶ τὰ ὑπ αὐτῶν σηµαινόµενα πλεῖστον ἆλ- λήλων διαφέρει. ἍΈστι Ὑὰρ θυμὸς μὲν, otov ἕξαψίς τις καὶ ἀναθυμίασις ὀξεῖα τοῦ πόθους, ὀργὴ δὲ, ἕμ- μονος λύπη, καὶ ὁρμὴ διαρχῆς, πρὸς τὴν τῶν ἠδικη- χότων ἀντίδοσιν, ὥσπερ ὀργώσης τῆς φυχῆς πρὸς C eàyv ἄμωναν, Εἰδέναι οὖν χρὴ, ὅτι κατ ἀμφοτέρας τὰς διαθέσεις πλημμελοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, fj µανι- κὠῶς καὶ ἐμπλήχτως κατὰ τῶν παροζυνάντων κινού- psvot, fj δολερῶς xal ἐπιδούλως τοὺς λυπήσαντας ἑνεδρεύοντες, ἅπερ ἀμφότερα φυλακτέον ἡμῖν, τὴν ταπεινοφροσύνην προπαιδευθέντας. « Αἰσχρολογίαν. » Ῥυποῖ γὰρ τὸ εἷς δοξολογίαν Θεοῦ πεποιηµένον στό- μα. « ᾿Απεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον. » Πα- λαιὸν ἄνθρωπον ἔθος καλεῖν τῇ Γραφῃ, τὸν πεπα- λαιωμένον καὶ κατασεσηπότα καὶ ἐνησθενηχότα ταῖς ἁμαρτίαις βίον, τὸν µήπω διὰ τῆς εἷς Χριστὸν πί- στεως τῷ βαπτίσµατι ἀναγεννηθέντα xal καινοποιη- θέντα. Τὸν νέον, τὸν ἀναχανούμενον, Ὁ Ὑὰρ iv ἀρετῇι βίος, ἀεὶ νεάζει, κἂν δόξι Υηρᾷν σωματικῶς, regeneratus est ac renovalus : novum vero qui Ὁ ἀλλὰ θάλλει πνευματικῶς, « Κατ εἰκόνα τοῦ κτίσαν- renovatus est. Vita enim, quae in virlute agilur, semper innoval : et si videaluge senescere corpo- raliter, virescil tamen ac floret spiritualiter. « Juxta imaginem ejus, qui condidit illum. » Qui enim talis est, Dei puram servat imaginem qui ipsum condidit, inferioribus caracteribus ac erro- ribus non permistam. « Übi non est. » Hoc est, apud Christum, apud fidem. « Omnia et in omni- bus Christus. » Siquidem quia omnes unum cor- pus facti sumus, Christum habentes caput, merito omnia nobis est Christus, et Salvator, et Do- minus, et Deus, et caput, et pontifex, et victima. vile nostre : aut in omnibus nobis. Non est enim, III, 12-15. Sitisigitur induti tanquam electi Dei sanctiac dilecti viscera miserationum,comitatem, modestiam, mansuetudinem, lenitatem,sufferentes τος αὐτόν. » 'O γὰρ τοιοῦτος, viv εἰκόνα τοῦ χτίσαν- σαντος αὐτὸν Θεοῦ κεκαθαρµένην φυλάττει, ἆμιγη τῶν κάτῳ χαρακτήρων καὶ πλανωμένων. « Όπου οὐκ ἔνι. » Τουτέστι͵, παρὰ Χριστῷ, παρὰ τῇ πίστει. » « Τὰ πάντα xal iv πᾶσι Χριστός, » ᾿Επειδὴ γὰρ ο πάντες ἓν σῶμα Ὑινόμεθα Χριστὸν ἔχοντες κεφαλὴν, εἰκότως πάντα ἡμῖν ὁ Χριστὸς, xal Σωτὴρ, καὶ Κύριος, καὶ θεὸς, καὶ κεφαλὴ, καὶ ἀρχιερεὺς, καὶ θύμα. Ἐν πᾶσιν ὢν, φησὶν, fj πράγµασιν, fj τοῖς τῆς ζωῆς ἡμῶν συνεχτικοῖς, f, ἐν πᾶσιν ἡμῖν, Οὐκ ἔστι γὰρ φησὶ, προ- σωποληψία παρὰ τῷ θεῷ. Est in omnibus, inquit, pnta rebus, aut actibus inquit, persona: respectus apud Deum. « Ἐνδύσασθε οὖν ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ Θεοῦ ἅγιοι καὶ ἠγαπημένοι, σπλάγχνα οἰκτιῤμμῶν, µἉχρηστό- τητα, Ἠταπεινοφροσύνην, πραότητα, µακροθυµίαν, 45 ἀνεχόμενοι ἀλλήλων, καὶ χαριζόμενοι iáv τις πρός τινα ἔχῃ µομφήν, Καθὼς καὶ ὁ Χρι- στὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν, οὕτως xal ὑμεις. ᾿Επὶ πᾶσι & τούτος τὴν ἀγάπην τις de σύνδεσμος της τελειότητας, καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ βραδευέτω iv ταῖς χαρδίαις ὑμῶν, εἰς ἣν καὶ ἐχλήθητε iv d σώματι καὶ εὐχ άριστοι γίνεσθε. » Ὥσπερ Ὑὰρ ὁ γυμνὸς ἐσθῆτος ἀσχημονεῖ, οὕτως καὶ ὁ τῶν ἀρετῶν Ἰυμνός. 'H dixe)? ἀεὶ ἀχώρι- στον ἡμῶν εἶναι δεῖ τὴν ἀρετὴν, ὥσπερ τὸ ἱμάτιον. « Σπλάγνα οἰκτιρμῶν. » Οὐκ ἁπλῶς ἀγάπην, ἀλλὰ την χατὰ φύσιν τοῖς γονεῦσι πρὸς τὰ τέχνα ἑνυπάρ- Χουσαν. « Μομφήν. » Ἔγουν µέμψιν. » Καθὼς καὶ & Χριστὸς ἐχαρίσατο ὑμῖν. » Τὸ παράδειγµα τοῦ Χρι- COMMENT. IN EPIST. AD 001088. ἑαυτοῖς, Α v08 fnticem, et condonantes vobis mutuo si quit 46 adversus aliquem habuerit querelam, quemadmo- dum Christus condonavit vobis, ita et vos. Super omnía autem hoec charitatem, qua est vinculum perfectionis, et pax Dei moderetur in cordibus vestris, in quum et vocati εδ in uno corpore : et grati sitis. Quemadmodum enim veste nudus indecore se gerit, ila et qui nudus est virtutibus. Aut quia nunqaam a nobis separari debet virtus tanquam veslis. « Viscera misericordie. » Non qualemcun- que amorem, sed eum qui natura parentibusinest erga filios. « Querelam : » sive accusationem et questus. « Quemadmodum Christus condonavit στοῦ ἐλθὼν ἓν μέσ, οὗ µόνον, τὸ συγχωρεῖν συµθου- p Vobis. » Adducto in medium Christi exemplo non λεύει͵ ἀλλὰ καὶ τὸ dyangw καὶ εὐεργειεῖν τοὺς προσ- κεκρουκότας ἡμῖν, xal αὐτὴν τὴν ψυχὴν ὑπὶρ τῶν ἐχθρῶν xxi προσκεκρυκότων τιθέναι. Οὕτω γὰρ καὶ 6 Χριστὸς πεποίηχεν, «α ᾿Ἐπὶ πᾶσι Oi τούτοις τὴν ἀγάπην. o» Επειδη fw val χαριζόµενον μη ἀγαπᾷν καὶ τὸ ἀγαπᾶν παραινεῖ. Σύνδεσμον à τὴν ἀγάπην καλεῖ, δηλῶν εὖθυς διαλύεσθαι τὰ εἰρημένα ἄνω, χωρὶς ἀγαπης Óvtz, « Καὶ ἡ εἰρήνη. » Kal τοι εἰπὼν ἀγάπην, οὐκ ἔτι ὤφειλεν εἰρήνην συµ.- δουλεύειν, 'AXX ἐπειδὴ ἔνι ἐκ πολλῆς ἀγάπης έγκα- Mw ἀεὶ, καὶ ix τούτου διχλύειν τὴν ἀγάπην, καὶ τὸ εἰρήνην ἔχεῖν παραῖνει. a ToO θεοῦ. » Evi γὰρ xal καχως εἱρηνεύειν, ὥσπερ xal καλῶς µάχεσθαι. ᾽λλλὰ την κατὰ θεὺν εἰρήνην λέγω, φησίν. € Βραθευέτω tantum suadet ignoscere, verum etiam diligere ac benefacere his qui nos offenderunt, ipsam ani- mam pro his, qui offenderunt inimicis ponere : nam ila et Christus fecit. « Super omnia autem hec charitatem. » 440 Quoniam contingit etiam eum qui condonat non diligere, exhortatur quo- que ad charitatem. Vinculum autem dicit charita- tem : significans ea quz dicta sunt statim dissolvi, si sine charitate sint. « Et pax. » Atqui cum cha- ritatem dixisset, jam non fuit opus pacem consu- lere. Sed quoniam contingit ex multa charitate semper redarguere atquc hinc dissolvere charita- tem, eliam pacem babereadmonet « Dei. » Con- tingit enim male pacem habere, quemadmodum ἐν ταῖς χαρδίις ὑμῶν. » Ἐπειδὴ οἱ λογισμοὶ πο- C et male pugnare seu dissidere: sed pacem,inquit, λεμαῦςι πολλάκις, µεσιτεύειν ἓν ταῖς χΧαρδίαις τὴν εἰρήνην βούλεται, καὶ ἑξορίειν τοὺς ἐναντίους λο- Tuo. « 'Ev iX σώματι. » Au γὰρ τὸ εἰρήνην ἔχειν, ᾠκονόμησεν ὁ Χριστὸς τοὺς πάντας ἓν σῶμα ποιῆσαι, καὶ αὐτὸς εἶναι ἡμῶν κχεφαλὴ, ἵνα τούτῳ τῷ τρόπῳ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀποσχώμεθα μάχης, καὶ ςνχαριστωμεν τῷ ταύτην ἡμῖν τὴν συνάφειαν χαρι- σαμένρ. ΚΕΦΑΛ. I. « Τὸ πρὸς τοὺς οἰκείους ὁμονοητικῶς. » « Ὅ λόγος τοῦ Χριστοῦ ἑνοιχείω ἐν ὑμῖν πλου- σίως, ἓν Ἱπάσι σοφίᾳ διδάσκοντες καὶ νουθε- νοῦντες ἑαυτους ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς ἓν ὙΧάριτι, ᾖἄδονες ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ Κυρίῳ, καὶ πᾶν ὅ τι ἂν ποιῆτε ἐν λόγῳ ῃ $ ἓν fgpp, πάντα dv ὀνόματι Κυρίου Ἰησοῦ, εὖ- χαριστοῦντες τῷ θεῷ καὶ Πατρὶ δι αὐτοῦ. Al γυναῖχες ὑποτάσσεσθε τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ὡς ἄνηκεν ἐν Κυρίῳ, Οἱ ἂνδρες ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, χαὶ μὴ πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς. Τὰ τέκνα ὑπακούετε τοῖς γονεῦσι κατὰ πάντα. Τοῦτο γάρ ἔστιν εὐάριατον τῷ Κυρ, Οἱ Ἑατέρες μὴ ἐρεθίετε τὰ τέκνα ὑμῶν, ἵνα μὴ ἀθυμῶ- S». » Ἔστει δὲ, τὸ τὰς διδασκαλίας καὶ τὰ δόγματα τοῦ Σωτηρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐνοικεῖν iv ἡμῖν ἓν πολλῇ δαψιλείᾳ διὰ τῆς τῶν Γραφῶν ἐρεύνης. « WiÀuot, καὶ ὄμνοις, » Πρῶτον τὸ ἄπονον εἶπεν, ὅτι ὁὰ τερπνότηϊτα ὑποχλέπτει τὸν χόπον, Ὁ à qua secundum Deum est, dico. « Moderetur in cordibus vestris, » Quoniam pugnant frequenter cogitationes, arbitram vult esse pacem in cordi- bus, ac relegare contrarias cogitationes. « In uno corpore. » Ordinavit namque Christus ut pacem babendo omnes unum corpus efficiant, et ipse sit nostrum caput: ut hoc modo mutuum inter nos dissidium fugiamus, et gratias ei agamus,qui hanc largitus est conjunctionem. CAPUT X. Quo ad eoncordiam erga familiares spectant. lil, 16-91. Sermo Christi habitet in vobisopu- lente, cum omni sapientia, doceteque ac commo- nele vos invicem cantibus el laudibus ac cantile- nis spiritualibus in gratia, canentes in corde ves- tro Domino. Et quidquid egeritis sermone aut faclo,0mnía in nomine Domni Jesu facite, gratias agentes Deo et Patri per illum. Uzores, subdita estole propriis viris, siculi convenil in Domino. Viri, diligile uxores, et ne sitis amarulenti adver- sus illas. Filii, obedite parentibus in omnibus : hoc enim beneplacet Domino. Patres, ne provoce- tis liberos vestros, ne despondeant animum. 141 Coniinget autem doctrinas ac dogmata Sal- vatoris nostridesu Christi in magna opulentia habi- tare in nobis per Scripturarum scrutinium. « Canti- bus et laudibus. »Primum dixit quod labore c aret quia jucunditate tollit molestiam, laus vero sive 4 OECUMENII TRIGCAE EPISCOPI 48 Hymnuscantusanctior est:supernse namque vir- A ὕμνος «oo daÀpoo ἁγιώτερος. Al γὰρ ἄνω ὀυνάμεις, tutes Deum laudant, non canunt. « Ingratia. » Per ὑμνοῦσι τὸν θεὸν, o) ψάλλουσι. » Ἐν Ἱάριτι. » Διὰ gratiam a Spiritu sancto datam hzc facere admo- τῆς παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος δοθείσης Ὑχάριτος nel,ostendes non posse sine gralia implere talia. ταῦτα ποιεῖν παρχινεῖ, δειχνὺς Olym χάριτος μῖ δύ- « In corde vestro. » Non simpliciter solo ore: nam — vxsüxi πληροῦν τὰ τοιχῦτα. « Ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν. » hoc non est Deo canere, sed inaere loqui: neque Μη ἁπλῶς µόνῳ στόµχτι. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἔστιν ad ostentationem sed occulta operatione. « Omnia ὄδειν θεῷ, ἀλλ᾽ e; ἀέρα λαλεῖν. Καὶ pij πρὸς ἐπί- in nomine Domini. » Ipsum salvatorem el auxilia- δειξιν, ἀλλά διὰ κρτπτῆς ἐργασίας. « Πάντα iv ὁνό- torem in omni opere ac sermone invocantes.ePer µατι Κυρίου. » Αὐτὺν παντὸς ἔργου καὶ λόγου illum. » Recte dicitur : Per ipsum el cum ipso,hoc Σωτῆρα καὶ βοηθὸν ἐπικαλούμενοι, « Δι αὐτοῦ. » quidem propter cqualitatem et consubstantialila- Τὸ δι αὐτοῦ καὶ σὺν αὐτῷ καλῶς λέγεται, τὸ μὲν tem ad Patrem : illud vero quia mediator noster et διὰ τὸ ἴσον καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, τὸ à, ἐπειδὴ pontifex fieri dignatus est, quando Verbum caro factum est, juxta. Scripturam. « Uxores, subdita estote. » Cum enim 6Ρ6υ tibi, tuque mihi vicissim subjicimur, quomodo potest quidpiam contra vo- luntatem contingere? Subjeclionem autem esse vult, non ex simulatione aut ad placendum homi- nibus, sed in timore Christi. « Sicut convenit in Domino. » Hoc est, veluti decens est in Domino? Decet autem in Domino, ul uxor quidem subdita sit, vir autem ipsam diligat. « Viri, diligile uxo- res.» Eos namque qui obedientiam fovere debent, μεσίτης ἡμῶν καὶ p Κπερεὺς ἠξίωσε γενέ ἐσθσι, bct 6 Λόγος σὰρξ ἐγένετο κατὰ τὴν Σραφήν. « Ai yo- ναῖκες, ÜmostícoscÓt. » '"Ocav γὰρ σὺ μὲν ἐμοὶ, ἐγὼ δὲ col ὑποτέταγμαι, £v τι τῶν ἀθουλήτων συμθῆναι» Τὴν οὲ ὑποταγὴν, οὐ καθ ὑπύχρισιν fi ἀνθρωπαρέσκειαν βούλεται εἶναι, ἀλλ ἓν φόδψ Χριστοῦ, α ὡς ἀνῆκεν iv Κυρίψ. » Τουτέστιν, Ox πρέπει iv Κυρίῳ. Ἐν δὲ Κυρῳ πρέπει, τὴν μὲν γυναίκα ὑποτάσσεσθαι, τὸν δὲ ἄνδρα ἀγαπᾶν αὐτήν. « Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας. » Ότι τοὺς τὴν ὑπακοὴν ὀφείλοντας ὑπέχειν, ἀγαπᾷ προστᾶσ- πῶς precipit ut diligant uxores, liberos, servos: quem- σει, τὰς γυναῖκας, τὰ τέκνα, τοὺς δούλους, ἕχαστον que ponens juxta obedientie propositionem. « Et τιθεὶς κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς ὑπακοῆς. « Καὶ μὴ ne sitis amarulenti adversus illas. « Scit ex multo πικραίνεσθε πρὸς αὐτάς, s» Οἷἶδε καὶ ἀπὸ πολλῆς quoque amores pugnas oriri : idcirco cum dilec- ἀγάπης, μάχας τικτοµένας, διὸ τὴν ἀγάπην προθεὶς, lionem proposuissel, subjunxit: EL ne silis ama- τὸ μὴ πιχραίνεσθε ἐπήγαγεν. Τοῖς γονεῦσι κατὰ rulenti. « Parentibus in omnibus : » exceptis his πάντα, » δίχα τῶν εἰς ἀσέθειχν φερόντων. « Τοῦτο qu& ad impielatem ferunt. « Hoc enim beneplacet c Yáe ἐστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ. » Καὶ νόµον τίθησι τὸν Domino. » Legem eliam ponit, qua obedientiam statuat, filios magis exhorlans. « Ne despondeaut animum. « Est ubi etiam connivere debetis,inquit, ne perpetuo tristes, reddantur contenlosiores. 11I,232-25.SServi,obediteper omnia dominis secun- dumcarnem non obsequiisad oculum exhibilis,tan- quamhominibus placere studentes,sed cum simpli- citate cordis timentes Deum.A A9 Et quidquid [ece- rilis,ez animo operemini,tanquam Domino et non hominibus,scientes quod a Domino recipietis mer- cedem hareditatis. Nam Domino Christo servitis. Catlerum qui inique agit referet peccatum suum, el nou est personarum respectus. την ὑπακοὴν νομοθετοῦντα, πλέον ἐντρέπων τὰ τέχνα. "Iva μὴ ἀθυμῶσιν. » Ἔστιν ὅτε καὶ παρορᾷν ὀφεί- λετε, φησὶν, ἵνα μὴ ἀθυμοῦντες del φιλονεικότεροι γέ- νωνται, « Οἱ δοῦλοι ὑπακούεε κατὰ πάντα τοῖς κατὰ σάρκα χυρίος μὴ ἐν ὀφθαλμοδουλείεις ὡς &v- θρωπέρεσχοι, ἀλλ᾽ Ev ἓν ἁπλότητι κΧχρδίας, φοδου- µενοι τὸν Θεόν. Καὶ πᾶν ὅ τι ἐὰν ποιῆτε, Ex Ψυχης ἐργάζεσθε ὡς τῷ Κυρῳ, καὶ οὖκ ἀνθρώ- ποις, εἰθότες ὅτι ἀπὸ Κυρίου ἀπολήψεσθε τὴν ἀνταπόξοσιν τῆς κληρονοµίας. Tq γὰρ Κυρίῳ Χριστῷ δουλεύετε, Ὁ δὲ ἀδικῶν, κομιεῖται ὃ ἠλίκησεν, παὶ οὐχ ἔστι προσωποληψία. » Servos consolatur, dicens propemodum : Carnis p Παραμωθεῖται τοὺς δούλους, μονονουχὶ λέγων, his Domini sunt.Quofl in vobis melius est, nempe anima, non subjicitur humano servitulis jugo. « Non obsequiis ail oculum exhibitis. » Non so- lum, inquit, intuente Domino facite qux» dicent, verum etiam non vidente. — « Tanquam bomini- bus placere studentes.» Facere enim qu: decent, dominis tanquam spectantibus, studii est placendi hominibus, et non timoris Dei. Siquidem is qui Deum veretur omnia cum simplicitate faeit. « Ex animo operemini. » Non tantum simulatione ac studio placendi hominibus vult eos esse liberos, verum eliam olio ac segnitie. Quod autem ail: Ex animo, hoc est, ex benevolentia, et omni qua iu vobis fuerit potostate. « Tanquam Domino. » A eosmmuni sensu supplendum est: Operemiui, per , Vo4e τουτέστιν Σαρχκός εἶσιν οὗτοι κύριοι. Τὸ κρεῖττον ἐν aol, i Quy, oby ὑπόχειτχι ἀνθρωπίνῳ δουλείας ζυγῷ. « ΜΗ ἐν ὀφθαλμοδουλείαις. » Μη µόνον, φησὶν, ὁρώντος τοῦ Δεσπότου πράττετε τὰ δέοντα, ἀλλὰ xal μὴ ὁρῶντος. — « ὣς ἀνθρωπάρεσκοι. » [Φ2Τ.] Τὸ γὰρ ὁρώντων µόνον τῶν δεσποτῶν πράττειν τὰ θξοντα ἀνθρωπαρεσκείας ἐστὶ καὶ οὗ φόθου θεοῦ. 'O Tie τὸν θεὸν ποδούμενος, μετὰ ἁπλήτητος πάντα πράτ- τε. € Ἐκ ὀυγῆς ἐργάζεσθε. » Οὐ µόνον ὑποκρίσεως καὶ ἀνθρωπαρεσκείχς Λβούλετχι αὐτοὺς ἑλευθέρους εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἀγρίας καὶ νωθείας, Τὸ 60i, Ἐκ 9 [ * er δύ - ; t^ &£J90!Xq χι Og" υναμί όν φη» civ, € Ὡς τῷ Κυρῳ. » Απὸ κχοινοῦ «0 ᾽Αργάζε- σθαι, Χατὰ µετάπτωσιν, ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώποις Εργαζόμενοι, « Εἶδότες ὅτι ἀπὸ Κυρίου. » τὶς T, ἀντατύλοσις 42v»; Πρῶτον μὲν. ὁ ἀπὸ. Oeo) ut30»;. 522 καὶ ἀπὸ τοῦ Ἀξσπότο. « Τῷ δρ Root Xot- "On δὲ τῷ Kopp Χριστῷ εργά: ζεσθε, ὅπλον tx τε τοῦ τὸν εὐνοοῦντα map αὐτοῦ τιν ἀνταπύθοσιν λαμθάνειν, καὶ τὸν ἄθικον τὴν πρὲ- πουσαν ἀντέκτισιν. Καὶ οὐκ ἔστι προσωποληψίᾳ. » Ἐπὶ τῶν δεσπότῶν ἁρμόδιον ἦν εἶπε-ν τὸ τῆς προσ» ωποληψίας, τί οὗ, αὐτὸ Ἐπὶ τῶν δούλων τέθεικεν ; 5» ὅτι οὐκ Ἐλεήσει πτωγὸν kv χρίσει ὁ θεὸς, ἢ πρὸς ἀριστιανοὺς δούλους λέγει, oic εἶσι δεσπόται 'EÀ- λλνες. non miserebitur pauperis in judicio Deus: Greci. € Οἱ κύριοι τὸ δίκχιον καὶ τὴν ἱσότητα τοῖς δού- Ἆοις παρέχετε, εἶδότες ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐν οὗραοῖς TiO ἨἩπροσευχῃ προσκαρτερεῖτε, «“νπγοροῦντες, ἐν αὐτῃ ἐν εὐχαοιστίφ, προσευ- Jousvot ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν, ἵνα 6 θεὸς ἀνοίξῃ ἵματν * θύραν τοῦ λόγου, λαλῆσχι τὸ μµυστήριον Χριστοῦ, δι ὃ καὶ δέδεµαι, ἵνα φχνερώσω x5, ὥς €t µε AaAnsat Ἐν σοφᾳ περιπχτεῖτε, πρὸς τοὺς ἔξω τὸν καιρὶ ἔταγοραζόμενοι, Ὁ λονος ὑμῶν πάντοτε ἐν docs ἆλατι — hotopt- voc, εἰθένχι πῶς δει ὑμᾶς ἐἑνὶ ἑκάστῷ ἀποχρί- νεσθαι. » Τὸ ἀΐκαιον xal ἡ ἰσότης iq τὸ ἀμείδεσθαι τῶν Ἔστι 0i στῷ Cojlsósv:. « 793 πόνων τοὺς δούλους, καὶ iv ἀφθονίᾳ πάντων τῶν πὼς Ὑρείαν καθιστᾷν. Μὴ γὰρ, φησὶν, ἐπειδὴ ἔκουσας ὅτι παρὰ Κυρίου λήψη τὸν µισθον, ἤδη σὺ ἀποστέρει τὸ ὀφειλόμενον, « Tr προσευψῇ κροσκαρ- τερεῖτε. 9 Οἶδεν ὅτι τον προσκχρτερεῖν τῃ t2y * ^ ,F^'g 3 σπουδάζον- x, tl; ἀκηδίαν ἐμβάλλουσιν οἱ ὀχίμονες. A ini, c Γρηγοροῦντες by av, » τούτέστι, » 3 ^ Sn εμ2έμενοῦ, μήτε νωγελευόμενοι, λλλ' ἐπειδη ετι καὶ £5 dde qun αἰτήσεων, xxi τὸ. τί Oct εὖ- - y, Jim, θιῤάπκει. Ἐν εναριστίχ, φησὶν, ἃ εὐχὴ προθαινέτω πρὸς τὸν Ozóv. « Προσευγόμενοι ἅμα καὶ περὶ ἡμῶν. » 0 ταπεινοφροσύνης | si Παῦλος τις τούτων ἔ/μοτήςν εχῆς. « θύραν τοῦ λόγου. » Μεταφοριχως εἶπε θύ2αν, oiov εἴτολον καὶ παῤῥη- Ορα 6i τὸν THO ζηλον, ἐν τοσούτοις ὑπάρ- ων πειρασμοῖς, οκ aive? λύσιν, ἀλλὰ πάλιν κη- οὖττει, Xa πάλιν πειρασμοὺς ἔχει, — [ear. ] Τὸ χοι- vi. VES σουτᾶξεως, vx ὁ θεὸς ἀνοίξτι ἡμῖν θύραν τοῦ λόγοῦ, λαλησχι τὸ μυστήριον τοῦ Ἀριστοῦ, ὡς δεῖ κε λαλησα:, (U ὃ καὶ cl, ἵνα Φφανερώσω αὐτό. Ὁ οἱ θεος Παῦλος, καὶ ὑπερλατὸν τὸν λόγον προ- ὃ καὶ δέδεµχι. o Ἐπειὴ, φησὶν, ἐφανέρωσα αὐτὸ, ὡς tori µε λαλησαι. [log 63 αὐτὸν Hc λαλτσχι, Ἐν παδῥησίφ, φησὶ, καὶ φανερῶς, "9i, ὑποστειλάμενον, μήτε τὰ δεσμὰ πτοηθέντα. Ἐν σοφ/4 περιπχτεττε πρὸς τοὺς ἔζω. » Φυλακτικοὶ, n3, “νεσθε, μηδεωίχν, παρέχοντες κάθ᾽ ἑαυτῶν λα- δὲ». Too; z;m 6i, τοὺς Έλληνας λέχει, κχλῶς δὲ πρὸς ἐκείνους ' εἶναι φυλαχτικοὺς παβραινεῖ. Οἱ γὰρ ἀδελ- ο. οἳ οὕτως ἡμων καὶ τὰ βραεχύτητ περισκοποῦσι, ,βιαδολῶν ἐπιζητοῦντες, € Τὸ z2:251 Boxy*, φησὶν, 2.12. , 3 YWwSYAEV. 9 M Tiyv προφάσεις σα. ηλχζόμενο" } ην ο ο. »"' COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. τῷ δολλν, Ex. yo fic ,Ee aso A metaptosim sive transmutationem. Tanquam Do- 50 mino et non hominibus operantes. « Scientes quod a Domino, » Et quie erit retributio servo ex ani- mo operanti? Primum quidem merces erit a Deo: accidil autem quandoque ut etiam a suo Domino. « Nam Domino Christo servilis. » Quod Domino Christo operemini, etiam ei manifestum est qui consideravit se ab eo retributionem accepturum, el eum qui injuste operatur, meritam repensionem. « Et non est personnarum respectus.» De dominis magis aplum erat ut diceret de respectu persona- rum : quare ergo hoc de servis posuit ? Aut quia aut loquitur Christianis servis, quibus domini erart IV, 1-6. Vos domini, equilatem et equibilita^ ἔχετε Κύριον p fem servis exhibelte : scicntes quod et tos habeatis Dominum in celis. Obsecrationi instole vigilantes in ea cum gratiarum actione : orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium sermonis ad loquendum mysterium Christi, propter quod et vinctus sum, ul manifestem illud sicut oportet me loqui. Sapienter ambulale apud. extraneos, temporis opportunitatem. redimentes. 345 Ser- mo vester semper cum gratia sit. sale conditus, ut sciatis quomodo vos oporteat. unicuique res- pondere. /Equitas et iequabilitas est ut servis rependatur merces laborum, et abunde constituantur eisom- C nia qua necessaria sunt. Neque enim eo quod au- dieris accepturum a Domino mercedem, jam eum debito privare debes. « Obsecralioni instate.» No- vit quod precationi instare οἱ nantem demones, in socordiam ac t:edium conjiciunt, ideo subjungit : « Vigilantes in ea : » id est,non vacillantes neqne languidiores effecti. Sed quia contingit eam fieri precationem irrationalum petitionum, docet etiam quid precari oporteat. Cum gratiarum actione, in- quit, precatio irocedat ad Deum. « Orantes simul et pro nobis. » 0 magnam animi modesliam ! ut Paulus horum postu'et orationem. « Ostium sermo- nis. « Melaphoricedixit. Ostium, id est, ingressum el dicendi libertatem. Animadverte autem Pauli. zelum.Cum in tantis esset afflictionibus, non petit absolvi, sed rursum preedicare, rursumque afflic- üones habere. — Communis litter: ordinatio. Ut Deus aperial nobis oslium sermonis ad koquendum mysterium Christi,sicut oportet me loqui, propter quod et viuctus sum, ut manifestem illud. Divus autem Paulus per hyperbaton sermonem protulit. « Propter quod et vinclus sum. » Quia, inquit, manifestavi illud ut oportebat me loqui. Quomodo autem ipsum loqui oportebat ? In libertate, ait, et manifeste, nihil veritum, neque vincla timentem. « Sapienter ambulate erga extraneos. »Observate, ail, ne quam prabeatis adversum vos ipsos occa- sionem, Extraneos autem dicis Grecos.Et rect. nos erga illos observantes esse admonet. Siquidem, fratres, non ila nostra omnia eliam minulissima circumspiciunt,calumniarum occasiones inquiren- $1 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 22 tes.« Temporis opportunitatem redimentes.»Bre- A παρὼν χαιρὺὸς, κερδάνωµεν αὐτόν. Πῶς δὲ ἔνι vis est, inquit, presens oportunitac, lucrificamus ipsam.Quomodo autem contingit presentem lucri- ficare opportunitatem? ÁAmbulando videlicet in sa- pientia et observatione, Ac si diceret : Non est nos. tra temporis opportunitas,neque nostrum est Lem- pus ipsum (Siquidem vita nostra abscondita est cum Christo in Deo) sed illorum est : emamus igi- tur ipsum et veluti lucrifaciamus,per rectam hanc vitam hereditario jure assequentes, que futura sunt. « Sermo vester semper cum gratia. » Inepta, inquit, loquacitas, 144 aut intempestivus sermo non egrediatur ex ore vestro, sed sicut cuique ex- pedit loquimini : sive objurgare oporteat, sivecu- rare, sive refocillare : cum gratia, ait spirituali, cum gratia, qua non emanat in vite indifferentiam aut in urbanitatem. « Sermo vester semper cum gralia veluti sale conditus sit. » Quemadmodum enim nihil ferme eorum qua corpus alunt absque sale rodditur opiparum, et ad alimentum conve- nienti condimento debite in partes distrahitur : ita et doctrine sermo qui animam nutrit, nisi fue- τὸν παρόντα κερδᾶναι καιρόν; Δηλονότι διὰ τοῦ ἐν σοφίφ καὶ ἐπιτηρήσει περιπατεῖν, ὡσεὶ ἔλεγεν ’ Οὐκ ἔστιν ἡμῶν ὁ καιρὸς (ἡ γὰρ ζωὴ ἡμῶν κέ- κρυπται σὺν τῷ Χριστῷ iv τῷ θιῷ), ἀλλ) ἐκείνων ἐστι. Κτησώμεθα οὖν αὐτὸν καὶ otov χερδάνωµεν, διὰ τοῦ ἐνταύθα καλῶς βιοῦν τὰ μέλλοντα χληρονο- μοῦντε. « ὍὉ λόγος ὑμῶν, πάντοτε iv χάριτι. » Mi ἡµωρολογία, φησὶν, fj ἀκχαιρία ἐξέλθοι τοῦ στόματος ὑμῶν, ἀλλὰ προσηκόντως ἑκάστῳ λαλεῖτε, κἂν ἐπιπλῆξαι Odo, χἂν θεραπεῦσαι καὶ ἀνακτήσα- σθαι͵, μεεὰ χάριτος, φησὶ, πυευματικῆς, μη τῆς χά- ριτος εἷς ἁδιαφορίαν — fj εὐτραπελίαν ἐχπιπτούσης. « Ὁ λόγος ὑμῶν πάντοτέ b χάριτι, ὥσπερ dau ἔστω ἠρυμένος. » [ΦΩΤ]. ὥσπερ γὰρ οὐδὲν τῶν Β σῶμα τρεφόντων σχεδόν χωρὶς ἆλατος Ἰδύνει, καὶ εἷς τροφὴν εὔχυμον ἀναδίδοται, οὕτω xal ὁ διδα- σκαλιχὸς λόγος ὁ τὴν oy v τρέφων, ἂν μὲ ᾖ τῇ χάριτι ἠρτυμένος, οὔτε θρέψει, οὔτε ἀναδοθήσεται. ε Εἰδέναι ὑμᾶς πῶς δετ. » Εἰς τὸ εἰδέναι, φησὶ, πῶς δεῖ ἑχάστῳ ἀποχρίνεσθαι. Άλλως γὰρ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ ἄλλως τοῖς Ελλησι λατητέον, gratia conditus, neque nutriet, neque debito modo in partes dividetur. « Ut sciatis quomodo vos oporteat. » Ad sciendum, inquit, quomodo oporteat unicuique respondere. Alio enim modo fratribus, et alio Grecis loquendum est. IV, 7-13. De omnibus rebus meis certiores vos faciet Tychicus dilectus frateret fidus minister ac couservus in Domino: quem misi ad vos in hoc ip- sum, ut cognocat quid agatis et consoletur corda ε Τὰ κατ ἐμὲ πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τυχικὸς ὁ ἀγαπητὺς ἀἁδελφὸς, xal πιστὸς διάκονος xal σύν- δουλος iv Κυρίῳ, ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἷς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα qw τὰ περὶ ὑμῶν καὶ παραχαλέσῃ eesira,una cum Onesimo fido et dileclo fratre, qui c τὰς καρδίας ὑμῶν, σὺν Ὀνησίμῳ τῷ πιστῷ καὶ est ez vobis.Ümnianobisnola facient qua hicagan- tur. Salutat vos Aristarchus, concaptivus meus et Marcus consobrinus Barnabo, de quo accepistis mandala.Si venerit ad ους, excipite eum : el Jesus qui vocatur Justus, qui sunt ez circumcisione. Hi soli cooperarii sunt ad regnum Dei,qui fuere mihi solatio.Salutat vos Epaphras,qui ex vobis est ser- vos Christi, semper anxie laborans pro vobis in precationibus ul stetis perfecti el completi inomni- voluntate Dei. Testimonium enim illi fero quod multum habeat studium pro vobis, et his qui sunt Laodicec, et his qui Hierapoli. ἀγαπητῷ ἀδελφῷ, ὃς ἔστιν ἐξ ὑμῶν. Πάντα ὑμῖν τγνωριοῦσι τὰ De. ᾿Ασπάζεται ὑμᾶς ᾿Αρί- σταρχος ὁ συναιχµάλωτός µου, καὶ ἨΜάρχος ὁ ἀνεψιὸς Βαρνάθα, περὶ οὗ ἑλάθετε ἐντολάς ΄ ἐὰν ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς Κδέξασθε αὐτόν ^ καὶ ᾿Ιησοῦς ὁ λεγόμενος Λ᾿Ἰοῦστος, οἱ ὄντε ἐκ περιτομῆς. Οὗτοι μόνοι — cuvepqol εἷς τὴν µΛβασιλείαν τοῦ θεοῦ, οἵτινες ἐγενήθησάν µοι παρηγορία. ᾿Ασπά- ζεται ὑμᾶς ᾿Επαφρᾶς ὁ ἐξ ὑμῶν δοῦλος Χριστοῦ πάντοτε ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ ὑμῶν iv ταῖς προσ- ευχαῖς, ἵνα στητε τέλειοι καὶ πεπληρωμένοι ἓν παντὶ βελήματι τοῦ Θιοῦ. Μαρτυρῶ γὰρ αὑτῷ ὅτι ἔχει ζῆλον πολὺν ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ τῶν kv. Λαοδικείᾳ καὶ τῶν ly. Ἱεραπόλει. » « De omnibus rebus meis.» Erant que multitu- € Τὰ κατ ἐμὸ πάντχ. » Ἡν ἅτινκ ἔδει μὴ Υγρά» dinis gralia scribere non expediebat. Preterea p rv διὰ τὸ πλῆθος. Άλλως τε ἔδει καὶ τὸν Τυχικὸν oportebat eliam Tychicum habere quz ore refer- rel, quod et in vinculis οἱ in afflictionibus fuerit preceptor. « Dilectus frater. » Si dilectus, omnia novit : nibil enim ipsi occultavi, ait. Si fidus, omnia vera loquetur : si conservus, particeps nobiscum fuit et in aflictionibus. Quidquid Tychycum fide dignum reddebat undique conjunxit «Quem misi.» Exemplumest maximaedilectionis ob id solum 4445 missum fuisse Tychicum, ut renuntiaret qua circa Paulum agebantur, rursumque Paulo,ubi didicisset quid ipsi agerent. « Et consoletur vos. » Id au- tem ostendit quod in afflictionibus essent. « Cum Onesimo, » Considera quod'servum appellet fra- trem. Accedit autem, Ex vobis, ut non solum ei ἔχειν ἃ καὶ ἀπὸ στόματος λαλήσει, ὅτι καὶ ἓν δε- σμοῖς xal θλίψεσιν ὁ διδάσκαλος. α Ὁ ἀγαπητὸς ἆδελ- φός. » El ἀγαπητὸς, πάντα olótv, Οὐδὲν γὰρ αὑτὸν ἀπέχρυψα, φησίν. El πιστὸς, ἀληθεύσει πάντως. El σύνδουλους, χεχοινώνηχεν ἡμῖν καὶ τῶν πειρα- σμῶν. Τὸ ἀξιόπισον δὲ τοῦ Τυχικοῦ, πάντοθεν συνήγαγεν ε Ov. ἔπεμψα. )» µΔεῖγμα µεγίσης ἀγάπης τὸ διὰ τοῦτο µόνον ἀπεστάλθει τὸν Τυχικὸν, ἵνα τε ἁπαγγείλῃ τὰ κατὰ τὸν Παῦλον, καὶ τῷ Παύλῷ πάλιν, μαθὼν τὰ κατ αὐτού. « Καὶ ἵνα, φησὶ, Ππαρακαλέσῃ ὑμᾶς. 9 Δείχνυσι δὲ τοῦτο, iv πειρασμοῖς αὐτοὺς ὄντας. « Σὺν ᾿Ονησίμῳ. « θέα, τὸν δοῦλον ἀδελφὸν ὀνομάζει, Τὸ δὲ, "EL ὑμῶν, προσ- έθηχεν, ἵνα μὴ µόνον μὴ ἀπιστήσωσιν αὐτῷ, ἀλλὰ 39 COMMENT. IN EPIST. AD COLOSS. 5 xri Ἐγκαλωπισθῶσιν bv αὐτῷ. » Ὁ συναιχμάλωτός Α credant,sed etiam de ipso glorientur. «Concaptivis µου. » Καθάπερ vào αἰχμάλωτοι, οὕτως ἀπήγοντο καὶ Άχγοντο, xa: πᾶσιν tiq τὸ χαχως ποιεῖν προ- ἐχειτο. € Ὁ ἀνεφιὸς Βαρνάδα. » Τοῦτον ἀπὸ τῆς συγγενείας τοῦ Βαρνάδα ἔἘγαδμιάτει. Μέχιστὺὸς γὰρ ἦν ὁ Βαρνάδας, x Περὶ οὗ ἑλάδετε ἐντολάς. » "Aqpá- φως αὐτοῖς πολλάκις διά τινων ἑντέταλτο,. Μετὰ σπουδῆς, qn, xxi Ἐπιμελείας, » Οἱ ὄντες ἐκ πε- ριτομῆς. » Όνειδος Ἰουδείων, τὸ οὕτως ὀλίγους kt Ιουδαίων εἶναι τοῦ Παύλου συνεργὼς, τοὺς δὲ ἄλλους ἐθνικούς. € Συνεργοἰ. « Σὺν ἐμοὶ ἐργάζονται, φησὶ, τὰ εἷς τὴν βασιλείαν ἆ γήχουτα πράγματα. El δέ εἶσι συναιχµάλωτοι xzi τῶν πειρασμῶν χοινωνοὶ, xot- meus. »Siquidem tanquam captivi itareducebantur, 86 ducebantur el omnibus ad malorum perpessio- nem snbjecti erant. « Consobrinus Barnabz.»Hunc a Barnabe» cognatione commendat : erat enim summo in pretio Barnabas.« De quo accepistis mandata.» Absque Scriptura frequenter per ali- quos data erant precepta : cum studio, inquit, et diligentia. « Qui sunt ex circumcisione. » Pro- brum erat Judzorum quod adeo paucieJudiis esssent Paulo cooperarii, alii vere essent ex gen- tibus. «Cooperarii.» Mecum, ait, operantur in re- bus qu& ad regnum celeste spectant. Si autem νωνήσουσι καὶ τῶν στεφάνων. » ᾿Ἐγενήθησάν µοι παρ- ῃ Concaptivi et partüicipes afflictionum, participes Ἀγορία. » Méx ἐγχώμιον τὸ εἶναι Παύλου παρα- μυθίαν. AnAot Ó$ ἐκ τὀύτου, τὴν τῶν πειρασμῶν σφοδρότητα. « ᾿Επαφρᾶς ὁ ἓξ ὑμῶν. » Καὶ bv. ἀρχῇ της ᾿ἘΕπιστολῆς, xac νῦν αὐτὸν συνίστησι, ε Πάν- τοτε ἀγωνιζόμενος, » Οὐχ ἁπλῶς εὐχόμενος, ἀλλὰ κατὰ ἀγῶνος καὶ πόνου. 4 "Iva στῆτε τέλειο. » Δη- Àot αὐτοὺς ἀτελεῖς ὄντας καὶ ἁπληρώτους. ᾿Επεὶ οὖν ἔνι ἑστάναι ἀτελῶς, φησὶν, ἵνα achte τέλειοι. € Ἐν παν. θελήματι τοῦ θεοῦ. » Πάλιν αἰνίττετχι τὸ δεῖν διὰ Χριστοῦ προσάγεσθαι, xal ob 9 ἀγγέλων. Τοῦτο γάρ Φησι θέληµα τοῦ Πατρός. « ᾿Ασπάζετχι ὑμᾶς Δυυκᾶς ὁ ἱατρὸς ὁ ἀγαπητὸς xai Δημᾶς, ᾿Απάσαπσόθς τοὺς — iv Ακοδιχείᾳ ἀθελφοὺς, καὶ Νυμφᾶν, καὶ την κατ οἶχον αὖ- τοῦ ἐκκλησίαν. Καὶ ὅταν ἀναγνωσθ παρ ὑμῶν quoque erunt et preemiorum. « Fuere mihi sola- tio. » Magna laus esse Paulo est solatium. Ex hoc autem significat afflictionum vehementiam « Epa- phras qui ex vobis est. « Et in principio Epistole et nunc ipsum commendat. « Semper anxie labo- rans. » Non vulgari modo deprecans, sed anxie et cum labore. « Ut stetis perfecti. » Significat ipsos imperfeclos esse, nec bonis adhuc emxpletos. Quoniam igitur contingit stare in imperfectione, ait : Ut stetis perfecti. « In omni voluntate Dei. » Rursum insinuat quod per Christum oporteat ad- dnci et non per angelos : nam hoc dicit volunta- tem Patris. IV, 14-18. Saiutat vos Lucas medicus dilectus, el Demas. Salutate fratres qui sunt Laodicec, et Nympham et qua& in domo illius est Ecclesiam.Et cum lecta fuerit a vobis Epistola, facite ut etiam à Ἐπιστολη, ποιήσατε ἵνα καὶ ἐν τῇῃ Αποδικέων in Luodicensium Ecclesia legatur, et eam qua. Ἐκχλησίᾳ ἀναγνωσθῇ, καὶ τὴν ἐκ Δαοδικείας, να καὶ ὑμεῖς ἀναγνῶτε. Καὶ εἴπατε ᾿Αρχίππμ. Βλέπε τὴν διχκονίαν Ἡν παρέλαδε ἐν Κυρῷ, ἵνα αὐτὴν πληροῖς. Ὅ ἀσπασμὸς τῇ ipn χει- oi Παύλο. Μνημονεύετέ µου τῶν δεσμῶν, Ἡ χάρις μεθ’ ὑμῶν, Αμήν, » « ᾿Ασπάσασθε τοὺς iv Λαοδικεί. » Συνάπτει αὐτοὺς διά τε τῶν ἀσπασμῶν, xal τοῦ κοινωνήσα- σθαι τὴν παροῦσαν ῥἐπιτάσσειν ᾿µἘπιστολὴν, ὅπερ xit φησί. « Kal Νυμφᾶν. » Μέγας à ἀνήρ,. Τὴν γὰρ οἰχίαν αὐτοῦ, ἐκχλησίαν πεποίηκεν, α Καὶ ὅταν ἀναγνωσθῷ παρ ὑμῖν. * ᾿Εμοὶ δοκεῖ εἶναί τινα τῶν γβαφέντων ἔχει, ἃ καὶ τούτους ἐχρην ἆχουσαι, καὶ τοτοις µείων ἣν ἡ ὠφέλεια, ὅταν ἑτέρων ἔγχα- Aran Sven, τὰ οἰχεῖα ἁμαρτήματα ἐπιγινώσκωσιν, « Ίνα καὶ ἐν tij Λαοδιχέων. » — [POT.] Hv» τι Ἑάντως τῶν Ὑραφέντων, ο καὶ πρὸς τὴν διόρθωσιν vov Ααοδικέων σωντεῖνον. Ἡ ὅτι πλέον ἔμελλον προσ- ἔχειν ἡἑαυτοῖς, ὁρῶντες τὰ ἑτέρων ἑλεγχόμενα ελημμελήματα. « Καὶ τὴν ix Λαοδικείας. » Τινὲς λέγουσιν ὅτι οὐχὶ τὴν Παύλου πρὸς αὐτοὺς ἀπεσταλ- µένην, ἀλλὰ τὴν παρ αὐτῶν Παύλῳ, — [80τΤ.] O5 γὰρ εἶπε thv πρὸς Λαυδικεῖς, ἀλλὰ τὴν ἐκ Λαο- &xsíac Ύραφεῖσαν. Ob τὴν ἀπὸ Πχύλου πρὸς Λαο- ἐικέας, (f γὰρ ἂν εἶπε, καὶ τὸν kv. Λαοδικείφ.) ἀλλὰ τὴν ἀπὸ Λαοδιχέων πρὸς: Παῦλον. "Hw Ὑάρ τι πάν- τως bv αὗτ ὠφελοῦν τόὺς Κολοσσχεῖς, « Καὶ εἴ- πατε ᾽Αρχίππῳ. » Τίνος ἕνεκεν οὗ γράφει πρὸς ab- ex Laodicea est, ut vos quoque legatis. Et. dicite Archippo : Vide ministerium quod. accepisti per Dominum, ut illud impleus. Salutatio mea manu Pauli. Memores sitis vinculorum meornm. Gra- lia vobiscum. Amen. 140 « Salutale fratres qui sunt Laodicec.»Con- jungit eos et in salutationibus et jubendo, ut pre- senlis participes sint Epistolze quod inferius dicit. Et Nympham. » Magni nominis hic vir erat,nam domum suam fecerat ecclesiam. « Et cum lecta fuerit a vobis. » Meo judicio quzdam ibi scripta erant que hos quoque audire oporteret, et his major inte sequebatur utilitas, cum aliis objurga- lis ipsi propria agnoscerent delicta. — « Ut etiam in Laodicensium. » Erat omnino quidpiam inter ea qua scripta erant, quod etiam ad Laodicensium correclionem dirigeretur. Aut quod futurum erat, ut sibiipsis magis caverent, cum viderent aliorum argui delicta. Et eam quze ex Laodicea est. » Qui- dam aiunt non fuisse Pauli ad eos missam, sed quie ab ipsis scripta fuerit Paulo. — Non enim dixit : Quis ad Laodicenses est, sed quz ex Laodi- cea est scripta.Non quas fuerit Pauli ad Laodicen- ses : alioqui enim dixisset: Et quie Laodiceseest seda Laodicensibusscripta eratad Paulum Siquidem ali- — quid omnino in ea erat quod Colossensibus profutu- rum esset. «Et dicite Archippo.3Quam ob causam QÉCUMEÉNII TRICCJE EPISCOPI 56 non seribit ad ipsum? Fortassis non opus erat,nisi A «óv ; Ἴσως οὐκ ἔδείτο, ἀλλὰ ψιλῆς µόνης ὑπομνήσεως, solam nudam fieri mentionem ,quo studiosius cu- rarelür, ut hi maxime ei subjicerentur. Neque enim fleri poterat, ut eum increpantem ipsos in aliquo accusarent, cum Epistolam ac mandatum omne ipsi accepissent,ratio namque non exigebat, ut discipuli de magistro dicerent sed eos illis ohtu- rans hzc scribit.— A/iíud. De preceptore scribit, utincrepanti et admonenti obtemperarent,scientes αυ illi significata essent ab Apostolo. — Fortassis autem episcopus ipsorum erat, eut aliud sortitus erat ministerium animarum.[Ideo ait : Ministerium per Dominum, non enia erat ab homine. « Vide ministerium. » Verbum hoc terrentis ubique est, véluti cum dixit : » Videte canes 16. » Videte ne ὥστε οσπουδαιότερον εἶναι, μάλιστα αὐτοὺς ab) ὑποτάσσειν. Οὐκ ἔτι γὰρ ἂν ἴἔχοιεν ἔγκαλειν ἐχείνῳ ἐπιτιμῶντι αὐτοῖς, ὅταν αὐτοὶ ὥσιν ἁμαδεδεγμένοι τὸ πᾶν. Ἐπεὶ οὖκ ἔχει λόγον, τοῖς μαθηταῖς περὶ τοῦ διδασκάλου λέγειν. ᾽Αλλ᾽ ἐπιστομζων αὐτοὺς ταῦ- τα γράφει. — € Άλλως » [Φ0Τ.] Περὶ τοῦ διδασχάλοου γράφει, ἵνα ἐπιτιμῶντι καὶ παραινοῦντι πείθωνται, εἰδότες τὰ δηλωθέντα αὐτῷ παρὰ τού Αποστόλου Ἴσως δὲ ἐπίσκοπος ἦν αὐτῶν, ἢ ἄλλην ἐγχεχείριστο ψυχῶν διακονίαν. Διό φησιν, Ἐν Kopp διακονίαν, καὶ o) κατ’ ἄνθρωπον οὖσαν. « Βλέπε τήν διακονίαν. » Φοθοῦντός ἐστι τὸ ῥῆμα τοῦτο πανταγοῦ, ὡς ὅταν λέγῃ * e Βλέπετε τοὺς Χύνας. » Βλέπετε µήτις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν. « Βλέπετ µή ποτε ἡ ἐξουσία quis vos depredetur; « videle, ne quomodo po- p ὑμῶν αὕτη, πρόσχοµµα Ὑένητα, τοῖς ἀσθενοῦσιν. » testas hsc. vestra offendiculo fiat bis qui infirmi --- « Ἡν παρέλαθες lv Κυρίψ. » Πάλιν τὸ, "Ev Kuplip sunt!7, » — « Quod accepisti per Dominum. » διὰ Κυρίου ἐστι, διηνεχῶς κεχρηµένος τῇῃ αὐτῇ Capitur tv Κυρίῳ in Domino pro διὰ Κυρ» perf σπουδῃ, € 'O ἀσπασμός. » Τοῦτο Ὑνησιότητος xal Dominum. Ut eodem studio et diligentia con- φιλίας τεχµήριον, τὸ xal τὰ γράμματα Óoge, καὶ tinue utaris. « Salutatio. » Hoc germanitatis εἰ πάσχειν τι πρὸς ταῦτα, « Τῇ dpi χειρὶ Παύλου. » amicitis signum est, et litteras intueri etad eas Μάλλον αὐτὴν τοῦ ἁσπασμοῦ τὴν λέξιν ἰδί χειρὶ quodammodo affici. « Mea manu f'auli. » Ipsam ἔγραψεν, ἵνα πάσχωσί τι πλέον τὴν χεῖρα ὁρῶντες salatationis dictionem potius manu propria scrip- coo Παύλου. « Μνημονεύεέ µου τῶν δεσμῶν. s sit, {47 ut magisquodammodoafficerentur intuen- Βαθαὶ, πόση παράχλησις, Τούτο γὰρ ἰκανὸν εἷς tes Pauli manum. « Mernores silis vinculorum πάντα αὐτοὺς ἨἈπροτρέφασθιι, καὶ ἸἹενναιοτέρους meorum. » Paps, quanta exhortatio : nam hoo ποιῆσαι πρὸς τοὺς ἀγῶνας. Ἆρα καὶ οἰχειοτέρους sufficienter erat, ut ipsosad omnia exhortaretur et αὐτοὺς ἐποίησε, καὶ τὺν φόδον ἔλυσεν. El γὰρ à robustiores ad certamina redderet.[taque el fami- διδάσκαλος ἓν δεσµοῖς, à ἡ χάρις αὐτὸν λύει, Καὶ lores eos effecit et timorem solvit. Siquidem c τοῦτο γὰρ τῆς χάριτυς, τὸ συγχωρεῖν δεθῆναι. Αλλως praeceptor in vinculis erat, sed gratia ipsum sol- [Φ2Τ.] Μεγίστη προτροπὴ πρὸς τὸ φέρειν γεννχίως vit. Nam εἰ hoc gralis fuit ut Πραγὶ permilte- τοὺς πειρασμοὺς, τὸ εἰδέναι καὶ διὰ παντὸς µνη- retur. μονεύειν, εἶναι τοῦτον ἓν δεσμοῖς. « Ἡ Ἱάρισ μεθ’ Alio modo. Mavima adhortatio erat,ut afflictio- ὑμῶν, ᾽Αμήν. » Δηλονότι μεθ fi, πάνσα τὰ ἔπιτα- nes ferrent viriliter, scire ac semper memores µΥέντα πληρώσουσι, χάριτος εἷς τὸ σωθηναι δέονται. esse,quod hic esset in vinculis.« Graüa vobiscum. Τί γὰρ ἂν ποιήσοι ἄνθρωπος ἄνευ χάριτος; — Amen.» Quia videlicet omnia qua jussa suntadim- [OIKOYMENIOY.] Ἐκ τοῦ ἀντιγράφου μὴ εὑρὼν pleant. Nam cbari'ate opus habent, ut salvi fiant: — xaAex τὰς παραγραφὰς τοῦ µαχαρίου Ἰωάννου τῆς quid anim facere potest homo absque gratia! — πρὸς Κολοσσαεῖς ᾿Επιστολῆς cuvévpaa αὐτὰς ὅπως Cum ab exemplari non integre invenissem Leati ἠδυνάμην. El οὖν sópsÜg τι ἐν αὐταῖς. fj κοῦφον, fi Joannis scholia in Epistolam ad Colossenses, con- ἐπιλήψιμον, ἵστω ὁ ἀναγινώσκων ἐμὸν εἶνα τὸ τοιοῦτον scripsi illa ut potui. Si quid igitur in ipsisleveaut υταῖσμα. dignum reprehensione inventum fuerit, noverit is — qui legit meum esse hujusmodi lapsum. Finis, divino favente auxilio, Epistola ad Colossenses. Scriptaestab urbeRoma perTychicum etOneslmum. « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Κολοσσαεῖς 'Em- στολῆς. » Ἐγράφη ἀπὸ Ῥώμης διὰ Τωχικοῦ xal ᾿Ονησίμο. 16 Philipp. iu 2. !7 1 Cor. viri, 9. 57 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. ΥΠΟΘΗΕΣΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM PRIOBIS EPISTOLAE AD THESSALONICENSES Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ '"Aünwov ἑωραχὼς mpott- À eov αὐτοὺς, xal διατρίψας παρ αὐτοῖς. 'H δὶ πρό- φασις τῆς ἐπιστολῆς αὕτη * Ὁ Απόστολος πολλὰς θλίψεις πιθὼν ἓν Βεροίά xai iv Φιλίπποις τῆς Ma- xi2ovíac καὶ iv Κορίνθῳ, γινώσκων τε ὅσα πέπονθε καὶ iv Θεσσαλονίχῃι, φοθούμενος μὴ ἀκούσαντες θεσ- σαλονικεῖς d πέπονθεν iw ταῖς προειρηµέναις πόλεσι, πειρασθωσιν ὑπὸ τοῦ πειράζοντος xal σχανδαλι- vus μαθὼν δὲ ὅτι xal ἐπὶ τοῖς ἀποθνήσκουσι κατώδωνοι ἐγίνοντο, ἁκοστέλλει Τιμέθεον πρὸς αἲ- τοὺς μετὰ της ᾿Επιστολῆς ταύτης. Καὶ πρῶτον μὲν ἐπιστηρίζει αὐτοὺς ἐν τῇ πίστει, ὥστε μὴ σαλεύε- σθαι διὰ τὰς θλίψεις, xal μηδὲν ξένον αὐτοὺς πεπον- θέναι ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων, τῶν καὶ τὸν Κύριον &mo- 448 Hanc ab Athenis scribit, cum jam eos vi- dissel prius, et apud ipsos versatus fuisset. Epistolae vero occasio bacfuit, Apostolus multas passus affli- ctiones Berce: et Philippis civitate Macedonis ac Corinthi : simul et sciens quanta passus esset in Thessalonica,timens neaudientes Tlessalonicenses qué passus essel in predielis civitatibus, tenia- rentur ab eo qui teutat. et offendiculum suscipe- rent: audiens prelerea quod etiam vehementer super mortuis lugerent, mittit ad ipsos Timotheum cum hac Epi-tola. Et primum quidem eos in fide confirmat, ne ob aíflictiones flucluent, asserens nihil esse novum quod a Judeis passi sunt, qui Dominum quoque occiderunt. Àit enim Christianis κτεινάντων, ἉΧριατιανῶν Ὑὰρ ἴδιον τὸ θλίδεσθαι ἐν B propriumesse,utin hac vitaaffligantur.Multisautem τῷ βίῳ τούτρ ἔλεγε. Πολλα 03 παρχινέσας αὐτοῖς, οὕτως ὡς παρέλαθον ἀπ᾿ αὐτοῦ ἀναστρέφεσθαι, τρᾶ- φει περὶ τῶν τελευτώντων, παραμυθούμενος αὐτοὺς καὶ διδάσκων μὴ βαρέως Φφέρειν, Οὐ γὰρ εὖναι τὸν Ürxex:ov ἀπώλειχν, ἀλλ ὁδὺν ἑνάστάσεως. Έπειτα καὶ περὶ τῶν χρόνων οὐτοὺς διδάσκει, ἵνα ἄδηλον τὴν ἡμέραν γινώσκοντες, ἀεὶ ἔτοιμοι γίνωνται, καὶ μηδενὶ προσέχωσιν ἐπαγγελλομένῳ περὶ αὐτῆς. Εσε- σθαι γὰρ, φησὶ τὴν παρουσίαν οὕτως, ὥοτε τοὺς περιλειποµένους καὶ εὐρισκομένως — i» τί ἡμέρᾳ ἐχείνῃ µη φθάνιν τοὺς ἐκ νεχρῶν ἐγειρομένους. Άμα γὰρ γίνεσθαι τὴν πάντων ἀλλαγήν. Διδάσκει πρὸς τούτοις, προτρέπων αὐτοὺς βελτιοῦσθει ἐν τοῖς θεσι, xal Ὑαΐρειν τῇ ἔλπιδι, χχὶ προσεύχεσθαι xal ipsos adborlatus ut quemadmodum ab ipso accepe- rant conversentur, scribit de his qui vita defungun- tur, docetque negraviter ferant, cum mors ipsa non sit perditio, sed via ad resurrectionem. Deinde 149 eliam de temporibus ipsos instruit, ut diem incer- tum essescientes, seznper parati sint : nec cuiquam de eo referenti animum advertant. Ita enim, ait, fore Domini adventum, ut qui relinquuntur et die illo inveniendi sunt, nequaquam eos preveniant qui ex mortuis excitandi sunt. Simul enim futuram esse, ait, omnium immutationem. Ad hzc docet exhorians ut meliores reddantur in moribus, et gaudeant in spe ac orent, semperque in Domino gratias agant, adjurans ipsos ut legatur hec εὐχαριστεῖν αὐτοὺς dei τῷ Κυρίῳ, ἑνορχίζων αὐτοὺς C Epistola omnibus fratribus, et ita concludit Epi- ἀναγνῶναι τὴν Ἐπιστολὴν ταύτην πᾶσι τοῖς ἀθελφοῖς, καὶ υὕτως τελειοῖ τὴν ᾿Επιστολὴν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΠΡΩΤΗΣ . ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. «4, « ἜΈπαινος θεσσαλονικέων ἐπὶ τοῖς alot; Αποστόλων ἀγῶσιν, » 8. « Πόθος αὐτῶν καὶ χαρὰ iv αὐτοῖς καὶ μέριμνα, ὅπως τέλειωθῶσι». » Y. € EX πρὸς θεον περὶ ἀφίξεως τῆς αὑτοῦ, wai τῆς αὐξήσεως xal βεθυιώσεως θεσσαλονικέων, ἕως τῆς χαρουσίας Χριστοῦ. » 99 9. € Ποραΐνετις σωγροσύνης, δικαιοσύνης, τῶν ὡς ἐπὶ stolam. 150 PRIORIS AD THESSALONICENSES EPISTOL/E CAPITA. 1. Laus Thessulonicensium in certaminibus, que apostolis digna sunt. — 2. Quod ipsos desideraret, et in eis gauderet ac sollicitus esset, ut perficerentur. 4. Precatio ad Deum de adventu suo el cremento ac confirmatione Thessalonicensium usque ad adventum Christi. 4. Exvhortatio ad temperantium,justitiam, frater- 59 OECUMENID TRIGGE EPISCOPI | 60 num judicio amorem οἱ lab;rem in proprio A Χρισει Φιλαδελφίας, ἐργασίας Ἰδιοπράγμο- opere. νος, P $. Doctrina de mortis resolutione ac manifesta- ε « Διδασκαλία περ τῆς τοῦ θανάτου καταλύ- tione Christi circa morluos ac viventes. σεως ἐπὶ ζώντων καὶ νεκρῶν ἐπιφάνεα Χρι- στοῦ. 5 6. Quod repente venturus sit Christus: oportet ς'. « Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥλειν τὸν Χριστὸν. ὥστε itaque studiose parulum esse fide, spe, charitate — óetv εὐτρεπίζεσθιι σπουδῃ, πίστει, ἐλπίδι, honore, pace, longanimitate, discendi amore. ἀγάπῃ, Up, οἱρήνῃ, µακροθυµίφ, Φφιλομµα- θείφ. » 7. Precatio de sanclificatione spiritus et anima ζ. « Εὐχὴ περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος, καὶ ψυχῆς, et corporis. καὶ σώματος. » ΠΛΥΛΟΥ ΛΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΤΗΠΗΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ PAULI APOSTOLI AD THESSALONICENSES PRIOR EPISTOLA CAPUT I. B XY ΚΕΦΑΛ. A. 181 Laus Thessalonicensium in certaminibus, ε Έπχινος θΘεσσαλονιχέων ἐπὶ τοῖς ἀξίος τῶν quao Apostolis digna erant. Αποστόλων ἀγῶσιν. I, 1-3 Paulus et Silvanuset Timotheus, Eccle- « Παῦλας xxi Xüoozvóg καὶ Τιμόθεος, tfj Ἐκ- σί Th-ssalonicensium in Deo Patre el DomimoJe-— «κλησίᾳ Θεσσαλονικέων ἓν Otip Πατρὶ, καὶ Κυρίῳ su. Chrislo : gratia vobis et pur a Deo Patrenos-.— ησοῦ Χριστῷ. Χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὺ Θεοῦ tro et Domino Jesu Christo. Gratias agimus Deo ,, ,..., - Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Eb- semper de omnibusvobis menlionem vestri facien- Ὁ **9« ἡμῶν, xat Kuptoo [ησο Χριστου, Ei tes in. precibus nostris, indesinenter memores X209*09ptv τῷ θεῷ πάντοτε περ πάντων ὑμῶν vestri, propter opus [idei ac laborem chrritatis Uvsíav ὑμῶν ποιούµενοι ἐπὶ τῶν προσευχῶν el tolerantiam spei. Domini nostri Jesu Christi ἡμῶν, ἀδιαλείπτως µμνημονεύοντες ὑμῶν τοῦ coram Deo et Putre nost:0. ἔργου τῆς πίστεως, καὶ τοῦ κόπου της ἀγάπης, xal τῆς ὑπομονῆς τῆς Ἐλπίδος τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, ἔμπροσθεν τοῦ θΘεου καὶ Πατρὸς ἡμῶν. 3 Quare neque Apostolum neque Christi servum ἄΔιατι οὔτε ᾽Απόστολον, οὔτε δοῦλου Χριστοῦ ἑαυ- juxta suam consueludinem seipsum hic nominat? «bv κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ ἐνταῦθα χαλεῖ; Ότι νεο- Quia hi recenter instructi erant, et apud eos non. κατήχητοι ἦσαν οὗτοι, καὶ οὐκ ἔδει πρὸς αὐτοὺς oportebat dignitatisfacere mentionem. Verisimile ἀξιώματος µνησθηναι, Εἰκὺς Υὰρ ἦν αὐτοὺς καὶ enim est quod etiam ex hoc passi fuissent offendi- P σκανδαλισθΏναι. 4 Καὶ Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος. » culum. « Et Silvanus et Timotheus. » Quamobrem Τί δήποτε προέταξε τοῦ Τιμοβέου οὕτως ὄντος ἐν- Timotheo. qui adeo probatus eral Silvanum prapo- αρέτου τὸν Σιλουανόν ; Ίσως διὰ ταπεινοφροσύνην ὁ suil? 459 Fortassis Timotheus et animi modestia Τιμόθεος τοῦτο ἤτησε, καὶ ἓν τούτῳ μιμούμενος τὸν id petivit, in hoc etiam praceptorem Paulum imi- ἑαυτοῦ κιδάσκαλον Πχῦλον, ὃς τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ talus, qui suis discipulis seipsum connumeral, ἑαυτὸν συναριθµεῖτ. Διατί δὲ ἐνταῦθα τοῦ Τιμοθέου Quam ob causam autem Timothei hic meminit, el µέµνηται, 3» τῇ πρὸς ᾿Εφεσίους οὐκ ἔτι; Ότι ἔκει non in Epistola ad Ephesios ? Quia ibi confestim ᾖἔμελλεν εὐθὺς πρὺς αὐτοὺς ἀπιέναι, ἐνταῦθα δὲ ad eos profecturus erat, hic vero nuperab ipsis νεωστὶ Tv ἀπ αὐτῶν πρὺς Ππαῦλον ἑἐλθών. « Ti venerat ad Paulum «Ecclesie Thessalonicensium » 'ExxÀnsiq θεσσαλονικέων. » Ὀλίγους ὄντας, κεὖ- Cuin pauci essent, honorifice nomine vocat ipsos φήμῳ ὁὑνόματι Ἐκκλησίαν αὐτοὺς xaÀtt, ἥτις ἐστὶ Ecclesiam, qui dictio multitudinis significativa πλήθους σηµαντική. « Ἐν θεῷ καὶ Κυρίῳ Ἰησοῦ est « [In Deo et Domino Je-u Christo. » Quia et Χριστῷ. Ἐπειδὴ ἦσαν καὶ Ἑλληνικαὶ καὶ Ἰου- Gricoruin congregaliones erant et Juddeorum hanc δαἰκαὶ Ex^Ansla, αὐτὸς ἐκείνων διχιρῶν αὐτὴν, ab illis disterminans ait: Qn; et in. Deo P'atre et φησὶ, τη iv 8sp Πατρὶ καὶ Koplp ᾿Ιησοῦ Χριστῷ. 61 Σηµείωσαι τὸ dv, ἐπὶ Πατρὸς «είµενον, στοῦμεν tp θεῷ πάντοτε. » Εὐθέως ἐξ ἐγχωμίω τὸ προοίµιον. Τὸ Υὰρ ὑπὲρ ατῶν εὐχχοριστεῖν θεῷ, δείκνυσιν ἐχείνους χκτορθωχότας, Εἶτχ καὶ ταποινο- φροσύνην διδάσχει, ὡς τοῦ θΞοῦ παραιτίου τοῦ κατ- ορθοῦν αὐτούς. € ᾿Αδιαλείπτως μνημονεύοντες ὑμῶν, "Q τῆς Πχῦλου ὁ ἀγάπης | Τοῖς γὰρ πλείοσι καὶ πᾶσι ςχελὸν τοῦτο γράφει, ὅτι ἀλιαλείπτως αὐτῶν μέ- Μνηται, € Too ἔργου τῆς πίστεως, » Ὅτι οὐδὲν C ὑμᾶς, gna, παρέκλινεν ἀπὸ τῆς π΄στεως * τοῦτο γὰρ ἔργον πίστεως. Ἡ E ἔργον πἰστοώς φησι, τὸ μὴ µόνον λό- Ἶοις, ἀλλὰ xal ἔργοις δεικνύειν αὐτὴν, ὅτι ὑπὲρ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης fj τῆς ἐμῆς; φηαὶ, κόπους καὶ xiw- δύνους ὑπεμείνατε. Τοῦτο γὰρ «b ὄντως ἀγαπᾷν, τὸ πάντα ὑπὲρ τοῦ ἁγαπωμένου Ἅπάσχειν ἀνά(εσθαι. € Καὶ τῆς ὑπομονῆς τῆς ἑλπίδος. » O2 γὰρ εἲς ἠνό πειρασμὸς, οὔτε ol ὄντες μικροὶ ἦσαν, ἀλλὰ καὶ πολ- λοὶ καὶ μεγάλοι. Διό φησι, τῆς ὑπομονῆς, τῆς ἑλπί- Soc, τουτέστι, τῆς γινοµένης διὰ vv ἐλπίδα τοῦ Κυ- plo» ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡσεὶ ἔλεχεν * O)y ἁπλῶς, οὐδὲ ἀνόνητα χάµνετε, ἀλλ’ ἔστιν ἐλπὶς ἀντιδόσεως, « ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ xoi Πκτρὸς ἡμῶν. » Π µνη- μονεύοντες ὑμῶν τοῦ ἔργο τῆς πίστεως ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ xal Πατρὸς ἡμῶν, fj τοῦ ἔργου τῆς πί- στεως, τοῦ ὄντος ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμῶν, ὣσεὶ ἔλεγε * Πάντα ὁρᾷ, xal o5 λέληθεν ἀὐτὸν τὰ Tao ὑμῶν γινόμενα. « Εἰδότες ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ θεου τὴν ἐκ- λογὴν ὑμῶν ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν οὐκ ἐγενήθη si; ὑμᾶς lv λόγῳ µόνον, ἀλλὰ χαὶ ἐν δυνάμει, καὶ iv Πνεύματι ἁγίῳ, xal £v πληροφορίφ πολλῆ καθὼς οἵδυτε οἷοι ἐγενήθημεν, ἐν ὑμῖν δι ὑμᾶς, Kai ύμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν ἐγδνήθητε, xal τοῦ Κυ- βίου, θεζάµενοι τὸν λόγον ἐν θλίψει πολλῇ μετὰ xoi Πνεύματος ἁγίου, ὥστε Qui χι ὑμᾶς τύπους πᾶσι τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ καὶ "A fata. » « Εἰδότες á3eloo!, » Τί εἰδότες ; Οἷοι ἐγενήθημεν ἐν ὑμῖν δι᾽ ὑμᾶς, καὶ ὃτι τὸ Εὐαγγέλιον ἡμῶν o)x bytes ήθη xx opa. iv λόγῳ μόνον, καὶ τὴν ἐκλογὴν ύμων. Πρὸς τολλὰ γὰρ cb, εἰδότες, ὁρᾶται. α Ὑπὸ θεοῦ τὴν ἐχλογὴν ὑμῶν. » Ἐπειδή φησιν, ἴσμεν ὅτι παρὰ θεοῦ ἐξελέχθητε xal ὠγαπήθητε, qiix πολλῆς προθυµίας τὺ Εὐαγγὲ) tov ὑμῖν ἐκηρόξαμεν. τίς γὰρ COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 62 « Εὐχαρι- A Domino Jesu Christo. Animadverte ἕν, id est, in, de Palre positum. «Gratias agimus Deo semper. » Protinus exorditur proemium ab encomio Nam pro ipsis Deo gra!ias agere, ostendit illos egregia exercuisse opera. Deinde animi modestiam docet, nempe cum Deus ipsis auctor fuerit, quod recte sint operati. « Indesinenter menores vestri. » 0 Pauli charitatem ! Pluribus enim ac propemodum omnibus hoc scribit quod indesinenter eorum me- mor sit. « Propter opus fidei » Quod nihil, inquit, vos a fide semoverit, hoc enim est opus fidei ? Aut filei opus dicil non sermonibus solum, sed et ope- ribus ipsam ostendere : quod pro Dei charitate aut pro mei, inquit, amore labores et pericula susti- nueritis. Nam id vere amare est, omnia prodilecto parti sustinere. « Et tolerantiam spei.» Neque enim una erat tentatio, neque hz qua erant, par- v& erani, sed et mulie οἱ magnas: ideo toleran- tiam, ait, spei, iil est, que facta est propter spem Domini nostri Jesu Christi ; ac si deceret : Non inutiliter laboratis, sed spes est retributionis. « CoramDeo et Patrenostro. » Aut memores vestri operis fidei coram Deo et Patre nostro. Aut operis fidei quod est coram Deo et Patre nostro ; tanquam diceret : Omnia videt, nec eum capit oblivio eorum qua a vobis fiunt. I, 4-7. Scientes fratres dilecti a Deo electionem vestram quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonen (lantum, sed etiam per virtutem et per Spiritum VÓS sanctum, ac per certitudinem multam : quemadmodum nostis quales fuerimus $nter vos vestri causa. Et vos imitatores nostri facti fuistis, el Domini, qui excepistis sermonem iu afflictione mulla cum gaudio Spiritus sancti : adeo ut fuerilis exemplo omnibus credentibus in Macedonia εἰ Achaia. « Scien'es fratres. » Quid scientes ? Qualesfue- rimus inter vos veslri causa, et quod Evangelium nostrum non fuerit erga vos per sermonem tantum, et electionem vestram. Ad multa enim respicit dictio, Scientes. « A Deo electionem vestram. » Quoniamnovimus quod a Deo electi sitis ac delecli, cum animi promptitudine vobis Evangelium pr&- οὐκ ἂν σποωδάσειε περὶ τοὺς ὑπὸ θεοῦ πεφιληµέ- Ddicavimus. Qula enim promptus non esset erga vous; « Ὅτι τὸ Εἰαγγέλιον ἡμῶν. » Μνημονεύομεν, φησὶν, ὑμῶν ἀλιαλείπτως, εἱλότες ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον Aum, οὐκ ἐγενήδη πρὸς ὑμᾶς ἐν λόγῳ µόνον, Οὐ 13? μόνου, φποὶν, ἐκηρύξαμεν, &ÀÀa καὶ σημεῖα xal δυνάμεις πολλὰς ἐπετελέσαμεν εἰς ὑμᾶς, πρὸς τὴν ὑμῶν πληροφορία». Ἔδει οὖν εἰ xal μὴ δι) ἄλλο τι, Ótà γοῦν τὸν ἐπιόειγθέυτε εἰς ὑμᾶς χόπον τοῦ τε κηρύγματος καὶ τῶν σημείων μεμνῆησθαι ἀθιχλεί- πτως ὑμῶν. α Καὶ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ » H ὅτι ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἐτηρύσξχμεν, φησὶν, Jj ὅτι Πνεῦμα ἆλον ἑλάδετε, φησὶ, διὰ τοῦ κηρύγματος. « Κα πληροφορ πολλῇ. » Τὰ xo σηµεῖα, διὰ τὴν αὐτῶν ἐποίει πληροφορίαν. « Καθὼς οἴδατε,. ο Καὶ τί, quel, "21 . , η M - ! -.. .. * * μακοηγορῶ: Aoi ἡμεῖς μυ. ἀλτορές ἕττε, οἵοι ἔγε- eos qui a Deo diligerentur ? ο Quod Evangelium nostrum. ο Memores, ait, vestri indesinentersumus, scientes quod Evangelium no-Irum non fueril erga vos per sermonem lantum : non enim solum pra- dicavimus, verumeliam signa ac vir!utes mullas operati sumusin medio vestri, ad magnam vestram certitudinem. Oportuit igilur etsi non ob aliud quidpiam, at vel propler euin qui exhibitus est apud vos labor et praedicationis et signorum, iudesinen- ter vestri meminisse. « Et per Spiritum sauctum. » Aut per Spiritum sanctum pradicavimus, aut Spi- ritum sanctum accepistis, inquit, per priedicalio- nem. « Ac per certitudinem inultam,. Signa enim propter certitudinem ipsorum faciebat. « Quemad- 63 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 64 modum nostis. » Et quid multa loquor, ait? Ipsi A νήθηµεν πρὸς ὑμᾶς. € Av ὑμᾶς, φησὶν, » ἐπειδὴ ὑπεῖς vos testes estis fuerimus erga vos. «Vestri causa. » Propter vos, inquit, quoniam vos electi eratis a Deo, ac si diceret : Vestri a Deo electio fuit occa- sio mei erga vos studii. « Et vos imitatores nostri. » Preceptoris erat, recreare ipsos a laboribus quos pertulerant. Ait ergo : Non vos segnes fuistis,cum - nos hujusmodi studium inter vos suscepissemus. Sed quid ? Etiam vos imitatores nostri facti fuistis et Domini. Quomodo ? Qui sermonem excepsislisin afflictione multa cum gaudio spiritus. Papz, quid- nam est quod dicit ? Simul et sermonem suscepe- runi, universa supergressi sunl, el imitatores Christi facti sunt. ο Nostri facli estis. » Quomodo 3 Quia ipsi propter Dominum ffagellati gaudebant quod digni essent ut pro nomine 154 ejus con- lumelia afficerentur. « Et Domiui. » Quomodo? Quia el ipse alapis czesus el patiens gaudebat. Vo- luntarie enim passus est, et sciens !alia salvos facere salute ccelesti. Unde etam dicebat : « Pater, glorifica Filium tuum 1, » loquens de cruce. « Cum gaudio Spiritussancti. » Cum enim in carnalibus dolerelis, in spiritualis gaudebatis. « Adeo ut fueritis exemplo. » Et quomodo hi facti sunt illis exempla. cum illi primum credidissent ? Qui adeo clari fuistis, inquit, statim ab exordio, ut etiam ἧτε ἐκλεκτοὶ Ort, ὡσεὶ ἔλεγε ' Τῆς ἐμῆς σπουδῖς της εἷς ὑμᾶς ἡ ὑμῶν παρα Oto) ἐκλογὴ πρόφααις γέγονεν. € Καὶ ὑμεῖς μιμηταὶ ἡμῶν, » Διδασκάλου ἣν τὸ ἀναῤῥῶσαι αὐτοὺς ἐξ ὧν ἐκεῖνοι ὑπέμειναν, καί φησὶν * Οὗχ ἡμεῖς μὲν τοιαύτην εἰς ὑμᾶς σπου. δην ἐπεδειξάμεθχ, ὑμεῖς δὲ ῥάθυμοι ἦτε, ᾽Αλλὰ τί; Καὶ ὑμεῖς, φησὶ, μιμηταὶ ἡμῶν ἐγένεσθε καὶ τω Κυρίου. Hg; Δεξάμενοι τὸν λὸγον ἐν θλίψει πολλῆν μετὰ Ὑγαρᾶς ᾿πνευματικῆς. Da6zl, οἷον λέγει. Άμα ἐδέξαντο τὸν λόγον ὑπερέπτοσαν ἅπαντα, καὶ µιµη- tal Χριστοῦ εγένηνται, € Ἡμῶν ἐγένήθητε. » Πῶς; Οτι αὐτοὶ μαστιζόµενοι ὑπὲρ coo Κυρίου ἔχαιρον, ὅτι κατηξιώθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὗτου ἁτιμα- σθηναι. «Καὶ τοῦ Κυρίου. » Πώς: "Ότι καὶ αὐτὸς ῥαπιζόμενος καὶ πάσχων ἔχ αιρεν. Ἑκὼν γὰρ Eras χει καὶ εἰδὼς τὰ τοιχῦτχκ σώσπαντα τὴν ὑπ οὐρανόν. θύεν val ἔλεγε, « Πάτερ, δὐξασόν σου τὸν Yibw, » περὶ τοῦ ατχυωροῦ λέγων. » Μετὰ «αρᾶς Πνεύματος ἁγίου, » Ἑν γὰρ τοῖς σχρχικοῖς λυπούμενοι, ἐν τοῖς πνευματικοῖς ἐχαίρεε,. « "gie Ἰένεσθιι ὑμᾶς τύ- πους. } Καὶ πῶς οὗτοι τύποι Ὑεγόνασιν ἐχείνοις, ἐκείνων πρώτων πιστωσάντων» Ότι οὕτως, φησὶν, εὐδοκιμήσατε ἐκ προοιµίων, ὅτι καὶ τοῖς Άδη πεπι- στευκόσι τύπος ἐγξνεσθε, oix δεῖ φέρειν διὰ τὴν πἰ- στιν. « Kal 'Ayaíg. » Ἐν τῇ Ελλάδι. his qui jam crediderant exemplo fueritis, ostendentes qualia sustinere oporteat propter fidem. « Et Achaia. » Id est, Gracia. I. 8-10. 4 vobis enim pertonuit sermo Domíai non solum in Mucedonia et Achaia, verum etiom 94 ο - ν ; ! - --- « Αφ ὑμῶν γὰρ ἐξήχηται 6 λόγος τοῦ Κυρ», - ^ A 0 - , " ο μόνον ἐν τη Μακεθονίᾳ καὶ £v τῇ Again ἀλλὰ in omni loco fides vestra, qua εἰ in Deum, dima- ϱ καὶ £v παντὶ τόπρ ἡ πίστις ὑμῶν f πρός τὸν θεὺὸν navit, ut non sil nobis necesse quidquam loqui. Siguidem ipsi de vobis annuntiant. qualem in- gressam habuerimus ad vos, et quomodo conversi fueritis ad Deum a simulacris, ut serviretis Deo vivenl/ ac ceraci: εἰ exspeclaretis | Filium ejus de celis, quem excilitil a. mortuis Jesum, qui liberat nos ab ira ventura. « Et vobis enim pertonutt sermo. » Aut qued de vobis, fidei causa, famaubique percurrit : aut quod ihgressum in trausilum dedistis verbo Dei per ea qua tolerastis. Aut quod ubique audita est pra:li- catio propter vestram probitatem. « Verum etiain in omni loco » Siquidem fidei, inquit, sermone vicinos replestis : namaemulantes vosaccurrerunt D τοὺς γείτονχς ἐνεπλήσατε. ad fidem. Admiratione vero, ex eo quod adeo brevi tempore tantam fidem ac cerlameu probue- retis, ul universum mundum repleveritis. « Ut non sit nobis necesse quidquam loqui. » Nam que nos de vobis loqui oportuit, ut et c:eteras ad :qualem addu eremus zelum, hac illiprevenientes dicunt. « Siquidem ipsi de vobis annuntiant qualem in- gressum. » Puta quod cum tentationibus οἱ pceri- culis, qus& resis'endo perlulimus, ad vos ingressi simus : vos autem neque propter hac offendiculum passi estis, aul minus cre 'uli estis. Etenim digres- ! Joan. xvir, |. ^ Ιησοῦν ἐξελήλυθεν. Ὥστε pn Χχρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. Λὐτο «ὰρ περ ὑμῶν ἀπαγγέλλουσιν ὁποίαν πῶς ἐπεστοέψατε ὄουλευειν θεῷ εἴσοδον ἕ- ὃς ὑμᾶς ὶ ἴσοδον ἔχομεν πρὸς ὑμᾶς, καὶ x * s 9 S^ p πρὸς τὸν θεὺν ἀπὸ εἰδώλων -— ' 3 -”- M * “94 3 ζώῶντι καί ἀληθινῷ, καὶ ἀναμένευ τὸν Τὸν αὖ- τοῦ ἐκ τῶν οὐρανὺν, ὃν Ἵγειρεν ἐκ νεκρών 4 t - $ 8 - 3 - -- ῥυόμῖνον ἡμᾶς ἀπὸ της ὀργης τῆς τον τὸν ἐργομένης. ν . α ΑΦ ὑμῶν γὰρ U4quix 0 Aoyo;, 9 O ὅτι ἡ περὶ ὑμῶν τὰς πίστεως ἔνεχὲἒν φήμη, πανταχπῦ διέραµεν. Ἡ ὅτι πάροδον δεβώκχτε τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ, ἐξ v ἠθλήσατε, H ὅτι πχντχχοῦ Ἠχουστει τὸ κήρυγμα, Lx τῆς ὑμῶν εὐδοιιµήσεως. «4 ᾽Αλλὰ καὶ ἐν ςαντὶ τόπ,. » Τοῦ μὲν οὖν λόγου, qui, τοῦ θεοῦ, ζηλώσαντε; 2p ἡμᾶς, πίστει προσέδραµον. Τοῦ δὲ θχύµχτος ἐν οὕτυ βραετ Κρόνρ τοσχύτην — mist) ἐπεδείξασθε καὶ ἄθλησιν, ὡς zi παντχ τὸν κόσμον Των. € ωστε μὴ χρείαν ἡμᾶς ἔχειν λαλεῖν τι. P ^A YA? ὑμᾶς, φπησὶνι τῇ ἐκρην περὶ ὑμῶν λαλεῖν, ἵνα καὶ τοὺς λοιποὺς to τὸν σον ἐνχγάγωμεν ζηλον, ἐκεῖνοι προφθάνοντες Ὕουσιν. « Αὐτοὶ γὰρ περὶ ὑμῶν ἀπαγ] [έλλουσιν ὁπο-αν εἴσοδου,» ^" Ότι, φησὶ, μετὰ πειρασμῶν καὶ κινδύνωνν ὦν οἱ ἀνθιστάμενοι ἐπέφερον, εἰσήλθομεν πρὸς ὑμᾶς, ὑμεῖς 0$ οὐδὲ διὰ ταῦτα ἐσκανδαλίσθητε 5 Ὥττον ἐπιστεύσατε. Καὶ γὰρ ἀπελθὼν ἐν Βεροίᾳ 65 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 66 ὡς αἱ Πράξεις λέγουσιν, ἐθιώχθη. Καὶ μετὰ τὸ διω- A sus Berces persecutionem passus est, sicut Acta χθηναι, πάλιν, φησὶ, προς ὑμᾶς ἐλθὼν, ἐδέχθην ὡς εὐδοχιμηκώς, « Do; ἐπεστρέφατε. » Πως; Εἰλιρι- νῶς. Fez; Μετὰ σφοθρᾶς xal διακχοῦς πίστεως. « Kai ἀναμένειν τὸν Yíbv αὐτοῦ. 9 ᾿Ἐνταῦθα διά τῆς διηγήσεως xai τοῦ ἐπαίνου, διδάσκει λεληθότως καὶ ἀναμένειν τὸν Yibv αὐτοῦ. «4 Ἐκ τῶν οὐρανῶν. » Εἶτα ὡς iv ἀντιθέει. Καὶ mex, φησὶ, τὸν ἀποθα- νόντα ἔχομεν περιμένειν ἐκ τον οὐρανων ; Ον ἤγειρε, φησὶν, ἐκ τών νεκρῶν, Όρα πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἀνάστασιν. El γὰρ μὴ τοῦτον ἀνεμένετε, οὐκ ἂν τοσαῖτα ὑπεμενετε. Ὁ δὲ τὸν Χριστὺν ἀνχμέ- νων, ἀπέχεται δηλονότι παντὸς πονηροῦ πράγμα- τος . € Τὸν ῥυόμενον ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ὀργης. » Εἶπε τὴ» ἀνάστασιν. λέγει καὶ τὴν ἀνταπόδοσιν e , ; τν ἡμέ- narrrant?. EL postquam passus essem persecutio - nem,inquit, rursum ad vos veniens benigne excep- tus adinodum sum. ο Quomodo conversi fueritis.» Quomodo? 155 Sincere. Quomodo ? Cum vehe- menli ac fe:venti fide. « Et exspectaretis Fi'ium ejus.» Hoc loco per narrationem ac laudem,laten- ler quoque, docet exspeclare Filius illius. « De celis.» Deiude tanquam per objectionem. Et quo- modo, ait, eum qui mortuus est exspectare possu- mus de «elis? Quem excitavit, inquit, a mortuis Vide quomodo aditum ad resurrectionem invene- rit. Nisi enim hunc exspectaretis,nequaquam tan- (9 sustinuisselis. Qui vero Christum expectat, ab cmni sane pravo opere discedit. « Qui liberal nos 2x» ὀργῆς xxÀet. Αὐτὸς γὰρ ἑῤόύσατο ἡμᾶς ἐξ αὐτῆς, Bab ira ventura. » Dixit resurrectionem, dicit el τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀφείς, ε Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε, ἀδελφοὶ, τὴν εἴσοδον ἡμῶν την πρὸς ὑμᾶς, ὅτι o) χενὴ γέγονεν, ἀλλὰ προ- παθόντες καὶ ὑθρισθέντες, χαθὼς οἴδατε ἐν Φι- λίπποις, ἐπαῤῥησιασάμεθα ἓν τῷ θεῷ ἡμῶν λα- λησαι πρὺς ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέλιον, τοῦ Θοοῦ ἐν πολλῷ ἀγῶνι. Ἡ γὰρ παράκλησις ἡμῶν οὐκ ἐκ πλάνης, οὐδὲ ἐξ ἀναθαρσίας, οὖτε ἐν δόλψ. Αλλὰ καθὼς δεδοκιµάσμεθᾳ ὑπὸ τοῦ θεοὺ πι- στευθήναι τὸ Εὐαγγέλιον, οὕτως λαλοῦμεν, οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσποντες, ἀλλὰ Θεῷ, τῷ δοχιµάζοντι τὰς καρδίας ἡμῶν. » Ὑμεῖς μὲν, nol, τοιοῦτοι, àÀÀ' οὐδὲ ἡμεῖς ἆν- θρώπινόν τι ἐχηρύζχμεν εἷς ὑμᾶς, ἀλλὰ Θεοῦ λό- γους. 2 Οτι οὗ χενὴ γέγονε,. » Τουτέστιν, οὗ µα- τχΐα. Οὐ qiio: γὰρ ψευδεῖς καὶ λῆροι τὰ ἡμέτερα κηρύγματα. « ᾽Αλλὰ προπαθόντε, » Πόθεν τοῦτο, Φησὶν, ὅτι οὗ x&vi, γέγονεν ; Ότι, φησὶν, ἀπὸ κινδύ- νων ἐκφυγόντες των ἓν Φιλίπποις, πάλιν εἰς ἑτέρους κινδύνους ἐμβαλεῖν ἐθχῤῥήσαμεν, ὅπερ οὖκ ἂν ἐθαρῥῥήσαμεν. si yp θεῖον Ίδειμεν τὸ κήρυγμχ. « ᾿Επαβῥησιασάμεθα, & Οὐχ ὑπεστάλημεν διὰ τοὺς καὶ παρ ὑμῖν ἐκτῶν ἐναντίων κινδύνους, ἀλλ ἐπ- αὐῥησιασάμεθα. Ὁρᾶς πῶς àüáljoow τῷ xnpusco- µένρς ε Ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν, » φησί. Τὸ πᾶν τῷ θεῷ ἁπατίθησι. τουτέστ., διὰ τὸν ἐνδυνχμοῦντα ϐθεον, τοῦτο ποιπσαι τεθαῤῥήκαμεν, Ἐν τῷ θεῷ ἡμῶν θαῤῥίσαντες, — 1 Ἐν πολλῷ ἀγῶν.. » [OIKOYM.] Ὁρᾷς ὅτι xci παρὰ θεσσαλονικεῦσι κίνδυνος ἦν οὐ μικρός : «Οὖκ Ex πλάνης οὐδὲ ἐξ ἀκαθ ισίας.» Τίνος δὲ χάριν φησὶν, ἀπὸ κινδύνων εἰς κινδύνους ἐμθαλεῖν ἐθαῤῥήσαμεν ; Ότι ἡ παράκλησις ἡμῶν, τουτέστιν, ἡ διδαχη, o) πεπλασηµένον τι f δεδολωµένον ἢ &xá- θαρτον, τουτέστι͵ μωσχρὸν, fj γοητικὸν ἔχει, ἀλλὰ θεία ἐστὶ, φησὶ, διδαχή. Καὶ τούτου ὂεὝμα αὐτὸ τὸ κατχθαῥῥεῖν τῶν πκιθύνων,. α Αλλὰ καθὼς δεδοχι- µάσμεθα. » λλλ' οὕτως ἑλαλήσαμεν ὑμῖν, φησὶν, ὡς ἐδοχιμάσθημεν παρὰ Θεοῦ ἄξιοι γενέσθχι. τοῦ πιστευθήναι τὸ Εὐαγγέλιον, ὡσεὶ ἔλεγεν Ὁ θεὺς 3 Act. χνι, 10 seqq. retributionem ac ullionem, quam vocat diem irz. Ipse enim nos ab | illa liberavit, remillendo nobis peccata. II, 1-4. Nam ipsi nostis, fratres, introitum no- (rum ai vos, quod non fueritinanis,sed quod ante malis afflicti el contumeliis affecti. quemadmodum scitis PAilippis, audacter egerimus in Deo nostro ad loquendum arud vos Evangelium mihi in mal- lo cerlamine. Siquidem exhortatio nostra non fuit ex impostura, neque ex impuritate, neque cum dolo, sed quemadmodmodum probati fuera- mus a Deo, ut nobis commitleretur Evangelium, ita loquimur non ul hominibus placentes, sed Deo, qui probat corda no-tra. Vos sane tales eratis, ait, sed neque nos hu- manum aliquid apud vos przedicavimus, sed Dei sermones. « Quod non fuerit inanis. » Hoc est, non vana. Non fabulae, non mendacia, non nuge fuerunt nostre pr:idicationes. « Sed quod ante malis affecti. » Unde hoc patet quod inanis uon fuerit ! Quia pericula evadentes qua fuerant Phi- lippis,rursum in alia pe:icula nos conjicere ausi fuerimus : quod nequaquam ausi fuissemus, nisi novissemus divinam esse przedicatiunem. « Auda- cter egerimus. » Non formidavimus propter peri- cula que ab adversariis apud vos imminebant,sed audacter el libere egimus. Vides quantam de pra- dicalione sumebant audaciam?« In Deo nostro. » Id, ait, rem in Deum referens : hoc est, propter Deum, qui nos confirmat, hac facere ausi sumus. Aut,in Deo nostro confidentes. — «In multo certa- mine.» Vides quod apud Thessalonicenses quoque non exiguum fuerit periculum. « Non fult ex impos- tura,» 156 Quamobrem, inquil, nos a periculis in pericula conjicere ausi. sumus ? Quia exhorta- tio nostra, id est doctrina, nihil seductorium aut dolosum aut impurum, hoc est, abominandum aut magicuimn habet, sed divina est doctrina. Et hujus indicium est quod ausi fuerimus adversum pericula. «Sed quemadmodum probati fueramus. » Sed ita, inquit, vobis locuti sumus, velulj a Deo probati fueramus esse idonei, ut commilteretur 6] OECUMENII TRICC/AE EPISCOPI 68 nobis Evangelium. Tanquam diceret: Deus proba- A ἔδοχιμασεν ἡμᾶς, μηδὲν πρὸς δόξαν λαλεῖν ἀνθρώ- vit nos quod nihil ad hominum gloriam locuturi essemus. [deo etiam commisit nobis Evangelium. Ita ergo vobis locuti sumus, sicut probavit et cognovit nos Deus : hoc est, sine inani gloria ab- sque hoc quod cuperemus velis placere, absque dolo et impuritate. «Non ut hominibus placentes.» Seipsum interpretatur. Nam qui dolosa docent ac mendacia, ideo docent, ut hominibus placeant : nos aulem non ila, inquit. Neque enim menda- cium docebamus. Siquidem quoniam ipsos lauda- vit, ne assentandi suspicio de eo suborirctur, ad hunc venit sermonem. «Qui probat corda nostra.» Non contingit autem ei, qui corda probat, place- re illum qui dolos loquitur, et ut hominibus placeat. II, 5 8. Neque enim unquam per sermonem adu- lationis versuli sumus, quemadmodum nostis,nec per occusionem avaritia : Deus est testis : neque qua-entes ex. hominibus gloriam : nec a vobis, nec ab aliis : cum. possemus in aucloritate esse quemadmodum Christi apostoli : sed fuimus par- vuli ἐπ medio vestri, perinde ac si nutri.c foveat suos filios, sic affectu propensi in vos, ut cupia- mus impertiri vobis non solum Evangelium Dri, verum etiam nostras ipsorum animas, proplerea quod chari nobis facti sitis. « Neque enim unquam per sermonem adulatio- nis. » Quod impostorum proprium est. « Quemad- πινν µέλλοντας. Διὸ xai ἐπίστευσεν ἡμῖν τὸ Εὐχγ- γέλιον. Οὕτως οὖν ἐλελήσαμεν ὑμῖν, ὡς ἔδοχιμασε 4l ἔγνω ἡμᾶς ὁ θεὸς, τουτέστιν ἄνευ κενοδοξίας͵ ἄνευ τοῦ θέλειν ὑμῖν ἀρέσχειν ἄνευ δόλου καὶ ἀκα- θαρσίας. « Οὐχ ὡς ἀνθρώποις ἀρέσκοντε.» Ἡρμή: νευσεν ἑαυτόν. Οἱ γὰρ δόλια xal Ψευδη διδάσκοντες, διὰ τὸ ἀρέσχι ἀνθρώποις διδάσκουσιν. Ἡμεῖς δὲ, φη- σὶν, οὐχ οὕτως, O2 γὰρ φεῦδος ἐδιδάσχομεν. Ἐπειδὰ γὰρ ἑ-ᾖνεσεν αὐτοὺς, ἵνα μὴ χολακεύειν ὑποπτευθῇ, εἰς τοῦτον ἦλθε τόν λόγον. « Ti δοκιμάζὀντι τὰς καρδίας. » Τὸ δὲ τὰς καρδίας δοκιµάτοντι, obx ἔνι τὸν δόλους λαλοῦντα xal πρὸς ἀνθρωπαρέσχειαν -λα- λοῦντα, ἀρέσαι. t Οὔτε γὰρ ποτε iv λόγῳ χολακείας ἐγενήθημεν καθὼς οἴδατε, οὔτε ἐν Ἠπροφάσει Ἅπλεονεξίας. θεὸς µάρτυς. Οὔτε ζητοῦντς ὃἆξ ἀνθρώπων ῥὁό- ξαν, οὔτε ἀφ᾿ ὑμῶν, οὔτε ἀπ᾿ ἄλλων, δυνάμενοι ἐν βάρει εἴναι ὡς Χριστοῦ ἀπόστολοι. Αλλ᾽ ἐγε- νήθηµεν γνήπιοι iv µέσῳ ὑμῶν ὡς ἂν τροφὸς θάλπει τὰ ἑαυτῆς τέχνα, οὕτως ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοκοῦμεν μεταδούναι ὑμῖν, Οὐ µόνον τὸ Εὐχγέλιον τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ xal τὰς ἑαυτὼν ψυχὰς, διότι ἀγαπητοὶ ἡμῖν Ἰεγένησθε. ε Οὔτε γὰρ ποτε ἐν λόγῳ κολακείας. « [PQT.] "Orso τῶν ἁπατώντων ἴδιόν ἐστιν. « Καθὼς οἴδεατε. » Τοῦ μὲν modum nostis. » Ipsos quidem testes citat, quod C μη lv λόγῳ κολαχείας ἐλθεῖν, αὐτοὺς χαλεῖ μάρτυρας, non venerit per sermonem adulationis, et merito. Siquidem ipsi melius noverant quam alii quecir- ca se acia erant.Quod autem neque per occasionem aut intenlionem accipiendi, Deum invocat testem : 157 incerta sunt en:m hominibus, que in mente cujusque sunt studia. Accipere namque vel non accipere, notum fit hominibus, et de hoc ferunt testimonium. Quod autem nunquam vel accipiendi propositum habuerit, soli Deo cognitum est tem- pore autem eliam hominibus manifestatur. Qui enim hoc habet propositum, omnino nisi mentem immute!t,, aliquando landem accipiet. Paulo vero ne in mentem quidem unquam venerat, ut lucri occasione praedicaret. Idcirco eorum que in men- te erant merito Deum testem vocat. Ipse, inquit, xal εἰκότως. (Αὔτοὶ γὰρ τῶν ἄλλων μᾶλλον τὰ περί αὐτοὺς ἤδεισον,) " Οτι δὲ οὐδὶ ἓν προφασει καὶ σκοπῷ τοῦ λαθεῖν, τὸν θεὸν καλεῖ µόρτυρα. Άδηλα γὰρ ἀνθρώποις τὰ ἐν διανοίᾳ ἑκάστου μελετώμενα, Τὸ μὲν γὰρ λαδεῖν fj μὴ λαθεῖν, γνωστὸν ἀνθρώποις γίνεται Καὶ μαρτυρεῖται, Τὸ δὲ μηδὲ σχοπόν ποτε κτήσασθχι τοῦ λαθεῖν, θεῷ γινώσκεται µόνῳ, χρόνῳ δὲ καὶ ἀνθρώποις ἀποκφλύπτεται, Ὁ γὰρ ἔχων τοῦ- τον σχοπὸν, πάντως tl μὴ µεταθάλλει τὸν σκοπὸν, ὁτεδήποτε λήψεται, Παύλῳ δὲ, οὐδὲ ἐπὶ νοῦν Ἶκε τὸ ἐπὶ προφάσει κέρδους χηρῦξαι, Διὸ εἰκότως τῶν ἓν διανοίᾳ τὸν Κύριον μάρτυρα καλει. Ὁ αὐτὸς δὲ μάρτυς, φησὶν, ὅτι οὐδὲ δόξαν ἐξ ἀνθρώπων. ζητοῦν- τες Χηρύττομεν, Καλῶς δὲ ἐξ ἀνθρώπων. Τὴν γάρ ἐχ θεού, xal ἐζήτουν, xxl ἐλάμβανον. Σοφῶς δὲ λίαν, testis est quod neque gloriam ab hominibus qua- D καὶ τὸ, Ζητοῦντες. El γὰρ καὶ ἐδοξάνοντο Óm' ἆν- rentes predicemus. Recte autem dicit ab homini- bus : nam illain qua est a Deo et qusrebant οἱ accipiebant. Et prudenter ad modum ait:Quzren- tes.Quanquam enim glorificabantur ab hominibus, non tamen qusrebant aut operam dabant, ut glo- rificarentur. [deo hujus quoque Deus testis est. Nam a communi sensu illud accipiendum est. « Neque quaerentes ex hominibus. » Neque ut a vobis, inquit, aut ab aliis gloriam acciperemus, mendacia aliqua vobis locuti sumus, Non enim qua- rimus eam qua est ab homin bus gloriam. Idque cum potuissemus, inquit,g oriosi esse,nihil ex hoc delinquentes : sumus namque Christi apostoli. Cum igitur debitam nobis gloriam renuerimus, θρώπων, ἀλλ᾽ o) ζητοῦντες, οὐδὲ ἐπιτηεύοντες τὸ δοξασθῆναι, Διὸ καὶ τούτου μάρτυς ὁ θεὺὸς. 'Amb χοι- νοῦ γὰρ ληπτέον αὑτό. « Οὔτε ζετοῦντες, ἐξ ἀνθρώ- πων. » Οὐδ ἵνα, φηαὶ, λάδωμεν παρ ὑμῶν, ἢ ἀπ' ἄλλων δόξαν, ἐλαλήσαμεν ὑμῖν ψεύδη τινά. Οὐ γὰρ ζητοῦμεν τὴν παρὰ ἀνθρώπων ὀόξαν. Καὶ ταῦτα, Φησὶ, δυνάµενοι εἶναι ἔνδοξοι, καὶ μὴ ix τούτου ἁμαρτράνοντες, ᾿Εσμὲν γὰρ Χριστοῦ ἁπόατολοι. Οἱ οὖν καὶ τὴν ὀφειλομένην ἡμῖν δόξαν ἀρνησάμενοι, φησὶ, πῶς διὰ ὀόξαν ἀπρεπῃ, ἐμέλλομέν τι δεδολω- µένον κηρύσσειν; « Δυνάμενοι iv βάρει εἶναι. » B ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ, fj, « v βάρει, ν΄ τουτέστι͵ λαμθάνειν καὶ τρέφεσθαι. « Ὃς Χριστοῦ ἁἀπόστολοι » El γὰρ 69 COMMENT. IN EPIST. I ΑΡ THESSAL. 10 οἱ παρὰ βασιλέως ἀποτελλόμενοι Bv cuj claw, πόσῳ A quomodo propter indecentem gloriam dolosum ali- μᾶλλον oi ἀπὸ Χριστοῦ: € ᾽Αλλ᾽ ἐγενήθημεν νήπιοι. » OX» βαρὺ, σὐδὲν φορτικὸν, οὐδένα χόμπον ᾖἔχον- τες, bv µέσρ ὑμῶν, φησί. Τουτέστιν, οὐ τὴν ἀνωτέρ» λαβόντες τάξιν, ἀλλ᾽ ὡς el; ἐξ ὑμων ἐγενήθηµεν. » Οὔ- τως ἱμειρόμενον ὑμῶν. » Οὕτως ὑμᾶς ἀγαπῶντες καὶ ἀντεχόμενοι ὑμῶν, xal θάλποντες τῷ πνεύματι. ὡς τροφὸς τὰ ἑαυτῆς τρόφιμα παιδία. « Εὐδοχοῦμεν μεταδοῦναι ὑμῖν. » Ποθοῦντες ὑμᾶς καὶ ἱμειρόμενοι ὑμῶν εὐδοχοῦμεν, τούτέστι, σπουδάζοµεν. Β βουλό- µεθα, μετὰ τοῦ κηρύγματος, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς, si otv τε, δοῦναι ὑμῖν, καὶ ὑπὶρ ὑμῶν. Ὁ δὲ τοῦτο Βουλόμενος, πῶς Λβιωτικοῦ τινος ἔνεχεν ἐχήρυξε ; Πῶς δὲ σαρχικης ὅλως µετεῖχε διανοίας ; α Διότι quid przedicaturi eramus ? « Cum possemus in au- ctoritate 6556. » Àut in honoreetgloria. Aut iv βχρει in onere, id est, accipereetali. « Tanquam Christi apostoli. » Si enim legati qui a rege mittuntur in honore sunt, quanto magis ii qui a Chrislo ? « Sed fuimus parvuli. » Nihil grave, inquit, nihil one- rosum, nullum fastum habentes, inter vos, hoc est, non superiori sumpto ordine, sed sicut unvs vesiram fuimus. « Sic affeclu propensi in vos. » Adeo vos diligentes et amplectentes, spirituque foventes, quamadmodum nutrix suos quos aluit puerulos. « Ut animo cupiamus impetiri vobis. » Desideramus vos, et affectu in vos propensi cupi- ἀγαπητοὶ ἡμῶν. » Καὶ τίς ἡ τούτων αἰτία; εἴποι τις B mus ex animo sive volumus et conamur cum pre- aov. Ἡ ἀγάπη, φησίν. dicatione nostras quoque ipsorum animas, si fieri posset, dare vobis aut pro vobis. Qui autem id cupit, quomodo temporalis alicujus rei causa predi- casset ? Quomodo carnalis omnino mentis particeps fuisset ? 458 « Propterea quod chari nobis » Et quaenam horum causa est ? diceret quispiam Charitas, inqvit, et amor vestri. « Μνημονεύεε qao. ἀδελφοὶ, τὸν κόπον ἡμῶν καὶ τὸν µόχθον. ἈΝυχκτὸς γὰρ xal ἡμέρας ἐργαζό- µενοι, πρὸς τὸ μὴ ἐπιθαρησαίΥ τινα ὑμῶν, ἕκη- ρύξαμεν ti; ὑμᾶς τὸ Εὐαγγέιον τοῦ θεοῦ. Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ à tóc, ὡς ὁσίως καὶ δι- χπίως xal ἀμέμπτως ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν iyt- νήθημεν, χαθάπερ οἴδατε, ὡς ἕνα ἕκαστον ὑμῶν, ὡς πατὴρ τέχνα ῥἑαυτοῦ, παρακαλοῦυτε ὑμᾶς xal παραμυθούµενοι. Καὶ µμαρτυρούµενοι εἷς τὸ περιπκτησαι ὑμᾶς ἀξίως wo0 Θεοῦ χαλοῦντος ὑμᾶς slc τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν xai δόξαν. « Τὸν xórov ἡμῶν. » Οὖκ εἶπε, Τὰς εὐεργεσίας &c εὐηργετήσαμεν ὑμᾶς, ἀλλ ὃ μᾶλλον ἂν ἔντρε- πτιχώτερον, τὸν χόπον ἡμῶν, φησὶ, xci τὸν µόχθον, « Πρὸς τὸ μὴ ἐπιδαρησαί τινα ὑμῶν, Καΐτοι II, 9 12 Meministis enim, fratres, laboris nostri ac sudoris. Siquidem nocte ac dieopus facientes, ob id ne cuivestrum essemus oneri, pradicavimus opud vos Evangelium Dei. Vos autem testes estis et Deus quam sancte et juste ac inculpate vobis- cum. Qui credebalis, versati fuerimus, qaemad- modum nostis, ut erga unumquemque vestrum, tanquam pater erga filios suos fuerimus effecti, obseerantes vos, et consolantes : ac obtestantes, ut aubularetis digue Deo, qui vocasset vos in suum C regnum ac gloriam. « Laboris nostri. » Non dixit: Beneficiorum, quibus vos affecimus, sed quod longe majoris erat sollicitudinis, laboris nostri ac sudoris. « Ob id ne cui vestrum essemus oneri. « Cum tamen po- ἔχοντες ἐξουσίαν ὣς Χριστοῦ ἀπόστολοι, καθὼς ἆνω- testatem haberemus tanquam Christi apostoli τέρω εἶπεν. « Ὑμεῖς μάρτυρες καὶ ὁ θεός. » ᾿Αξιό- sicut superius dixit : « Vos testes estis et Deus. » πιστος μὲν ὁ Osbc µάρτυς. Πῶς γὰρ o0; ᾿ἘΕπεὶ δὸ Deus testis fide dignus est, quomo-o enim mentiri &OnÀov τοῖς ἀνθρώποις tl ὁ θεὸς εἷς τοῦτο pxpropet, posset? Verum quoniam hominbus incertum est, καὶ αὐτοὺς τοὺς πρὸς οὓς ὁ λόγος χαλεῖ µάρτυρας. num Deus in hoc attesletur iu. eos etiam vocat in — [ΦωΤ.] Μάρτυρες ὑμεῖς, Gv ἐθεάσασθε, "uv δὲ tesles ad quos serino factus est. — Vos testes estis ύμεις οὐκ ἐθεάσασθε, ὁ Orb; 6 πάντα εἶδώς. Οὕτως eorum quas conspexistis, eorum autem quz non οὐδὲ ὑπονοίας αὐτοῖς λαθὴν ἐθούλετο καταλιπεῖν, conspexistis Deus testis est, qui omnia novit. Ita « Ὡς ὁσίως. » Ὅτι ἁδόλως, ὅτι οὐχ ὑπούλως ὅτι ob neque suspicionis ansam eis relinqui voluit. κατὰ ἀνθρωπαρέσχειαν, ὅτι ἄνευ προθέσεως τοῦ Àa- j « Quam sancte. » Quod sine dolo, quod non ficte, θεῖν τι. « Ὑμῖν τοῖς πιστεύουσι. » Ταῖς γὰρ ἀπίστοις quod non ad placendum hominibus, quod sine o/x ἄμεμπτος. Πολλὰ γὰρ αὐτοῦ κατεµέμφοντο, xal proposito quidquam accipiendi. « Vobiscum, qui πρῶτον ὅτι ἐκήρυσσεν ἀπὸ τῶν εἰδώλων ἀφίστασθαι, credebatis. » Nam inter incredulos non habcbatur « Λαθάπερ οἴδατε. » Πάλιν αὐτοὺς καλεῖ pápvopxc, inculpatus : mulia enim in eo reprehendebant, et Oc, φησὶ, xal τλούσιον καὶ πένητα, xal παπεινὸν presertim quod exhortaretur ab idolis separari. xxi Δυνάστην, xal δυσανατχετοῦντα. Βαθαὶ, oiov ἦν, τὸ µηδένα παραλιπεῖν ἓν µτοσούτῳ πλήθε. « Ὡς πατὴρ τέκνα. » Ἄνω ὡς τροφὸς επών. Nov ὡς πατὴρ, ΥΤὴν, ὃ xal ἀγάπην καὶ προστασίαν δηλοτ, καὶ ὅτι ἀτύφως πάντα ἐποίει. Τίς γὰρ ἂν πρὸς τέ- γνα ἐπαρθίη: « Καὶ παραμυθούµενοι. » Εἰς τὸ φέρειν Ὑενναίως τοὺς ἐἑπανιστάμενους ὑμῖν πειρα- σµούς. « Καὶ µαρτυρόµενοι, 5 φησίν. Ὁ οὖν µαρτυ- ῥόµενος, δηλονότι πολὺ τοῦ κολαχεύειν καὶ ἀνθρω- παρεσχεῖν ἀφέστηχεν. » Elo τὸ περιπατῆσαιὐμᾶς. » « Quemadmodum nostis ut erga unumquemque. » Rursum ipsos testes vocat. Quod et divitem et auperem, et abjectum ac potentem et moleste erentem. Pape, quidnam hoc erat ut neminem in tanta multitudine prztermitteret? « Tanquam pa- ter erga filios. » Cum superius dixisset Perinde acnutrix, nunc, « Tanquam paler,» ait: quod et di- lectionem significat et. presidentiam, quodque omnia sine fastu face:et : quis enim adversus filios extolleretur ? « Et consolantes. » Ut viriliter fer- relis insurgentes adversum vos afflictiones. « Ας 1 OECUMENII TRICCAS EPISCOPI 12 obtestantes, » 159 Qui igitur obtestatur mani- Α Παρακαλοῦμέν δὲ, φπαὶν, οὐχ ἵνα τι pv χαρίση- festum et quod multum dissideat abassentando, εἰ studio placendi hominibus. « Ut ambularetis. » Obsecrabramus, inquit, non ut aliquid nobis con- ferretis, sed ut vos juvaremini, et opulentum vo- bis ipsis regnum ccelorum pararetis, digne ad ip- σθε, ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς ὠφεληθητε, xal βατὴν ὑμῖν αὖ- τοῖς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν κατασχευάσητε, ἁξίως αὐτῆς περιπατοῦντε. Opx 0i αὐτὺν, ἓν ταὐτῷ καὶ διδάσκοντα. El γὰὸ θεοῦ βασιλεία τὸ ἔπαθλον, δεῖ πάντα φέρειν προθύµως, sum gradientes. Animadverle autem ipsum, quod etiam in hoc doceat, Nam si Dei regnum est pre- mium, oportet omnia prompto ferre animo. II. 19. Quapropter et nosgralias agimus Deotn- —— & Aux τοῦτο καὶ ἡμεῖς εὐχαριστοῦμεν τῷ θεῷ desinenter,quodicumacciperetisa nobissermonem ἁδιαλείπτως, ὅτι παραλαθόντς λύγον — &xonc auditus Dei : accepisiis, non sermonem hominum, παρ) ἡμῶν τοῦ Θεοῦ, ἐδέξασθε οὐ λόγον ἀνθρώπων, sed sicul est vere, sermonem Dei : ϱμἱεμαπι agil ἀλλὰ παθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγος Θεοῦ, ὅς καὶ in vobia credentibus. ἐγεργεῖται Ev ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν. » Eeinde illoa etiam commendat. Nonenimila est, —— Elca καὶ ἐγκωμιάζει αὐτοὺς. Οὐ γὰρ ἃμεις μὲν inquit, ut nos quidemsine dolo, el sicul dictum p ἀδόλως, φησὶ, καὶ, ὡς εἴρηται, ἀνεστράφημεν slc est, erga vos conversali fuerimus, vosaulem ali- ὑμᾶς, ὑμεις δὲ ἀνάξιόν τι τῆς πίστεως πεποιήχατε, quid fide indignum feceritis: sed accepistis & ἀλλὰ παρελάδετε λόγον ἀχοης παρ ἡμῶν, τούτέστι͵, ' nobis sermonem auditus hoc est, sermonem qui θόγον ἀχουσθένεκ εἷς ὑμᾶς, τὸν τοῦ Χηρύγματος auditus est inter vos, praedicationis videlicet. Aut δηλονότι. Ἡ λόγον ἀκοῆς φησι, τὸν διὰ τῆς ἀχοῆς sermonem auditus dicit, eo quod per audilum sus- παρχληφθέντα, λόγον τῆς πίστεως ἔδέξασθε, φησίν. cipitur. Sermonem fidei, ait, accepistis. Quomodo Εδέξασθε δὲ πῶς; ἾἎρα κατατεθρονεµένως; Οὐ, aulem excepistis ? Λη vilipendo ? Non, inquit, sed «civ. Αλλ) οὕτως ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον αθρώ- ita excepistis. non ut qui homimis sermonem sus. που δεχόµενοι, τουτέστιν ἔμου, ἀλλ᾽ ὡς λόγον θεοῦ. ciperelis, hoc est meum, sed ut sermonem Dei: Δι) ἐμοῦ γὰρ, φησὶν, ὃ θεὺς ἐφθέγξατο. Ἡ λόγον Deus enim per me locutus est, inquit. Aut sermo- ἀχουσθέντα, ἢ λόγον διὰ τῆς ἀχοῆς παραλαδόντες. nem auditum, aut. sermonem per auditum acci- « Λόγον ἀκοῆς. 9? — [PAT.] Καλῶς. 05 γὰρ αὐτόπται pientes. « Sermonem auditus. » Recle profecto. πόντες ἠδύναντο γίνεσθαι τοῦ χηρυττομένου. Έλεγε Neque enim omnes speclatores esse ipsi poterant δὲ xai6 Κύριος. € Μακάριοι οἱ μὴ Ἰδόντες καὶ πιστεύ- ejus quod praedicabaiur. Dicebat autem et Domi- ( cavcec, » δι’ αχοῖς AnAovótgexzl. λόγον παραδεξάµενοι nus : « Beati qui non viderunt οἱ crediderunt ὃ, «àv εὐσέδειαν. « Παρ) ἡμῶν τοῦ θεοῦ. » Παρ) ἡμῶν μὲν per auditum videlicet eliam sermonis pietatem ac, παρελάθετε, οὐχ ἡμέτερον δὲ ὄντα, ἀλλὰ τοῦ θεοῦ τὸν cipientes. « À nobisDei. » A nobis quidem accepi, λόγον . « O5 λόγον ἀνθρώπων. » Οὐχ ὡς λόγον, φησὶν, ss, non autem qui noster esset sermo, sed Dei, ἀνθρώπων, ἀλλὰ καθώς ἐστιν ἀληθῶς λόγος θεοῦ. « Non sermonem hominum. » Non tanquam homi. — H ἐδέξασθε, οὐχ ὡς λόγον ἀνθρώπων, ἀλλ ὡς λόγον num, inquit, sermonem, sed sicul est vere sermo Θεοῦ. Καθὼς, φησὶ, xal ἔστι λόγος θεοῦ. Ἡ ἰδέέα- Dei. Aut accepistis non tanquam sermonem homi- σθε καθώς στι καὶ πρέπει δεξασθαι λόγον θεοῦ, num, sed tanquam sermonem Dei, sicut eliam 66 τουτέστι, μετὰ φόδο, μετὰ προσοχῆς, € Ὃς xal sermo Dei inquit. Aut accepistis sicut est et decet ἑνεργεῖται ἓν ὑμῖν. } [οικου ΜΕΝΙΟΣ.] H ἕνεργετ accipere sermonem Dei, hoc est, cum timore, cum ἐν ὑμῖν, τουτέστι, τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπιδείκνυσιν, attentione, — « Quieliam agitia vobis. » Autagit teuc διὰ σηµείων τινῶν, ἃ bveppeteat, τουτέστιν, in vobis, hoc est, suam ostendit potentiam, for- αὔξει διὰ τοῦ ὑμετέρου βίου. tassis per signa queedam. Aut agit, id est crescit per vitam vestram. 400 Il, 14, 20. Vos enim imilatores facti estis. ε Ὑμεις γὰρ μιμηταὶ ἐγενήθητε, ἀδελφοὶ, τῶν fratres, Ecclesiarum Dei qum sunt in Judaa in 'ExxÀnzt)v τοῦ Θεοῦ τῶν οὐσῶν iv τῇ Ἰουδαίᾳ Christo Jesu : quod eadein passi sitis el vos a pro- ῥἓν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι τὰ αὐτὰ ἐπόθετε καὶ prits contribulis, quemadmodum et ipsia Judzis, ὑμεις ὑπὸ τῶν ᾖἰδίων συμφυλετῶν, καθὼς καὶ qui eL Dominum Jesum occiderunt et. ΡΓΟΡΓίΟ αὐτοὶ ὑπὸ τῶν Ἰουδαίων τῶν καὶ τὸν Κύριον prophetas, et nos persecuti sunt, a. Deo non pla- ἀποκτεινάντων Ἰησοῦν καὶ τοὺς — lou, προφή»- cenl, et omnibus hominibus adversantur : qui τας, καὶ ἡμᾶς kxDwoLávtuw, xal θεῷ μὴ ἀρεσκόν- obsistunt nobis, ne loquamur gentibus quo salvi των, xal πᾶσιν ἀνθρώποις ivavtlov, ἈΧωλνόντων fiant, ut expleant peccata sua. semper : pervenit ἡμᾶς τοῖς ἔθνεσι λαλῆσαι (vx σωθῶσιν, εἷς τὸ aulem in ilios ira in finem. ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας πάντοτε. Έφθασε δὲ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὀργὴ εἰς τέλος. » Et quod tantum Dei sermonem, inquit, accepe- Καὶ ὅτι, φησὶν, ὡς λόγον θεοῦ ko:tacÓs, ἔνθεν ritis, inde manifestum est, quod pro ipso tanta pati δλλον, t£. dw ὑπὲρ αὐτοῦ τοσαῦτα πχθεῖν ἠνέσχεσθε. sustinueritisQuemadmodum enim ex his que:pse ἜὌσπερ γὰρ ἐξ ὤν αὐτὸς ἵπασχεν, ἰπιστοῦτο τὸ θεἰᾳ 8 Joan, xx, 29. 13 COMMENT. IN EPIST. I AD. THESSAL. 74 τινα κηρύσσειν, αὔτως xal ἐξ ὦν οὗτοι ἔπαθον, πι-Α patiebatur, confirmabat quod divina quelam στοῦνται͵ ὅτι ὡς θεοῦ λόγον ἐδέξντο τὸ κήρυγμα. ε Tov οὐσῶν ἐν cQ Ἰουδαίᾳ iv Χριστῷ.» Εὐφυὼς διετλεν. ᾿Επειδὴ γὰρ xal al Συναγωγαὶ τῶν Ἰου- ῥᾳίον ἐν θεῷ εἶναι δοκοῦσι, τὰς τῶν πιστῶν Ἐκκλη- σας, καὶ bv τῷ Θεῷ xal ἓν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ λέγει εἷ- ναι. Tov ᾿Εχχλησιῶν γὰρ, φησὶ, τοῦ Oto), τῶν οὐ- σῶν ἓν Χριστῷ Ἰησοῦ. Ὁ ὃΣ ἀρνούμενος τὸν Yiow, καὶ τὸν Πατέρα Ἡρνηται. « Ότι τὰ αὐτὰ ἐπάθετε, » Καὶ οὗτοι πολλοὺς ὑπέμειναν ὑπὸ τῶν ἰδίων συµφυ- λετων πειρασμούς, ὥσπερ ol ἐκ περιτομῆς πιστοὶ, ὑπὸ τῶν τῷ ᾿Ἰδουχϊσμῷ ἐναπομεινάντων. « Tov καὶ predicaret : ita quoque ex his que ipsi passi erant, confirmabant quod tanquam Dei sermo- nem, susciperent przdicationem. « Ecclesiarum Dei qu: sunt in Judza in Christo. » Apte distin- xit. Quandoquidem enim Judeorum quoque sy- nagoge in Deo esse videntur, fidelium Ecclesias et in Deo et in Filio ejus dicit esse. Ecclesiarum enim, inquit, Dei, qux sunt in Christo Jesu. Qui autem Filium negat, etiam et Patrem negat. «Quod « eadem passi sitis. » Eam hi multa susüinue- ranta propriis contribulibus adversa : quemad- τὸν Κύριον ἀποκτεινάντων. » Καὶ τί θαυμαστὸν, en- modum credentes ex circumcisione ab his qui in civ, el τοὺς ἰδίους συμφυλέτας ἐχάκωσαν ci Ἰουδαῖοι, — Judaismo remanserant. « Qui et Dominum occide- ὅπου Ύε καὶ τὸν Κύριον ἑσταύρωσαν; Μεγάλη γὰρ B runt. » Et quid, inquit, admirandum, si proprios πρὸς πειρασμοὺς παραµυθία τὰ τοῦ Χριστοῦ παθή- contribules Judzi affligant, quando ipsum quoque. paca. Διὸ καὶ del αὐτῶν µένηνται. «Καὶ τος Dominum cruxcifixernnt ? Siquidem magnum ad- ἰδίους προφήτας, » Ίσως, φησὶν, ἐρεῖ τις, ὅτι τὸν — versus afflictiones solatium sunt ea quise passus est Κύριον ἀγνοήσαντες ἀνεῖλον. ᾽Αλλὰ xal αὐτοὺς τοὺς Christus : ideo quoque semper meminit ipsorum. προφήτας, ὦν τὰς βίδλους µετεχειρίζοντο, ἠγνόουν» α Et prophetas. » Forlassis, inquit, dicet aliquis 'AXX' ὅμως xal αὐτοὺς ἀνεῖλον. « Καὶ ὑμᾶς ἔχδιω- quod Dominum ignorantes occiderunt : sed num ξάντων. » Kal ἡμῖν δὲ, φησὶν, ἀπεφύησαν. Att oj, ipsosprophetas in quorum libris versabantur igno- jua; Ὑενναίως φέρεν τοὺς πειρασμοὺς. ἀφορῶντας rabant? attamen ipsos quoque occiderunt. « Et nos πρὸς τοὺς πεπονθότας. α Καὶ θεῷ μὴ ἀρεεσκόντων. » — persecuti sunt.» Et nos,inquit, expulerunt. Oportet Πως Ὑὰρ τῷ παρ αὐτῶν στᾶυρωθέντι ἀρέσαιεν; igitur nos adversitates ferre viriliter intuentes ad « Καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις, «φπαὶν, ἐναντίων. » Fi γὰρ eos qui passi sunt. « Et Deo non placent. » Quo- τῇ οἰκουμένῇ τὸ κήρυγμα λαληθῆναι θεοῦ ἔστιν ἵνα — modo enim illi placerent qui ab ipsis occisus est? σωθῇ, αὐτοὶ δὲ κωλύουσι λαλῆσαι, xal πάντων την « Et omnibus hominibus adversantur.» Nam ai orbi σωτηρίαν ἐμποδίζουσιν, ἄρα xowol τῆς οἰκουμένης manifestari preedicationem Dei,est ut salvus fiat, ipsi εἰσὶν ἐχθροὶ, πρὸς τὴν πάντων σωτηρίαν ἑναντίως ., vero prohibent loqui, 161 et omnium salutem im- ἔχοντες. — «Εἰς τὸ ἀναπληρῶσαι, » [Φ01.] Ταῦτα ΄ pediunt, sane communes sunt orbis inimici, hos- δὲ καὶ πάλαι ἐπὶ τῶν προφητῶν, καὶ vov ἐπὶ τοῦ- tili more se habentes ad omnium salutem. « Ut Χριστοῦ xal ἐφ᾽ ἡμῶν ἔπραξαν, ἵνα πάντοτε ἆνα- expleant.» Hzc autem et olim in prophetis et nunc πληρωθῶσι, di ἁμαρτίαι αὐτῶν, Ἐπειδὴ γὰρ mdv- in Chfisto et in nobis fecerunt, ut semper exple- τοτε ταύτα ἕπραττον, πάντοτε ἀνεπλήρον τὰς rentur peccata ipsorum Nam quia semper hac fa- ἁμαρτίας αὐτῶν. — « Αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας » ciebant,semper explebant peccata sua.— «Peccata (OIKOYMENIOY,] Όρα Ἅἠἐπιτεταμένην τὴν ου. sua.»Vide exaggeratam Judaeorum accusationem, ὁπίων κατηγορίαν, καὶ ἀξίαν τῆς αὐτῶν µιαιφ- et dignum illis homicidium. Ait enim quod omnia Vas. Φησὶ γὰρ ὅτι πάντα & ἐποίησαν οἱ Ἰουδαῖοι, quo Judi faciebant, proposito peccandi faciebant, σκοπῷ τοῦ ἁμαρτάνιν ἐποίον, τουτέστιν, ᾖδεισαν id est, sciebant se peccare et peccabant. Nam ut ὅτι Gpapvavoost καὶ ἡμάρτανον. El τὸ ἀναπλη- explerent,inquil, peccata sua,hoc est, tanquam de- ρῶσαι γὰρ, φησὶν, αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, otow ὅτι bitores essent ad peccandum, ila peccabant. Esto ὥσπερ χρεωστοῦντες ἁμαρτάνειν, οὕτως ἥμάρτανον. enim quod Dominum ignorantes occiderent,at pro- Έστω (Xp τὸν Κύριον ἀγνοῦνες ἀνεῖλον, τοὺς phetas quam ob causam, de quibus sese jactant ? προφήτας διὰ τί, ἐφ ole σεµνύνονται; ᾿Ἡμᾶς διὰ Nos quamobrem persquuntur? Quare et vos affli- τί διώχουσιν; Ὑμᾶς διὰ τί κακοῦσι; Τὰ ἔθνη διὰ τἰὉ gunt? Cur gentes impediunt, ne salvos fiant? Si bo- χωλύουσι σωθηναι; El ἀγαθόν ἔστι τὸ προσελθετν τῇ πίστει Χριστοῦ τὰ ἔθνη, «l μὴ προστρέχουσι xai αὐτοὶ, ἀλλὰ καὶ τοὺς προστρέχοντας ἔπιχειρουσι κωλύειν 5; EL δὲ οὔκ ἀγαθὸν ἡγοῦνται, τί διαφθονοῦν- ται τοῖς προσιοῦσι; Τί δὲ αὐτοῖς καὶ τῶν ἐθνῶν µέλει; Ὁρᾷς πῶς ἐκουσίως ἁμαρτάνουσι, καὶ πάντα ποιοῦσιν εἷς τὸ πάνντοτε ἀναπληρῶσαι αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας, τουτέστιν͵, Évexx τοῦ μηδὲ ποτε ἀποστη- ναι αὐτοὺς τοῦ ἁμαρτάνειν; Διὰ τοῦτό φησι, «Καὶ ἔφθασεν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ bp εἰς τέλος. » "Acl. μὲν γὰρ ἁμαρτανόντων, εἶπὲτο ἡ ὀργή. ᾿Ανεθάλλετο δὲ, τῇ μετανοίᾳ χώραν διδοῦσα, νῦν δὲ κατέλαδεν αὐτούς. « Έφθασε δὲ ἐπ᾽ αὐτοὺς ἡ ὁργή, » Οἶδεν ὃτι o τὸ PATROL. GR. CXIX, aum et gentes ad Christi fidem accedere,quare non accurrunt et ipsi? quineliam accurrentes prohi- bere conantur? Quod si non esse bonum judi- cant,cur invident accedentibus? Quare etiam gen- tes ipsis cur: sunt? Vides quomodo voluntarie peccent, el omnia faciant, ul continue expleant peccata sua, hoé est, nunquam desistant a pec- cando? Propterea quoque ait : « Pervenit in illos « ira in finem. » Semper enim cum peccarent, sequebatur eos ira : verum cunctabatur dans lo- cum ponitenti:e, nunc autem comprehendil ipsos. « Pervenit autem in illos ira.» Novit quod multos habere adversitatum socios non tantum adfert so- ὃ 19 latii, quantum ultionem sumi de inimicis. 'H ὀργή, A 103305; ipsa, inquit, ira. Articuli additio ostendit ipsam iram, quae jam olim ipsis debebatur. « In finem » Non amplius ita ut quandoque 169 sit servitus el rursum libertas, captivas et rursum regressio, et ira Dei ac iterum liberatio : sed in finem, inquit, durabit ira Dei super ipsos, hoc est, usque ad fi- nem ut jam non sit solutio malorum. CAPUT Il, Quod ipsos desideraret, et in eis gauderet ac sollicitus esset ut perficerentur. Ceterum nos, fratres, orbati vobis ad lempus hore, aspectu, non corde, vehementius studui- mus videre faciem vestram cum multo desiderio. Quapropter voluimus venire ud vos, ego quidem B ἓν πολλῇ ἐπιθυμίᾳ. Paulus et semel et iterum, et abstitit nobis Sa- tanas. Nam qua est nostra spes aut gaudium aut corona gloriationis? an non et vos in. conspectu Domini Jesu Christi in ejus adventu? Vos ením eslis gloriatio nostra et gaudium. Proinde cum non amplius ferremus, visum est nobis ut Athenis resideremus soli. Superius dixit, quod tanquam pa ter cum filiis conversatus sit, nunc tanquam filius patres quze- rebat. Nam hoc est quod dicit, Orbati, hoc est, orphani relicti a vobis, Vides quantus mceeror soli tudinis ? Id autem propter vehementem erat dile- ctionem. » Ad tempus hors. » Non potest, inquit. dici quod diuturnitas separationis tristitiam inten- derit, sed dilectio : nam ad tempus horz, hoc est, ad breve spatium temporis, separati fuimus. « As- pectu, non corde. » Et neque corde separati füimus, sed solo aspectu : et tam en adeo contri- stati fuimus. Vides quanta dilectio ? Angebatur quod vel ad horam aspectu separaretur. In corde nostro, inquit, habemus vos. « Vehementius stu- duimus. » Quam verisimile sit eos qui ad horam derelicti sunt. Intuere sane amorem.Propter nihil aliud, ait, accedere volo quam ut videam vos. « Quapropter voluimus venire. » Aspice ipsum de amore propemodum gloriantem. Omnes inquit, qui mecum erant venire festinabant, ego vero se- mel atque iterum tentavi. « Et obstitit nobis Sa'a- nas. » Promptum, inquit, animum cobibebunt supervenientes afflictiones : $65 has autem com- munis hostis movere solet,ul prohiberet profectio - nem ad ipsos. Quid ais? Ubstitit Satanas? Profecto, inquit : neque enim Deus opus erat, ut in ten- tationes et afflicliones inciderem, quo eliam pro- hiberer ad vos proficisci ; nam hoc dicit Satan:e obstaculum. Ad Romanos quidem dicit : « Deus me prohibuit *. » Ad Corinthios vero : « Spiritus operatio fuit ne venirem 5: hic autem quoniam in afflictiones incidens prepeditus est, Satansm dicit illud esse opus divina factam promissione. « Nam qua est nostra spes * » Quanti amoris sunt 4 Rom. 1, 19. 5 II Cor. 1, 15. OERCUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 16 ἔχειν τῶν πειρχσμῶν πκοινωνοὺς τοσοῦτον τ ραµυθετται, ὡς τὸ ἐκδικείσθαι ἀπὸ τῶν ἐχθρὼν. « Ἡ ὀργή, » qui, To? ἄρθρου À προσθήκη δείκνυσιν ὁφειλομένην αὐτοῖς πάλαι τὴν ὀργήν. « Ei, τέλος, » Οὐ« ἔτι, φησὶν, ὡς πἆλχι δουλεία xxl πάλιν ἔλευθε- plx. αἰχμαλωσία καὶ πάλιν ἐπάνοδος, καὶ ὀργὴ θεοῦ κχὶ πάλιν καταλλαγὴ, ἀλλ’ εἰς τέλος, φησὶν, À ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπ᾿ αὐτοὺς, τουτέστιν, ἄχρι τέλους * οὖκ ἔτι λύσις τῶν XXXOV. ΚΕΦΑΛ. B. « Πόθος αὐτῶν καὶ χαρὰ ἐν αὐτοῖς xxl μέριμνα, ὅπως τελειωθῶσιν, » « Ἡμεῖς δὲ, ἀδελφο, ἀπορφχνισθέντες ἀφ᾿ ὑμῶν πρὸς καιρὸν ὥρας, προσώπῳ, οὐ xapóg, περισ- σοτέρως ὀἑσπουδάσαμεν τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἰδεῖν Διὸ ἠθελήσαμεν ἆλθετν πρὸς ὑμᾶς, ᾿Εγὼ μὲν Παῦλος καὶ ἅπας καὶ Oe, καὶ ἐνέκογεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς, Τίς γὰρ ὑμῶν ἐἑλπὶς f χαρὰ, στέφανος καυχήσεως ; ü οὐχὶ xai ὑμεῖς ἔμπροσθεν τοῦ Κυρίου ἡμῶν [ησοῦ ἐν τη αὐτοῦ παρουσίᾳ ; ; "Yuste γὰρ bove ἡ δόξα ἡμων καὶ ἡ χαρά. Διὸ µηχέτι στέγοντες, εὐδοχήσαμεν καταλειφθῆναι ἓν Αθήναις μόνοι. Ανω εἶπεν, ὅτι ὡς πατὴρ τέχνοις συνεγενόµην, νῦν ὡς τέχνον πατέρας ἐζήτει. Τοῦτο γὰρ τὸ, 'Amop- φανισθέντες, ἀντὶ τοῦ, ὀρφανοὶ καταλειφθόντες ἀφ᾽ ὑμῶν. ὉΟρᾶς ὅση τοῦ χωρισμοῦ à λύπη; ; Τοῦτο àà διὰ την πολλὴν ἀγάπην. ε Πρὸς χαιρον ὥρας. » Οὐκ ἔνι εἰπεῖν, φησὶν, ὅτι ὁ χρόνος τοῦ χωρισμοῦ τὴν ἀθυμίαν ἐπέτεινεν, ἀλλ ἡ ἀγάπη. Πρὸς ὥρας γὰρ C xxipiv ἐχωρίσθημεν. « Προσώπῳ, o) xaoüíg. » Καὶ οὐδὲ καρδία ἐχωρίσθημεν, Φφησὶν, ἀλλὰ προσώπψ µόνγ, καὶ ὅμως οὕτως ἠθυμήσαμεν. ὉΟρᾷς ὅση H &yámm ; Ἠνιᾶτο καὶ πρὸς ὥραν xal προσώπψ χωρι- σθείς. Ἐν γὰρ καρδίᾳ ἡμῶν ὑμᾶς EX oue, φησὶν. « Περισσοτέρως ἐσπουδάσαμεν, » H, ὡς εἰχὸς ἂν, τοὺς πρὸς ὥραν ἀπολειφθέντας, Ὅρα δὲ ἀγάπην, ὅτι δι οὖδεν ἅτερον παραγενέσθαι θέλω. φησὶν, ἀλλ' ἵνα τὸ πρόσωπον ὑμῶν ἴδω, « Διὸ ἠθελήσαμεν ἑλ- θεῖν. » "Opa αὐτὸν, µικρου καὶ ἐγκαλλωπιζόμενον τῇ ἀγάπι. Πάντες μὲν, φησὶν, οἱ μετ) ἐμοῦ, ἑσπού- δαζον ἆλθετν, ἐγὼ δὲ ἄπαξ καὶ δὶς ἐπεχείρησ.. « Καὶ ἐνέκοψεν ἡμᾶς ὃ Σατανᾶς, » ᾿Επέσχον τὴν ij «^ μίαν, φησὶν, οἱ ἐπάλληλοι πειρασµοί. Τούτους δὲ χοινὸς χινεῖν πολέμιος εἴωθεν, οἵ δὰ χάριν M ai D σθαι τὴν πρὸς αὐτοὺς ἐκδημίαν. τί ofc; Ἐνέκοψέ δὲ 6 Σατανᾶς | Nal, gnat. OÀ γὰρ θεοῦ τοῦτο ἔργον ἦν, τὸ εἷς πειρασμούς µε xal θλίψεις ἐμπεσεῖν, ὡς καὶ χωλυθηναί µου τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδόν * τοῦτο γὰρ ἐγκοπὴν τοῦ Σατανᾶ λέγει. ᾿Επὶ μὲν Ῥωμαίων λἐ- χει, « O θεὺς ἐκώλυσέ µε. » Ἐπὶ δὲ Κορινθίων, « Τοῦ Πνεύματος ἔργον ἐγένετο τὸ μὴ ἐλθεῖν µε, » "20e δὲ ἐπειδὴ dy πειρασμο” ς ἐμπεσὼν ἐνεποδίσθη. τοῦ Σατανᾶ λέγει αὐτὸ ἔργον, κατὰ συγχώρησιν τοῦ θεοῦ γεγονός, « Τίς γὰρ ἡμῶν ἐλπὶς ; » à πόσης ἀγάπης ταῦτα τὰ ῥήματα, Al μητέρες Gel πρὸς τὰ παιδία ταῦτα λαλοῦσιν. « Ἡ στέφχνος κανχήσεως. » TI COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 78 ρχει χαὶ ὁ στέφανος δεῖαι ἣν ἔχει δι αὐτοὺς A haec verba. Matres continuo hzc erga sua pigora λαμπρότητα xai καύχηµα, ἀλλὰ διὰ πολλὴν ἔνδειξιν, καὶ καυχήσεως προσέθηχεν, ὡσεὶ εἶπεν ' Εφ ὑμῖν μᾶλλον, fj ἐπὶ στεφάνῳ ἀγάλλομα. € H οὐχὶ καὶ ὑμεῖς ; » Tl οὖν; θεσσαλονιχεῖς εἰσὶν ἡ ἐλπίς σου, ὦ μαχαρία ψυχή ; Ob οὗτοι μόνοι, φησί. Διὸ ἐπάγει τὸ, xai δεικνὺς καὶ ἄλλους ὄντας. « Ὑμεῖς γὰπ ἔστε ἡ ὀόξα ἡμῶν. » Πῶς γὰρ αὐτὸν οἵει διατίθεσθαι, τοσ- αὖτην ᾿Εχκλησίαν πιστῶν ὑπ αὐτοῦ φυτευθεῖσαν προσἀγοντατῷ Χριστῷ; « Εὐδοκήσαμεν καταλειφθῆναι. » Ειλόμεθα, φησὶ, xal ἠνεσχόμεθα. Ecclesiam a se plantatam adduceret ad Christum ? nuimus. « Kal ἐπέμψαμεν Τιμόθεον τὸν ἀἁδελφὸν ἡμῶν καὶ διάκονον τοῦ Θεοῦ καὶ συνεργὸν ἡμῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τοὺ Χριστοῦ, εἷς τὸ στηρίξαι ὑμᾶς loquuntur. «Corona gloriationis.» Satis erat dicere corona ,utostenderet vehementiam ac gloriationem, quam esrga eos gerebat: atob majorem demonstra. üonem addidit gloriationis, tanquam diceret : In vobis magis quam in corona glorior. « An non et vos?»Quid ergo? Num Thesssalonicenses sunttua spes, obeata anima? Non hi soli, inquit. Ideo etiam adjunxit, Et ostendens quod alii quoque sint. » « Vos enim estis gloria nostra.» Quomodo namque putas ipsum affectum fuisse, qui tantam fidelium « Visum est nobis. » Elegimus, inquit, ac susti- III, 2-5. Ac misimus Timotheum fratrem nos- irum ei ministrum ac adjutorem operis nostri in Evangelio Christi,ut confirmaret vos et consola- καὶ παρχκαλέσα. ὑμᾶς περὶ τῆς πίστεως ὑμῶν, B retur vos de fide vestra:nequisquam demulceretur τὸ µηδένα calvecÓn. ἓν ταῖς θλίψεσι ταύταις. λὠτοὶ γὰρ οἴδατε, ὅτι ἐς τοῦτο κείµεθχ. Καὶ γὰρ ὅτε πρὸς ὑμᾶς μεν, προελέγοµεν ὑμῖν ὅτι μέλ- λομεν θλίδεσθει, καθὼς καὶ ἐγένετο, καὶ οἶδατε. Διά τοῦτο x&v µηκέτι στέχων. ἔπεμψα εἰς τὸ q€9vzt τὴν Ἠπίστιν ὑμῶν, µή πως ἐπείρασεν ὑμᾶας ὁ πειράζων. καὶ εἷς χενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν, » Τοιαύτη τοῦ ἁγίου τούτου ἡ μέθοδος, Ὅταν διὰ πειρασμοὺς καὶ τὴν ἐντεῦθεν βίαν, μὴ δύνηται πρὸς τινας τῶν κχαθητὼν ἀπελθεῖν, ἑτέρους πέμπει καὶ διὰ µέσων αὐτῶν σύνεστι καὶ συνδικτριθει αὑτοῖς. Τούτο πρὸς Φιληππησίους, τοῦτο πρὸς Κορινθίους ποιεῖ, τὸν αὐτὸν Τιμόθεον πέµψας, καὶ διὰ µέσου αὐτοῦ ὁμιλῶν αὐτοῖς, « Τὸν ἀδελφὸν ὠμῶν καὶ διά- κονον τοῦ Θεοῦ. 5 Τοῦτό φησιν, οὗ τοσοῦτον τὸν Τιµόθεον ἑπαίρων, ὅσον τὴν πρὸς τούτους δεικνὺς σπουδήν. Οἴἶον, φησὶν, ὑμῖν ἔπεμψα. « Kal συν- ερχὸν ἡμῶν, » ὡσεὶ cime, Τοιοῦτου ἔργου αὐτὸν ἀπεσπάσαμεν δεὰ τὴν πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην. « Εἰς τὸ στηρίαι ὑμᾶς, » Ὡς σαλευοµένους, io! οἷς dv ὁ ἐλλάσκαλος i» πειρασμοῖς. Μέγας vào ὄντως θόρυ- θος τοῖς µαθηταῖς τὸ εἶναι τὸν διάσκαλον iv πειρχ- σμοῖς. « Καὶ παρακαλέσαι ὑμᾶς. » Ἡ γὰρ παρά- χλησις, ὑπὲρ τοῦ x4 σαλεὔθῆναι εἷς τὴν Ἠπίστιν ἐγένετο. « Τὸ µηδένα σαΐνεσθαι.ν Οἷον θορυθεῖ- σθαι, ταράσσεσθχι͵ ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν τὰς οὐρὰς ac turbaretur in afflictionibus his. Nam ipsi nostis nos in hunc usum positos esse. Etenim cum apud 006 essemus, przdicebamus vobis fore, ut afflic- tionem pateremur, quemadmodum etiam evenit, et nostis. Quapropter et ego non umplius ferens, misi ad. hoc, ut cognoscerem de fide vestra : ne quo pacto tentasset vos ille qui tentat, εἰ inanis factus esset labor noster. Hujusmodi esse istius sancti ratio docendi, ut cum per afflictiones ac vim 464 quz sequitur, non possit ad aliquos discipulorum proficisci, alios mittit, et per ipsos medius convenil et cum eis con- versatur. Hoc ad Philippenses facit,hoc ad Corin- thios, missos eodem Timotheo, et per ipsum me- dium cum eis conversatur eosque alloquitur. «Fra- trem nostrum ac ministrum Dei. » Hoc ait, non tantum extollens Timotheum, quantum ostendens Studium erga ipsos. Talem, inquit, vobis misi. « Λο adjutorem operis nostri,» tanquam diceret : À tali opere ipsum;abstraximus ob dilectionem er- ga vos. «Ut confirmaret vos.» Tanquam fluctuan- tes, eo quod preceptorin afflictionibus esset. Vere enim magna sequitur discipulos turbatio, si prz- ceptor adversitates patiatur. «Et consolaretur vos.» Nam facta est consolatio, ne in fide concuterentur. « Nequisquam demulceretur ac turbaretur. » Hoc est terreretur.Sumpta est metaphsra in verbo σαἰ- tzoxssÓvtuy χυνῶν, μὴ κινεῖσθαι, μηδὲ τῆς προτέ- D vecüxt, a canibus caudam motantibus. Id. est, ne ρας ἑξίστασθαι γνώμης. & Ἐν ταῖς γλίψεσι ταύταις. » Πολλὰ γὰρ ἣν τότε θλιψεὶς, ὡς καὶ αὐτὸς ἔφη, Ότι ἐνέχοψεν ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς. « O0 δεί δὲ ὑμδς θορυδη- θηναι, φησὶν, fj σκανδαλισθηνκι, ἐφ᾽ ol; ἐγὼ θλίδοµαι. Διὰ τί; Καὶ ὑμεῖς γὰρ αὐτοὶ o Óxts φησὶν, ὅτι εἰς τὸ θλίδεαθαι κείµεθα, τουτέστιν, εἰς τοῦτο κεκληρώμεθα, t τοῦτο ἀπογεγράμμεθα. Καὶ ἀλλαχοῦ φησι * « Διὸ εὐδικῶ iv ἀνάγχαις, iv θλίψεσι. » Kal πάλιν ἔπιθχ- νατίους τοὺς ἀποστόλους χαλεῖ. « Ότι sl; τοῦτο χεί- μεθα, » Καὶ ὑπὲρ τῶν µμελλουσῶν θλίψεων αὐτοὺς παραμωθεῖται. Λὐτοὺς γὰρ εἷς τοῦτο κεῖσθχι ἀνάγκη, τὸ dsl θλίδεσθαι, ο Προελέγομεν ὑμῖν, πλλὴ παρχ- 6 Π Cor. xui, 9. ? I Cor. iv, 9. moveretur, aut a prima voluntate ac proposito re- siliret. « In afflictionibus his. » Frequentes siqui- dem erant tunc afflictiones, sicut ipse etiam dice- bat: « Et obstitit nobis Satanas. » Non oportet autem vos turbari, ait, aut offendi ob ea qu; ego patior. Quare? Nam et vos ipsi, inquit, nostis quod positi sumus ut affligeremur : hoc est, ad hoc electi sumus. ad hoc conscripti. Alibi quoque ait : ε Quapropter placeo mihi in necessitatibus, in afflictionibus 6. » Rursumque apostolos dicit morti destinatos 9, « Nos in hunc usum positos esse. » Etiam de futuris afflictionibus ipsos consolatur : m positi iebanus vobi: quod pradixeri 1menim nontür- isami, Propter : «Ét nunc di; um fueril, cre- venit,el nostis.» tit vós ventura amplius ferens. jendus essés, él clione turbari ? quit, dilectione. |uz secura sunt adversitates, ul 'le autem quod P sed quod magni erens,ail : Mi ο quaerunt non- rlium usque cd- t verba 9, dixe- de vestra. Quid αοῇἳ erant, is q 3ntem ? Et dici ἐς edqua- ntiam in erit quis tem filii mus quo" dam s T'hiberet. :undüm, |t quam ciremüs "- . ο éssent eli , S, suis laboribus ac virtüle perege- runt qua operai sunt, néc semper divína frue- bantur inspiratione, ne putarent eos gratia et non virlute tales esse quales erant. « Ne, quo pacío tentasset vos ille qui tentat,» Non enim suspicali sumus,ait, vos concussos,sed tentatos solum esse, abscon- , issimum C παθεὶς ἡμῖν ὄντος ἄνθρωποι, οἰχεοις πόνοις xal 14 GicUM NIE TRICCAÉ kplscobt 80 BENE ! "sserll A diotla τοῖς μαθηταῖς, ὅτι mportmé μέλλειν θλίδεσθαι. λοϊπὸν γὰρ οὐχὶ ὡς ἐπὶ ἀπροσδοκήτου ἐθορυθοῦντο. Διὰ τοῦτο καὶ à Χρισὸς ἔλεγε τοῖς ἀποστόλοις « Ἄριι εἴπον ὑμῖν πρὸ τοῦ γενέσθαι, ἵνα ὅταν γέ- νηται, πιατεύσητε,» -- «Καθὼς καὶ ἐγένετο xal οἴδατε, v Μαρτυρεῖτ, enel, xib ὑμεῖς * οὗ λέληθεν μέλλουσα θλίψις. € Διὰ τοῦτο κἀχὼ µηκέτι wv, Εἰ προέτπας αὐτοῖς ὅτι θλιδήσῃ, καὶ ὅτι οὗ χρὴ αὐτοὺς ἐπὶ τῇ θλίψει θορυδεῖοθαι: Τί πάλιν πέµπεις; "Amb πολλῆς ἀγάπης, φησίν. Οἱ γὰρ ἀγα- πῶντες, xal τὰ ἀσφαλῆ ὑποπτεύουσί, Kal ὅτι τος- oi ἦσαν οἱ πειρασμαὶ, ὡς κά bm φόδῆθαι ὧν Παῦλον, Opa δὲ, Ox εἴπεν, ἀμφιθάλλων περὶ ὑμῶν, ἀλλ’ δ' πολλῆς ἀγάπης δεικτικὸν, Ἀθηχέτι σλέγων, gno. € "Ema εἰς τὸ Ἰνῶναι,» [ΠΩΑΝ.] 'Ev- ταῦθὰ τινες ζητοῦσι, τί δή ποτε B ἕως τρί-ου οὖ- ρανοῦ,ἀναδὰς, καὶ ἄῤῥητα ἀκούσες ῥήματα, εἶπεν " Εἰς τὸ γνῶναι τὴν πίστιν ὑμῶν. Tl γάρ; Ἁγνόει πῶς Διέχειντό, ὁ τὸν Χριστὸν ἔχών iv ἑαυτῷ λαλοῦντας Καΐ φαµεν, ὅτι ob πάντὰ ᾖδεσαν ob ἀπόστολοι, ἀλλὰ καὶ ἠγνᾶουν τινά, Ταύτην ὃν τὴν ἄγνοιαν καὶ ἐπὶ τῶν ἠαλαιῶν εὗροι τις. Καὶ γὰρ Ελιοσατος ἀγνοῶν τὺν θάνατον τοῦ παιδὸς τῆς Σαραφθίας, ἔλεγε πρὸς Γιεζὶ, « Καὶ Κύριος ἀπέδρμψέν ἀπ' ἐμοῦ. € Ἠγνό- ουν δὲ διὰ τρεῖς μάλιστα αἰτίας. Πρῶτον, ἵνα xrva- στέλληται αὐτῶν τὸ φρόνημα. « Ἐδόθή γάρ µοι, φησὶν, ἄγγελος Σατᾶν.» Δεύτερον, ἵνα μὴ λογί- σωνται αὐτοὺς ol ἄνθρωποι µείζους f κατὰ ἀνθρω- mln φύσιν. Τρίτον, ἵνα γνῶμεν πάντες ὅτι ὁμοιο- Apes κατώρθουν ἃ κατώρουν, καὶ οὖκ ἀῑὶ θείας ἀπήλανον ἐπιπνοίαξ, ἵνα μὰ δόξωσι qdpim καὶ οὐκ Aper εἶναι οἷοι Rav, « Μή πως ἐπείρασν ὑμᾶς b πειράζων. $ Οὐ γὰρ ὑπωπτεύσαμεν ὑμᾶς σεσα- λεῦόθαι, φηοὶν, ἀλλὰ µόνο πεπειράσθα. Ἆρα τὸ ἓν πέιρασµοῖς θοροδεῖόθαι, food dem, καὶ μάλιστα D ὧν ἄλλοι θλίδονται τὸ, ἄλλους σκανδαλί- Tesi. « Καὶ εἰς κενὸν γένηται ὁ κόπος ἡμῶν, » Διά εἰς Εἰ γὰρ καὶ παρετράπησαν, μὴ παρὰ τὴν ev αἰτίαν ταῦτο γέχονεν; Οὐχὶ, φησίν, "AJX ὅμως καὶ οὕτως δέδδικα διὰ τὴν ἀγάπην, Certe in αἀνογείμαίίθις turbari, a diabole procedil, idque maxime cum alii patiuntur offendiculum eo quod aliü affligantur. « Et inanis faclus esset labor noster. » Quamobrem? Licetenim aversi essent, num id tua causa facturh essel ? Non, inquit. Sed tamen hoc etia. modo timui propter vim amoris. Ill, 6-10. Nuper auiem cüm ad nos venisset Ti- D mollhaus a vobis εἰ lete uninuntiasset nobis fidem. ag dileclionem vestras, gnodque habeatis memo- riam nostri bonam semper desiderantes vos videre, quemadmodnm nos quoque vos. [dcirco consolatio- nem accepimus, fralres, per vos, super omni a[- flictione et necessitate noslra, per vestrum fidem . Quoniam nunc vivimus si vos statis in Domino. Quam enim gratiarum actionem possumus Deo re pendere de vobis super omni gaudio gaudemus propter 005 in conspectu. Dei nostri,nocte 166 ac die supro modum orantes,ut videamus faciem ves- tram et suppleamusea quz desunt fidei vestro. 8 Joan. xiv, 399. 9 Π Cor. xui, 4. 10 IV Reg. iv, 27. & "Apu δὲ ἑλθόντς Τιμοθέο πρὸς ἡμᾶς áp" ὑμῶν, xil εὐαγγελισαμένου ἡμῖν τὴν πίσιν καὶ τὴν ἀγάπὴν ὑμῶν. Kalb ὅτι ἔχεε µνείαν ἡμῶν ἀγαθὴν, πάντόῖε ἐπιποθοῦντες, ἡμᾶς δεν καθά-- περ καὶ pete ὑμᾶς Διά τοῦτο Παρεκλήθημεν, ἀδελφοὶ, ἐς) ὑμτν, ἐπὶ men ej θλίψει καὶ ἀνάγκῃ ἡμῶν, διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως, ὅτι νῦν ζῶμεν ἐὰν ὁμετς ατήχητε bo Κυρῳ. Tx vào εὐχαριτίαν δυνάµεθα τῷ θεῷ ἀνταποδοῦναι περὶ ὑμῶν ἐπὶ πάσῃ τῇ, χαρᾶ f χαίροµεν δι’ ὑμᾶς ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, voxsbe καὶ ἡμέρας ὑπερεκπερισσοῦ δεόμενοι εἷς τὸ Ίδεῖν ὑμῶν τὸ πρόσωπον, καὶ καταρτίσαι τὰ ὑστερήματα τῆς πίστεως ὑμῶν, s 11 II Cor. xir, 7. 81 COMMENT. JN -&BIST. .I AD. THESSAL. AM ο Ὁρᾶς τὴν περιχάρειαν αὐτοῦ. Οὐ γὰρ εἶπενα — Vides jmmodicam ipsius ΜΗΝ. Ngque enim ε ἀπαγγείλαν τος, ἀλλὰ εὐαγγελισάμενου. » « Καὶ ὅτι i ἔχετε μνείεν ἡμῶν. L Τῆς γὰρ πίστεως βεθαίχς οὔσης, ἀνάγκη καὶ την πρὸς ἡμᾶς μνήμην εἶναι βεδαίαν.. « Καθάπερ xal ἡμεῖς ὑμᾶς. » Μετὰ ἔγχω- μίου. Ότι οὕτως, φησὶ, ἀγαπᾶτε, ὡς καὶ άγα- πᾶσθε. ε Aix τοῦτο παρεκλήθηµεν.» Αλλὰ μὲν, φησὶν, ἠλπίσαμεν, µή πως ἁφβιράσθητε, καὶ ἠλγοῦ- μεν | ἐπεὶ δὲ .Τιμόθεος ἀπήγγειλεν & ἀπήγγειλεν, οὐ µόνον τοῦ ἀλγειν ἐπαυσάμεθα, ἀλλὰ καὶ χαρᾶς ἐπλήσβημεν. e: Επὶ πάσῃ τῇ θλίψει, » (Ὢ ψυχὰ ἁγία καὶ δεοφιλής [) «ἐπὶ πάσῃ; qnoi, τῇ θλίψει καὶ ἀνάγκῃ᾽ uuo», » ἐφ᾽ ὑμῖν καὶ ἐπὶ τῇ ὑμετέρᾳ πίστει παρεκλή- θηµεν χαὶ παρεμυθήθηµεν, ὡσεὶ εἶπεν * Οὐδὲ αἴσθη- σις ἡμῖν τῆς λύπης γεχένηται διὰ τὴν io ὑμῖν χαράν. à Διὰ τῆς ὑμῶν πίστεως.» Αὔτη γὰρ ἀσάλευτος µείνασα, τὴν παράκλησιν ἡμῖν εἱργάσατο.. c Ότι νῦν ζῶμεν.» Οὐκ εἶπε, Παρεμυθήθημεν 7, ἀνεπνεύσαμεν ἐκ τῶν καχῶν, ἀλλ ὃ µεῖζον Av, Νῦν ζῶμεν, φησὶ, ζωὴν ἡγούμενος τὴν ἐχείνων τὴς πίστεως βεχαίωσιν, καὶ θάνατον τὸ αὐτῆς παρασαλευθΏναι,. « ᾿Εὰν ὑμαῖς στήχητε ἐν. Κυρίῳ.ο Ἐν Kuplp δὲ ἵστανται, ol τὴν - πίστιν αὐτοῦ ἀἁκλινη φυλάττοντες xal τὸν βίον Ίαον τῆς πίστεως παρέχοντες. ε Τίνα Yao εὐχαριστίαν, » Καὶ τοσαήση, φησὶν,. à X») ὑμᾶς χαρὰ,. ὅτι οὐδὲ εὖ- χαριστεῖν κατ Ala εὑρίσκομεν, « Ἔμπροσθεν τοῦ θεοῦ. ἡμῶν, ». Εἰκάτως ἔμπροσθεν τοῦ Oto) χαίροµεν . οὐτὸς 3p ταύτης. ἡμῖν τῆς χαρᾶς αἴτιος, xal αὑτοῦ τὸ δῶρον. « Ὑπερεκπερισσοῦ δεόµενοι. » Εκκεχυ- pivot, φησὶ, πρὸς τὴν τοιαυτὴν δέησιν, καὶ πλέον C δεόμενοι ἅπερ εἰκὸς δέεσθαι τὴν Uv μαθητὰς ὃ ρου» λόμενρν. « Καὶ κατκρτίσαι. » "Emi τῶ, σαλευομένων τῇ πίστει, Στηβίξαι λέγει ἐπὶ δὲ τῶν τῇ πίατει μὲν ἑστηριγμένων, μικρὸν δὲ πρὺς διδαχ ἣν . ἑλλει- πύντων, Καταρτίσαι λέγει, olov ἀναπληρῶσαι., « Τὰ ῥστηρήματα τῆς πίστεως ὑμῶν.» Καΐτοι ἄνω, τὸ ἑστάναι αὐτοῖς ἐμαρτύρησε. Τοῦτο γὰρ xai Τιμό- θεος ὥς φησιν, ἐμαρτύρησε, Πῶς οὖν λέγε, Τὰ ὑστερήματκ. τῆς πίστεως αὑτῶν; Kal φαμεν, ὅτι- ἐξέλιπεν αὐτοῖς εἷς Διῤχσκαλιαν ἴσως τὰ περὶ ἀνα- στάσεως Tí τοιοῦτον. Ἐν μὲν οὖν τῇ εἷς ἉΧριστὸν πίστει βέβαιοι σαν, μὴ παρατραπέντες τοῖς πει- ρασμοῖς καὶ ταῖς θλίψεσιν, Έδει δὲ αὐτοὺς καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ καθ) ἡμᾶς δόγματος μαθεῖν, eet prospera annuntiasset. L Quemadmodum nos qugque VOS. « simpliciter dixil ἀπαγγείλαντος, M est, αι annun- tiasset : sed εὐχγγελισαμένου, hoc ,e9l, qui fausta uodque habeatis memoriam nostri. » Nam cum rma sit fides, ne- cesse est el memoriam erga ,nos esse: firnjam. να, encomio hec dicuntur. Ita. inquit, amatis quemadmodum eliamamarmini. «Idcirco consolationem accepimus.» Itaque, inquit, timebamus, ne tentationem passi essetis, οἱ dolebamus : postquam aytem renuntia - vit Timafheus qua renuntiavil, non solum a do- lore quievimus, verumetiam gaudioimpleti sumus. « Super omni afflictione. » (0 sancta. Deoque dile- B c[a anima !) in omni, inquit, afflictione et necessi. tate nostra ; de vobis, vestraque fide consolationem ac solatum accepimus : ac si diceret : Nullus no- bis doloris sensus fuit reliquis propter gaudium , quod de vos accepimus. «Per vestram , fidem x Hec enim cum inconcussa permanserit,consolatio- nem in nobis operata est « Quoniam nunc vivimus.» Non dixit, animum recepimus, aut Respiravimus a palis, sed quod majus erat, Nunc ,vivimys, ait, , yitam ducens firmitatem fidei illorum ; et mortem, dimoveri ab i ipsa. « Sivos statis in Domino. » In Domino autem stant, qui fidem Apsius immobilem custodiuntac vilam fidei gqualem praestant. « Quam , enim gratiarum actionem. » Et lantum est, inquit, acceplum propter vos gaudium, quod ne invenia- mus quidem quomodo digne gratias agamus, « In conspectu Dei nostri. » Merito in conspectu Dei gaudemus; ipse enim nohis gaudii hujua causa est, el ipsius donum est. « Supra modum, orantes. » Inhiantes, inquit, ad hujusmodi orationem, et ve- hementius orantes quam verisimile sit eum orare qui discipulos videre cupit. « Et suppleamus. ». De hisqui in fide confirmati erant, verum nonnihil vero qui in fid» confirmati grant, verum nonnihil ad doctrinam eis deerat, ait, Supplere, hoc est, explere. « Ea que desunt (idei vestra. » Atqui superius testatus est de eis quodstarent ; nam hoc eliam Timotheus, ut dixil testatus fuerat, 167 Quomodo ergo, ait: Ea qua desuut fidei vestra ? Et dicimus quod deerant eis ad doctrinam ea for- tassisquzederesurrectioneerant,autaliquid hujugmodi.ln ide itaque ergaChristum firmi erant, nenaversi per tentationes et. afflictiones. Oportebat autem eos et reliqua discere de dogmate quod apud nos est. D KEPAA. Tl. « E5y πρὸς θεὸν περὶ ἄφιξεως τῆς αὐτοῦ, καὶ τῆς αὐξήσεως xal βεδαιώσεως Θεσσχλονιχέων, ἕως τῆς παρουσίας Χριστοῦ, » € Αὐτὺς ἡμῶν 6 θεὸς χαὶ Πατὴρ ἡμῶν, ριος ἡμῶν ᾿Ἰησοῦς Χριστὸς κατευθύναι ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς. xxl περισσεύσαι τῇῃ ἀγάπῃ εἷς ἀλλήλους xal εἷς πάντας, καθάπερ καὶ ἡμεῖς ctc ὑμᾶς, εἰς τὸ στηρίξαι ὑμῶν τὰς χαρδίας, ἀμέμπτους ἓν ἁγιωσῤνῃ ἔμπρασθεν τοῦ Θεοῦ κά Πχτρς ἡμῶν ἐν τῇ παρουσίἰᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν : Ingo) Χριστοῦ, μετὰ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ. ) καὶ ὁ Κὺύ- την 665v Ὑμᾶς δὲ ὁ Κύριος πλεονάσαι . CAPUT III. Precatio ad Deum de adventu suo, et cremento ac confirmatione | Thessalonicentium usque. ad adventum Christi. IIT, 11-13. Jpse vero Deus et Pater noster et Dominus noster Jesus Christus dirigal viam nos- tram ad 005. Vos autem Dominus abundantes exuberantes faciat mutua inler vos chari(ate in omnes, quemadmodum et nos in vos, confirmel corda vestra irreprehensibiles in sanctimonia corum Deo el Paire nostro in adventu Domini cum omnibus sanctis ejus. 83 Hoc loco per precationem suas quoque partes A tuetur. Non fuit, inquit, mea negligentia quod non venerim : nam ipse precor , ui veniam ; tanquam diceret: Deus obsistas Satanz, qui ubique nobis impedimento est per suas tentationes : quo recto ad vositinere veniamus. « Abundantes faciat. » Vide ^ quantam vult esse charitatem, quod etiam preca- tur, ut abundent et exuberent in chariitate. « Mu- tua inter vos el in omnes. » Hoc enim Christiano- rum est, ut non tantum fratres diligant, verum- etiam omnes homines. et credentes et incredulos, *« Quemadmodum et nos in vos. » Nostra enim di- lectio jam adest, vestram vero fleri optamus. « Ut confirmet. » 168 Ut charitas, inquit, confirmet corda vestra. Nam si ipsa exuberet, confirmatio efficitur eorum qui ipsam nacti sunt. Corda vestra, ait. Hzc enim nata est, ut interiorem quoque ho - minem coufirmet. Siquidem prohibet, ne prave cogitationes ex ipsa egrediantur. Beatus Basilius libro ad Amphilochium, ubide divino disserit spi- ritu, ait Paulum nunc precari Spiritum sanctum, Quis enim est, inquit, qui corda ipsorum in chari- tate confirmare possel coram Deo in presentia filii? Sane Spiritus. Quis autem alium precatur .quam Deum ? « Vota mea, inquit, sive preces meas Domino reddam !2. » Ibi animadverte. « Irrepre- hensibiles in sanctimonia. » Sufficiebat quidem dicere irreprehensibiles; nunc autem addidit etiam In sanctimonia, hoc est, in puritate. Non dicit autem de sola pudicitia, !'sed et de omni virtute: c nam id vere sanctimonia est, ab omni sorde purum esse. « Coram Deo. » Aut/hoc ait: In sanctimonia coram Patre. Hec enim vere sanctimonia est, habere ipsam oculis Dei comprobatam. Aut judi- cante Christo, quod indicium fit coram Patre. Ubi namque posset abesse qui omnia replet Pater ? CAPUT IV. Ezhortatioad lemperantiam pustitiam, fraternum in judicio amorem et laborem | in proprio opere. IV, 1-8. Quod superest igitur, fratres, rogamus vos et adhortamur per Dominum Jesum, quemad - modum accepistis a nobis quomodo oporteat nos versari et placere Deo,ut abundetis magis. Nostis enim qua praocepta dederimusvobis per Dominum Jesum.Hecenim esl voluntasDei sanctificatíov.stra, 169 ut abstineatisa scortatione, etsciat unusquis- . Quevesibum vas suumpos sidere cum sanctificatione et honore, non cum affectu concupiscentic,sicutet gentes que non noverunt Deum: nequistransgredia- tur acfraudet in opere fratre m suum, propterea quod ultor sit Dominus de omnibus his, quemad- modum atiamante diximus vobiset testati sumus. Non enim vocavit nos Deus immunditie causa, sed ad sauctificationem, Proinde qui rejicit, non 13 Psal. cxv, 14. OECUMENII TRIOCUE EPISCOPI 84 Ἐνταῦθα διὰ τῆς εὐχῆς ἅμα καὶ ἀπολογεῖται. ὅτι οὐ παρ᾽ ἐμὴν, φησὶν, ἀμέλειαν οὐκ ἆλθον ^ χαὶ γὰρ καὶ εὐχή µοι, φησὶ, τὸ ἆλθετν, ὡσεὶ ἔλεγεν ^. Ὁ θεὸς ἐχκόψαι τὸν Σατανᾶν τὺν πανταχοῦ ἡμῖν μιὰ τῶν πειρασμῶν ἐμποδίζοντα, ἵνα ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς ὑμᾶς ποιησώµεθα. « Πλεονάσαι. » Opa πόσην ἀγάπην εἶναι βούλεται, ὅτι καὶ πλεονάσαι καὶ περισσεῦσχι αὐτοὺς Év τῇ ἀγάπῃ εὔχεται. « El; ἀλλήλους καὶ εἷς πάντας. » Τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν, τὸ u^ µόνον τοὺς ἀδελφοὺς ἀγαπῆν, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καὶ πιστοὺς, καὶ ἀπίστος. α Καθάπε καὶ ἡμεις εἷς ὑμᾶς.» Τὸ μὲν ἡμῶν πάρεστι, φησὶ, τὸ δὲ ὑμῶν γενέσθαι εὐχόμεθα. « Εἰς τὸ στηρξαι. El τὸ τὴν ἀγάπην, φησὶ, στηρίἰξαι ὑμῶν τὰς καρδίας. Αν γὰρ αὐτὴ περισσεύῃ, στηριγµός ἐστι τῶν κεκτηµένων αὑτήν. (Τὰς καρδίας φησίν.) Αὕτη γὰρ χαὶ τὸν ἔσω ἄνθρωπιων στηρίξειν πέφυκε. Κωλύει γὰρ ἐκθαίνειν ἐξ αὐτῆς διαλογισμοὺς πονηρούς. Ὁ µακάριος βασί- λειος ἓν τῷ πρὸς ᾽Αμϕιλόχιον Ένθα θεολογεῖ τὸ πνεῦμα, φησὶ τὸν Παὺῦλον, αὐτὸ τὸ ἅγιον εὔχεσθχι Πνεῦμα νῦν, Τίς γὰρ ὁ στηρίξαι, φησὶν, ἐν ἀγάπτ τὰς καρδίας αὐτῶν ἔχων ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς ἐν τῇ παρουσίᾳ τοῦ Yloo; δηλονότι τὸ πνεῦμα. Τίς δὲ εὔχεται ἑτέρ, πλὴν Oc; « Τὰς εὐχὰς µου τὰρ, φησὶ, τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω., » Ἐκεῖ πρόσχες. «᾽Αμέμ- πτους iw ἁγιωσύνῃ.» Άρχει μὲν τὸ ἀμέμπτους, νῦν δὲ xai τὸ, Ἐν ἁγ]ωσύνῃ, προστέθεικεν, otov, Ἐν καθαρότητι. Οὐ λέχει δὲ περὶ σωφροσύνης µόνης, ἀλλὰ xal περὶ πάσης ἀρετῆς. Τοῦτο γὰρ ἀληθώς ἁγιασμὸς, τὸ παντὸς ῥύπου καθαρὸν εἶναι. « Ep- προσθεν τοῦ θεοῦ. » Ἡ τοῦτό φησιν, Ἐν ἁγιωσύνῃ τῇ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός, Αὕτη γὰρ 4 ὄντως ἁγιω- σύνη, τὸ ἔχειν αὐτὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ µαρτυ- ρουµένην, H ὅτι κρἰνοντος τοῦ Χριστοῦ, ἥτις αρί- σις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς γίνεται. Ποῦ γὰρ xal ἀπεῖνχι εἶχεν ὁ πάντα πληρῶν Πατήρ, ΚΕΦΑΛ. À.. ε Παραίνεσις σωφροσύνης, δικαιοσύνης, " ὡς ἐπὶ χρίσει «Φιλαδελφίας, ἐργασίας (ἴΕδιοπραγμο- νυς. 3 « Τὸ λοιπὼν οὖν, ἀδελφοὶ, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς καὶ παρακαλοῦμεν iv Κυρίῳ Ἰησοῦ, καθώς παρελά- ετε παρ) ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπχτεῖν xii ἀρέσχειν Οεῷ, ἵνα περισσεύητε μᾶλλον. Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, Τοῦτο «áp ἐστι θέλιµα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἁγιασὺς ὑμῶν, ἀπέχεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἔχαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύος κτᾶσθαι ἐν ἁγιασμῷ καὶ τιμῇ, μὴ ἓν πάθει ἐπι- θυµίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότα τὸν θεὺν, τὸ μὴ ὑπερθαίνιν καὶ πλεονεκτεῖν . ἐν τῷ πράγματι τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, διότι ἔχδιχος ὁ Κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς καὶ ποεί- παµεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράµεθ.. Οὐ γὰρ ἑκά- λεσεν ἡμᾶς ὁ θΘεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίφ, ἀλλ ἐν 85 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 86 ἀἁγιασμῶν. Τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν, ox ἄνθρωπον ἆθετετ A hominem rejicit, sed Deum, qui dedit spiritum ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν xal δόντα τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον ες ὑμᾶς. » « Τὸ λοιπὸν οὖν ἀδελφοί. » Τοῦτο γὰρ λεῖπον, τὸ elc παραίνεσιν ἆλθετν. Ἡ τὸ λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἀποχρών- τως ἐστίν, « ᾿Ερωτῶμεν ὑμᾶς, » Τὸ « ᾿Ερωτῶμεν καὶ παρακαλοῦμεν, » ταὐτόν ἔστι καὶ ἰσοδυναμεῖ, « Ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ. » Όρα ᾖταπεινοφροσύνην. Οὐδὲ πρὸς παράχλησιν ἑαυτὸν ἀξιόπ'στον εἶναι νομίζει, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν παραλαμθάνει. Διὰ τοῦ Χριστοῦ γὰρ, qn- civ, ὑμᾶς παρακαλῶ. « Καθὼς παρελάδετε. » Τὸ παρελ{- δετε, οὐ ῥημάτων µόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πραγμάτων. "EE ὦν γὰρ αὐτὸς ἐδίου, τύπος τοῖς μαθηταῖς ἐγίνετο. Ίνα περισσεύητε. ο Καὶ πλέον ct, φησὶν, ὦν ἡχούσατε suum sanctum in vos. « Quod superest igitur, fratres. » Quod superest, puta ut ad exhortationem accedat. Aut, quod su- perest, id est, sufficienter est. « Rogamus vos. » Nam Ερωτῶμεν et παραχχλοῦμεν idein sunt, ejus- demque potestatis. « Per Dominum Jesum. » Vide animi modestiam. Nequead obsecrationem seipsum fide dignum aut idoneum esse existimabat, sed Christum assumit. Per Christum, ait, vus ob- secro, « Quemadmodum accepistis. » Acceyistis, non de verbis tantum est, verum etiam de rebus. Nam ex vit suas operibus, discipulis exemplar ποιεῖτε. Ὡς νηπίοις γὰρ o) τὰ τέλεια ἐπέταξα, onc. B erat. — Ut abundetis. » Et amplius, inquit, ali- Προθχίνοντες δὲ τῇ πίστει, προθαίνετε xal τῇ πολι- τειᾷ. « Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας » Tm ἔκείνων μνήμῇ ἐγγεγραμμένας αὐτὰς καταλιµπάνει. € Ὁ ἀχιπαμὸς ὑμῶν. » θέληµα γὰρ θεοῦ, φησὶν, ἡ σω- φροσύνη ὑμῶν. Ἐν ἑκάστῃ δὲ Ἐπιστολῇ, τῆς σωφρο- σύνης μάλιστα πολὺν ποιεῖται λόγον. Οἶδε γὰρ τοῦ πάθους τὸ τυραννικὸν xal δυσκατόρθωτον. α ᾽Απέχε- σθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας. » Τίς δὲ ὁ ἁγιασμός: ἸΑπέχεσθχι ὑμᾶς, φησὶν, ἀπὸ πάσης πορνείας * πολ- λὰ γὰρ ἀκολασίας εἶδη. « Εἰδένχι ἕκαστον ὑμῶν, » " Apz ἀσκήσεως καὶ µαθησεώς ἔστι τὸ σωφρονεῖν. ο Τὸ ἑχυτοῦ σχεῦος. » Σκεῦος, τὸ σῶμά φησιν, ᾿Εὰν οὖν αὐτὸ iv ἁγιασμῷ ἔχωμεν, ἡμεῖς αὐτὸ κεκτὴµε- 62 * ἐὰν δὲ ἐν πορνείφ d ἁμαρτία αὐτὸ κέχτηται, quid facite quam acceperitis. Siquidem tanquam parvulis, inquit, non przecipi qu: perfecta erant. Promoventes autem in fide, promovete etiam in conversatione. « Nostis enim quse precepta. » Ipsa illorum memorizinscripta relinquit. « Sancti- fica'io vestra. » Voluntas enim Dei, inquit, est, pu- dicitia vestra Inunaquaque autem Epistola pudi- citi potissimum magnam habet rationem. Novit enim tyrannidem affectus ac operis difficultatem. « Ut abstineatis a. scortalione. » Quo est autem sanctificatio ? Ut vos, inquit, abstineatis ob omni scortatione. Multa suntenim impudicitie genera. « UL sciat unusquisque vestrum. » Itaque exerci - tii ac discipline est, et castum esse. « Suum vas.» Τινὲς, Τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος, τὴν ὁμόζυγον ἡρμήνευ- C Vas dicit corpus. Si ergo ipsum in sanctificatione σαν. Ἐγὼ δὲ νοµίζω, τὸ ἑκάστου σῶμα οὕτως αὐτὸν χεχληκέναι * οὐ γὰρ τοῖς Ὑεγαμηκόσι µόνοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἀγάμοις, καὶ ταῖς χῖραις τὴν νοµοθεσίαν προσφέρει. « Mi iv πάθει ἐπιθυμίας. » Ποῖα δὲ τὰ πόθη της ἐπιθυμίας ; Τὰ ὑπεκκαύματα ταύτης, oiov, v29h, πλοῦτος, ῥᾳθυμία, ἀργία. Ταῦτα γὰρ πάθη ἐπιθυμίας ἑστὶν ὡσεὶ εἶπε, Δύναμις καὶ ἰσχὺς αὖ- της. € Τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἶ)ότα Θεόν.» Τὰ γὰρ ἔθνη τὸν Θεὸν ἀγνοοῦντα, οὖτε ἑἐλπίδα ντι δόσεως ἔχει | τοιγαροῦν πάντα πρὸς ἡδονὴν πράττει. « Τὸ μὴ ὑπερ- βαΐνειν καὶ π)ευνεκτεῖν, » "Exao:p ὁ θεὺς, φησὶν, ἀπένειμε γυναῖκα, καὶ ὅρους τέθεικε, τὴν πρὸς τὴ μίαν uiv, Ώστε ἡ πρὸς ἑτέραν µίξις, παράθχσίς τις καὶ πλεονεξία ἐστίν. ε Ἐν τῷ πράγματι. » Τουτ- έστιν, Ev. τῇ µίξει ' ἐνταῦθα γὰρ περὶ µοιχείας λέγει, ἄνω δὲ περὶ πάσης πορνείας. « Διότι ἄχδικος. » Παρ- εκάλεσε πχῶτον, εἶτα ἐνέτρεψεν εἰπὼν, Καθάπερ xal và ἕθνη, Εἶτχ ἀπὺ λογισμῶν ἔπεισε, πλεονέκτην καλέσας * λοιπὺν φοθεῖ. 0) γὰρ ἀντιμωρητὶ, qnot, ταῦ- τα πράττετε " ἔχδικος γὰρ ὁ θεὸς τῷ τε πλεονεχκτου. uíwp, καὶ ἑαυτῷ. Ἑκυτὸν γὰρ ἐκδικεῖ πχρακουό- µενος. € OO γὰρ ἔκχλεσεν ἡμᾶς ὁ θεός, » Καὶ ἑαυ- τὸν δὲ ὁ θεὸς ἔχδικει, ἀμυνόμενος tbv ἐν τούτῳ πληονέκτη». Κατὰ τοῦτο ἐκλήθημεν ἐπὶ καθαρότητι παρ) αὐτοῦ * τοιγαροῦν Ó παρὰ τὴν κλῆσιν πράττων, (αὖτος γὰρ à ἀθετῶν,) τὸν καλέσαντα ὕθδρισε μᾶλ- λον, ἡ τὸν πλεονεκτηθέντα. Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὡς o) µόνον ἕἔνθα ὁ ἁδελφὸς 6 ἀδικούμενος fj, δετ φεύ- γοιν τὴν µοιχείαν, ἀλλὰ κἂν ἄπιστος f$. Ὁ γὰρ θεὸς habuerimus, nos ipsum possidebimus ; si vero in scortatione, jam peccatum possidebit ipsum. Qui dam suum vas, de uxore interprelati sunt : ego vero arbitror cujusque corpus ipsum eo vocabulo appellasse. 170 Neque enim lezem solis illis po- nit qui uxores duxerant, verumetiam innuptis ac viduis. « Non cumaffectus concupiscentis. » Quis- nam autem est affectus concupiscentiae ? Fomi- tes ipsius, quales sunt delicie, diviti, segnilies, ctium. Nam haec sunt affectus concupiscentis : ac Si diceret, Potestas ac robur ipsius. ο Genles qua ignorantDeum.» Siquidem gentes que Deum igno- rant, ne spem quidem habent retributionis: ila- quz omnia ad voluntatem faciunt. « Ne quis trans- gredialur ac fraudet. » Deus, ait, unicuique distri- buit uxorem, ac terminum posuil, commistionem puta ad eam unicam. Mistio igitur ed aliam trans- gressio quadam est ac fraudulentia. « In opere: » hoc est, incommislione. Hoc enim loco de adulterio Joquitur,superiusautem deomniscortatione « Pro- pterea quod ultor sit. » Primum obsecravit, deinde pudefecit, dicens: Sicut et gentes: postmodum a cogitationibus suasit, vocans fraudulentum : dein- cepsexterret.Non enimsineultione,inquit,hac faci. tis. Ulciscitur enimDeus eteum, qui fraudatus estet seipsum. Nam seipsum ulciscituris cui non paretur. « Non enim vocavit nos Deus. » Seipsnm quoque ulciscitur Deus sumptis peenisdeeo qui in hocfrau- dulentus fuit. Juxta hoc vocati sumus ab ipso pu- OECUMENII TRICGC/E EPISCOPI 84 Που οσο per precationem suas quoque partes A Ἅ᾿Ενταῦθα διὰ τῆς εὐχῆς ἅμα καὶ ἀπολογεῖται, ὅτι tuetur. Non fuit, inquit, mea negligentia quod non οὐ παρ) ἐμὴν, φησὶν, ἀμέλειαν οὐκ ἦλθον * καὶ γὰρ venerim : nam ipse precor, αἱ veniam ; tanquam — xal εὐχή pot, φησὶ, τὸ ἐλθεῖν, ὡσεὶ ἔλεχεν ' Ὁ θεὸς diceret : Deus obsistas Satane, qui ubique nobis ἐχχόψαι τὸν Σατανᾶν τὸν πανταχοῦ ἡμῖν μιὰ τῶν impedimento est per suas tentaliones: quo recto πειρασμῶν ἐμποδίζοντα, ἵνα ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς ὑμᾶς ad vositinere veniamus. « Abundantesfaciat.» Vide ποιησώμεθα. « Πλεονάσαι. » Όρα πόσην ἀγάπην quantam vult esse charitatem, quod etiam preca- εἶναι βούλεται, ὅτι καὶ πλεονάσαι καὶ περισσεῦσχι tur, ut abundent et exuberent in chariitate. « Μι- αὐτοὺς ἕν τῇ ἀγάπῃ εὔχεται. « El; ἀλλήλους xal el; tua inter vos etin omnes. » Hoc enim Christiano- πάντας. » Τοῦτο γὰρ Χριστιανῶν, τὸ μὴ µόνον τοὺς rum est, ut non tantum fratres diligant, verum- ἀδελφοὺς ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καὶ etiam omnes homines. et credentes et incredulos, πιστοὺς, καὶ ἀπίστους. « Καθάπρ καὶ ἡμεῖς εἷς * Quemadmodum et nos in vos. » Nostraenim di- pac. » Τὸ μὲν ἡμῶν πάρεστ, φησὶ, τὸ δὲ ὑμῶν lectio jam adest, vestram vero fieri optamus. « Ut Ὑενέσθαι εὐχόμεθι. « Εἰς τὸ cvnplim. El τὸ τὴν confirmet. » 168 Ut charitas, inquit, confirmet, ἀγάπην, φησὶ, στηρίξαι ὑμῶν τὰς καρδίας. Αν γὰρ corda vestra. Nam si ipsa exuberet, confirmatio αὐτὴ περισσεύῃ, στηριγµός ἔστι τῶν κεκτηµένων efficitur eorum qui ipsam nacti sunt. Corda vestra, αὑτήν, (Τὰς καρδίκς φησίν.) Αὕτη γὰρ καὶ τὸν ἔσω ait. Hec enim nata est, ut; interiorem quoque ho - ἄνθρωπων στηρίξειν πέφυχε. Κωλύει γὰρ ἐχθαίνειν minem coufirmet. Siquidem prohibet, ne prave ἐξ αὐτῆς διαλογισμοὺς πονηρούς. Ὁ µακάριος βασί- cogitationes ex ipsa egrediantur. Beatus Basilius ἍΆλειος iv τῷ πρὸς ᾿Αμϕιλόχιον ἔνθα θεολογεῖ τὸ libro ad Amphilochium, ubide divino disseritspi- πυεῦμα, «nsi τὸν Παύῦλον, αὐτὸ τὸ ἅγιον εὔχεσθαι ritu, ait Paulum nunc precari Spiritum sanctum, Ἠνεῦμα νῦν, Τίς γὰρ 5 στηρίξαι, φησὶν, bv ἀγάπῃ Quis enim est, inquit, qui corda ipsorum in chari- τὰς καρδίας αὐτῶν ἔχων ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς iv tate confirmare posset coram Deo in presentia τῇ παρουσίᾳ τοῦ Υἱοῦ; δηλονότι τὸ πνεύμα, Τίς δὲ filii * Sane Spiritus. Quis autem alium precatur Εεὔχεται ἑτέρῳ, πλὴν θεῷ; «Τὰς εὐχὰς µου γὰρ, quam Deum ? « Vota mea, inquit, sive preces meas Φησὶ, τῷ Κυρίῳ ἀποδώσω. » "Exst πρόσχες. « ᾽Αμέμ- Domino reddam !2, » Ibi animadverte. « Irrepre- Ίτους v ἁγιωσύνῃ.» Άρχει μὲν τὸ ἀμέμπτους, hensibiles in. sanctimonia. » Sufficiebat quidem — "o δὲ καὶ τὸ, Ἐν ἁγτωσύνῃ, προστέθεικεν, otov, "Ev dicere irreprehensibiles; nunc autemaddiditetiam —*482pócns.. Οὐ λέγει δὲ περ σωφροσύνης µόνης, In sanctimonia, hoc est, in puritate. Non dicit ἀλλὰ καὶ περὶ πάσης ἀρετῆς. Τοῦτο γὰρ ἀληθῶς aulem de sola pudicitia, [sed εἰ de omni virtute: ο ἁγιασμὸς, τὸ παντὸς ῥύπου καθαρὸν slvm. « Εμ- nam id vere sanctimonia est, ab omni sorde purum Ίροσθεν τοῦ Θεοῦ. » Ἡ τοῦτό φησιν, 'Ev ἁγιωσύνῃ 89 esse. « Coram Deo. » Aut/hoc ait: In sanctimonia coram Patre. Hec enim vere sanctimonia est, habere ipsam oculis Dei comprobatam. Aut judi- cante Christo, quod indicium fit coram Patre. Ubi namque posset abesse qui omnia replet Pater ? CAPUT IV. Ezhortatioad lemperantiam,justitiam, fraternum in judicio amorem et laborem in proprio opere. IV, 1-8. Quod superest igitur, fratres, rogamus vos et adhortumur per Dominum Jesum, quemad- modum accepistis a nobis quomodo oporteat nos versari et placere Deo,ut abundetis magis. Nostis enim qua proceptadederimus vobis per Dominum Jesum.Hocenim esl voluntasDei sanctificatíov.stra, 169 ut abstineatísa scortatione, etsciat unusquis- . quevesitumvassuumpos sidere cum sanctificatione et honore, non cum affectu concupiscentia ,sicutet gentes que non noverunt Deum: nequistransgredia- tur acfraudet in opere fratre m suum, propterea quod ultor sit Dominus de omnibus hís, quemad- modum atiamante diximus vobiset testati sumus. Non enim vocavit nos Deus immunditie causa, sed ad sauctificationem, Proinde qui rejicit, non 13 Ps3l. αγ, 14. τζι ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός. Αὕτη γὰρ ἡ ὄντως ἁγιω- σύνη, τὸ ἔχειν αὐτὴν τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ µαρτυ- ῥουµένην, Β ὅτι κχρίνοντος τοῦ Χριστοῦ, Jus χρί- σις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς γίνεται. Ποῦ γὰρ καὶ ἀπεῖναι εἶχεν ὁ πάντα πληρῶν Πατήρ; ΚΕΦΑΛ. A. « Παραίνεσις jvne, δικαιοσύνης, — ὡς ἐπὶ Ἀρίσει ᾖφιλαδελφίας, ἐργασίας (ἔδιοπράγμο- Vue. 3 « Τὸ λοιπὼν οὖν, ἀδελφοὶ, ἐρωτῶμεν ὑμᾶς xai παρακαλοῦμεν ἓν Κυρίῳ ᾿Ιησοῦ, καθώς παρελά- ϐετε παρ) ἡμῶν τὸ πῶς δεῖ ὑμᾶς περιπατεῖν καὶ ἀρέσχειν Οεῷ, ἵνα µπερισσεύητε μᾶλλον. Οἴδατε qàp τίνας παραγγελίας ἐδώκαμεν ὑμῖν διὰ τού Κυρίου Ἰησοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστι θέλιµκ τοῦ Oto), ὁ ἁγικσμὶς ὑμῶν, ἀπέχεσθι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας, εἰδέναι ἕκαστον ὑμῶν τὸ ἑαυτοῦ σκεύος κτᾶσθαι iv ἁγιασμῷ καὶ cg, μὴ ἓν πάθει im θυµίας, καθάπερ καὶ τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰδότε τὸν θεὸν, τὸ μὴ ὑπερθαίνειν καὶ πλεονεκτεῖν ἓν τῷ πράγµατι τὸν ἀδελφὺν αὐτοῦ, διότι ἔκδικος ὁ Κύριος περὶ πάντων τούτων, καθὼς ααὶ ποεί- παµεν ὑμῖν καὶ διεμαρτυράµεθι. Οὐ γὰρ ἐκά- λεσεν ἡμᾶς b θεὸς ἐπὶ ἀκαθαρσίᾳ, ἀλλ ἐν 85 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 86 ἁγιασμῶν, Τοιγαροῦν ὁ ἀθετῶν, οὐχ ἄνθρωπον àüccet A hominem rejicit, sed Deum, qui dedit spiritum ἀλλὰ τὸν θεὸν τὸν καὶ δόντα τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ τὸ ἅγιον εις ὑμᾶς. » «Τὸ λοιπὸν οὖν ἀδελφοί. » Τοῦτο γὰρ λεῖπον, τὸ el; παραἰνεσιν ἐλθεῖν, Ἡ τὸ λοιπὸν ἀντὶ τοῦ ἀποχρών- τως ἐστίν, e ᾿Ερωτῶμεν ὑμᾶς. » Τὸ ε Ερωτῶμεν καὶ παραχαλοῦμεν, » ταὐτόν ἔστι καὶ ἱσοδυναμεῖ. ε Ἐν Κυρίῳ Ἰησοῦ. » Όρα ᾖταπεινοφροσύνην. Οὐδὲ πρὸς παράχλησιν ἑαυτὸν ἀξιόπ'στον εἶναι νομίζει, ἀλλὰ τὸν Χριστὸν παραλαμθάνει. Διὰ τοῦ Χριστοῦ γὰρ, φη- σὶν, ὑμᾶς παρακαλῶ. « Καθὼς παρελάδετε. » Τὸ παρελά- δετε, οὐ ῥημάτων µόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ πραγμάτων, Ἔξ &v γὰρ αὐτὸς ἐδίου, τύπος τοῖς µαθηταῖς ἐγίνετο. Ίνα περισσεύητε. » Καὶ πλέον xt, φησὶν, ὦν ἡκούσατε suum sanctum in vos. « Quod superest igitur, fratres. » Quod superest, pula ut ad exhortationem accedat. Aut, quod su- perest, id est, sufficienter est. « Rogamus vos. » Nam ἔρωτῶμεν et παρακχλοῦμεν ἰάθιη sunt, ejus- demque potestatis. « Per Dominum Jesum. » Vide animi modestiam. Nequead obsecrationem seipsum fide dignum aut idoneum esse existimabat, sed Christum assumit. Per Christum, ait, vos ob- secro, « Quemadmodum accepistis. » Acceyistis, non de verbis tantum est, verum etiam de rebus. Nam ex vite sue operibus, discipulis exemplar ποιεῖτε. Ὡς νηπίοις γὰρ οὗ τὰ τέλεια ἐπέταξα, φησί. B erat. — Ut abundetis. » Et amplius, inquit, ali- Ποοθαίνοντες δὲ τῇ πίστει, moofalvete καὶ τῇ πολι- ttg. « Οἴδατε γὰρ τίνας παραγγελίας,» — TT, Ἐκείνων wv ἐγγεγραμμένας αὐτὰς καταλιµπάνει, «Ὁ ἀγιασμὸς ὑμῶν. » θέληµα γὰρ θεοῦ, φησὶν, ἡ σω- Φροσύνη ὑμῶν. Ἐν ἑκάστῃ 0i ᾿Ἐπιστολῇ, τῆς σωφρο- σύνης μάλιστα πολὺν ποιεῖται λόγον, Οἶδε γὰρ τοῦ πάθους vb τυραννικὸν καὶ ὁυσκατόρθωτον. ε ᾽Απέχε- σθαι ὑμᾶς ἀπὸ τῆς πορνείας. » Tí, δὲ ὁ ἁγιασμός ; ᾽Απέχεσθαι ὑμᾶς, φησὶν, ἀπὸ πάσης πορνείας * πολ- λὰ γὰρ ἀκολασίας εἶδη. « Εἰδένι ἔχκαστον ὑμῶν. » '" Apz ἀσχήσεως xal µαθησεώς ἔστι τὸ σωφρονεῖν. e Τὸ ἑαυτοῦ σχεῦος. » Σχεῦος, τὸ σῶμά φησιν, ᾿Εὰν οὖν αὐτὸ iv ἁγιασμῷ ἔχωμεν, ἡμεῖς αὐτὸ κεκτὴµε- θα * ἐὰν 6i ἓν πορνείφ d, ἁμαρτία αὐτὸ χέχτηται, quid facite quam acceperitis. Siquidem tanquam parvulis, inquit, non praecipi que perfecta erant. Promoventes autem in fide, promovete etiam in conversatione. « Nostis enim quse precepta. » Ipsa illorum memorizinscripta relinquit. « Sancli- fica'io veslra. » Voluntas enim Dei, inquit, est, pu- dicitia vestra Inunaquaque autem Epistola pudi- cilie potissimum magnam habet rationem. Novit enim tyrannidem affectus ac operis difficultatem. « Ut abstineatis a. scortalione. » Qua est autem sanctificatio ? Ut vos, inquit, abstineatis ob omni scorlalione. Multa suntenim impudicitie genera. « UL sciat unusquisque vestrum. » Itaque exerci- tii ac discipline est, et castum esse. « Suum vas.» Τινὲς, Τὸ ἑχυτοῦ σχεῦος, τὴν ὁμόζυγον ἠρμήνευ- C Vas dicil corpus. Si ergo ipsum in sanctificatione σαν. ᾿Εγὼ δὲ νομζω, τὸ ἑκάστου σῶμα οὕτως αὐτὸν χεχληκέναι * οὐ γὰρ τοῖς Ὑεγαμηχόσι µόνοις, ἀλλὰ xii τοῖς ἀγάμοις, καὶ ταῖς χἎραις τὴν νοµοθεσίαν προσφέρει. « Mi iv πάθει ἐπιθυμίας. » Ποῖα δὲ τὰ πόθη τῆς ἐπιθυμίας, Τὰ ὑπεχκαύματα ταύτης, oiov, τροφή, πλοῦτος, ῥᾳθυμίχ, ἀργία. Ταῦτα γὰρ πάθη ἐπιθυμίας ἐστὶν ὡσεὶ εἶπε, Δύναμις καὶ ἰσχὺς αὖὐ- τῆς. e Τὰ ἔθνη τὰ μὴ εἰλότα Θεόν.» Τὰ γὰρ ἔθνη τὸν Θεὸν ἀγνοοῦντα, οὔτε ἐλπίδα ἆντι δόσεως ἔχει c τοιγαροῦν πάντα πρὸς ἡδονὴν πράττει. « Τὸ μὴ ὑπερ- βᾳΐνειν καὶ π)εονεκτεῖν. 9 Ἔκαστῳ ὁ θεὺς, qnot», ἀπένειμε γυναῖκα, καὶ ὅρος τέθεικε, τὴν πρὸς τὴ μίαν μίξιν, Ώστε ἡ πρὸς ἑτέραν µίξις, παράθασίς τις καὶ πλεονεξία ἐστίν. ε Ἐν τῷ πράγματι. » Τουτ- ἐστιν, ἓν τῇ µέξει ' ἐνταῦθα γὰρ περὶ µοιχείας λέγει, ἄνω Oi περὶ πάσης πορνείας. « Διότι ἄκδικος. » Παρ- εχάλεσε παῶτον, εἶτα ἐνέτρεψεν εἰπὼν, Καθάπερ καὶ vx ἕθνη, Εἶτα ἀπὺ λογισμῶν ἔπεισε, πλεονέκτην χαλέσας * λοιπὺν φοθεῖ, O5 γὰρ ἀντιμωρητὶ, φησὶ, vzo- τα πράττετε ' ἔχδιχος γὰρ ὁ θεὸς τῷ τε πλεονεκτου. µένῳ, καὶ ἑαυτῷ. Ἑκυτὸν γὰρ ἐκδικεῖ παρακουό- µενος. € O2 γὰρ ἔκαλεσεν ἡμᾶς ὁ θεός, » Καὶ ἑαυ- τὸν ὁὲ ὁ θεὺὸς ἔχδικει, ἀμυνόμενος τὸν ἐν τούτρ πληονέκτην. Κατὰ τοῦτο ἐκλήθημεν ἐπὶ χαθαρότητι παρ) αὐτοῦ ᾿ τοιγαροῦν ὁ παρὰ τὴν χκλῆσιν πράττων, (οὗτος γὰρ ὃ ἀθετῶν,) τὸν χαλέσαντα Όδρισε μᾶλ- ow, ἢ τὸν πλεηνεκτηθέντα, Τοῦτο δὲ εἶπε δεικνὺς ὡς o) µόνον Évüz ὁ ἀδελφὸς ὁ ἁδικούμενος Ἡ, δεῖ φεύ- γεν τὴν µοιχείαν, ἀλλὰ κᾶν ἄπιστος f. Ὁ γὰρ θεὸς habuerimus, nos ipsum possidebimus ; si vero in scortatione, jam peccatum possidebit ipsum. Qui dam suum vas, de uxore interpretati sunt : ego vero arbitror cujusque corpus ipsum eo vocabulo appellasse. 170 Neque enim Ίθμθπῃ solis illis po- nit qui uxores duxerant, verumetiam innupls ac viduis. « Non cumaffectus concupiscentias. » Quis- nam autem est affectus concupiscenti ? Fomi- tes ipsius, quales sunt delicie, divitie, segnilies; ctium. Nam hac sunt affectus concupiscenti» : ac Si diceret, Potestas ac robur ipsius. ο Genles qua ignorantDeum.» Siquidem gentes quse Deum igno- rant, nespem quidem habent retributionis: ila- quz omnia ad voluntatem faciunt. « Ne quis trans- D grediatur ac fraudet. » Deus, ait, unicuique distri- buit uxorem, ac terminum posuil, commistionem puta ad eam unicam. Mistio igitur ad aliam trans- gressio quadam est ac fraudulentia. « In opere: » hoc est,incommistione. Hoc enim loco de adulterio Joquitur,superiusautem deomniscortatione « Pro- pterea quod ultor sit. » Primum obsecravit, deinde pudefecit, dicens: Sicut et gentes: postmodum a cogitationibus suasit, vocans fraudulentum : dein- cepsexterret.Non enimsineultione, inquit, hac faci. tis. Ulciscilur enimDeus et eum, qui fraudatus estet seipsum. Namseipsum ulciscituris cuinon paretur. « Non enim vocavit nos Deus. » Seipsnm quoque ulciscitur Deus sumptis poenis deeo qui in hocfrau- dulentus fuit. Juxta hoc vocati sumus ab ipso pu- 81 (ECUMENII TRICCAE EPISCOPI 88 ritatis causa. Qui lgitür preter vocationem ΑΡΙί, Α ὑδρίζεται, ὁ καθαρὀν σε βουλόμενος εἶναι καὶ παρ- cum hic aspernetur, magis afficit injuria cum qui vocavit, quam eum qui fraudatus est. Hoc autem dixit, ostendens quod non solum ubi frater injuria agectus fuerit, fugere oporteat adulterium, verum eliam si infidelis sit: Deus enim injuria afficitur. qui te purum esse vult, et non auditur. Siquidem teipsum inquinas etiam si non cum f[ratris, sed ακουόµενος. Μολύνεις γὰρ σαυτὸν, κἄν (uh ἀδελφοῦ, ἀλλὰ τοῦ τυχόντνς ἀπίστου γυναῖκα μοιχεύτης, Ἡ δούλην, Tj τινα τῶν προεστωσῶν. € Τὸν xal δόντα τὸ Πνεῦμα. » Αὐτὸς, φησὶ τὸ ἅγιον ἔδωχε Πνεῦμα ἡμῖν, xal ἡμεῖς διώχομεν αὐτὸ διὰ τῆς ἀκαθαρσίας ἡμῶν. Καὶ πῶς οὐχὶ καὶ τὸ δοθὲν καὶ τὸν δόντα ὑδρι- ζομεν ; cum increduli uxore adulterium perpetres, aut cum ancilla aut aliqua earum quz publice prostitutze sunt. « Qui dedit Spiritum. » Ipse, inquit, Spiritum sanctum dedit nobis, et nos illum persequimur impuritate nostra. Άη non ergo et dantem el eum qui detus est injuria afficimus ? IV, 9-11. Caterum de fralerno amore non ne- € Περὶ δὲ τῆς φιλαδελφίας, οὗ ypolxv ἔχετε γρά- cesse habetis ut séribam vobis. Ipsí namquediviui- qe ὑμῖν, Αὐτοὸ Ὑγὰρ ὑμεῖς θεοδίδακτοἰ — laxe tus docti esti ut diligatis vos invicem. Nam et fa- εἰς τὸ &yanqv ἀλλήλους. Καὶ γὰρ ποιεῖτ αὐτὸ citis hoc erga cunctos fratres qui sunt in iota εἰς πάντας τοὺς ἀδελφοὺς, τοὺς iv Og τᾷ Μα- Macedonia. Obsecramus autem nos, ATA fratres, κεδονί. Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ περισ- ut abundetis et in hoc incubatís εἰ quieli sitis, el. σεύειν μᾶλλον καὶ µφιλοτιμεῖσθι, Ἠσυχάζειν agalis res proprias, àc operemini propriis ma- καὶ πρασσειν τὰ ἴδια καὶ ἐργάζεσθαι ταῖς ἰδίαις nibus vestrís, sicuti vobis precepimus, ut vos Ἰχεροὶν ὑμῶν, καθὼς ὑμῖν παρηγγείλαμεν, — (va honeste geratis erga extraneos, et nulla re vobis περιπατῆτε εὐσχημόνως πρὸς τοὺς ἔξω, xal μηδενὸς sit opus. χρείαν ἔχητε. » Non loquiturnencde dilectione erga quemvis, «Οὐ λέγει τέως περὶ τῆς εἷς πάντα ἀγάπης, ἀλλὰ sed de ea quaest erga fratres. Ex eo autem quod περὶ τῆς εἰς τοὺς ἁδελφούς, Ἐκ δὲ τοῦ παραλιπεῖν, pretermittat, duo efficit. Ita, inquit, necessarium δύο κατασκευάζει, ὅτι, φησὶν, οὕτως ἀναγκαῖον καὶ 8ο utile et vos mutuo diligere, ut nihil necesse ὠφέλιμόν ἔστι τὸ ἀγαπᾷν ἀλλήλους, ὡς μηδ» χρείαν sit me hoc scribere, cum vos hoc sciatis, In his εἶναι τοῦ ἐμὲ τοῦτο γράφειν, ἀλλ᾽ ὑμᾶς αὐτὸ εἰδέ - enim qu» admodum manifesta sunt, ne suadere ναι. Ἐπὶ γὰρ τῶν πάνυ δήλων, οὐδὲ, συµδουλεύειν quidem necesse est. Et quia existimat ac persua- Ἁχρή. Καὶ ὅτι à νοµίζων αὐτοὺς, χατωρθωχέναι καὶ sus est ipsos id efficere, eosque qui non perslant C πεπεισμένος, xal μὴ κατωρθωκότας αὐτοὺς, μᾶλλον magis ad hoc inducil, veritus ne quo modo talis sparsa de ipsis fama ac gloria a vero aberraret. « Divinitus edocti estis.» O ingens praeconium! Deum fecit illis preceptorem. Hoc et propheta di- xit : «Erunt, inquit omnes edocti a Deo. » — Nam et facitis hoc. » Propteaea enim non necesso est nobis scribere, quia non opus est ut de hoc ad- moneamini, sed facitisillud. « Iu toto Macedonia.» Siquidem Tessalonica civitas metropolis est Ma- aedonim. « Ut abundetis magis, » Facite quidem, sed tamen inter faciendum abundate et muniflci sitis obsecramus (pauperes autem erant, ereptis ipsorum facultatibus, quemadmodum superius di- ἐνάγει πρὸς τοῦτο, φοθούμενος μήπως à τοιαύτη περὶ αὐτῶν φήμη καὶ δόξα ἁἀστοχήσῃ. « θεοδδικτοἰ ἐστε,» ΏὮ ἐγκώμιον! Τὸν θεὸν διδάσκαλον αὐτοῖς ἔποιησε,. Τοῦτο καὶ ὃ προφήτης ἔλεγεν. « Εσονται, φησὶ, πάντες διδακτοὶ Θεοῦ » « Καὶ γὰρ ποιεῖτε αὐτό. » Διὰ τοῦτο Ὑὰρ o) χρειαν ἔχομεν Ἱράφειν, ὅτι οὐ δεῖσθε τῆς περὶ τούτου ὑπομνήσεως, ἀλλὰ ποιεῖτε αὐτό. ε Ἐν ὅλῃ τῇ Μακεδονίφ. » Μακεδονίας γὰρ µητρόπολις, Ἡ θεσσαλονίκη. € Περισσεύειν μᾶλ- λον. » Ποιεῖτε μὲν ἀλλ, ὅπως ἐν τῷ ποιεῖν περισσεύ- nte, καὶ φιλοτιμµότερον μµεταδοίητε, Παραχχλὀῦμεν, (πένητες δὲ ἦσαν, τῶν ὑπαρχόντων αὐτῶν ἁρπαγέν των, ὡς ἄνω φησὶν,) ἐργάζεσθαι καὶ µεταδιδόνχιο xit) ut operemini οἱ tribuatis. « Quieli sitis » In p « Πσυχάζειν. » Φιλοτιμεῖσθαι. El; τί; Εἰς τὸ ἡσυ- hoc incumbatis. Ad quid ? Ut quieti sitis, et agatis res proprias ; quemadmodum si dicas : Ne pudeat vos quod pauperes propter Deum facii sitis, et res glorie loco hoc ducatis quod 'quieli sitis, et res proprias agatis, etc. ΑΙ φιλοτιµεῖσθχι dici fratri- bus beneficia prestare et humane suscipere Deinde si dicant, Αἱ pauperes sumus: verum per hoc quod quietis sitis ac proprias res agitas, facultas vobis erit ac potestas, ut illis quoque largiter impertiri ac beneficia prestare possitis. « Et agatis res proprias » Quomodo autem continget vobis qui pauperes estis, ut munifici sitis? Ex eo ail, si quielis siis et pauprias res agatis. Deinde interpretans, ait: « Operemini propriis mauibus, 12 Joan. vi, 45. χάζειν καὶ πραττειν τὰ ἴδια, ὡς ἂν εἴποις * M» ai- σχύνεθε ὅτι πένητες διὰ τὸν Χριστὸν γεγόνατε, ἆλ- Ak καὶ φιλοτιμίαν τοῦτο ἠγεῖσθε, τὸ ἠσυχάζειν καὶ πράττειν τὰ ἴδια, καὶ din. Ἡ Φιλοτιμεῖσθαι, τὸ εὐεργετεῖν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ φιλοφρονεῖσθαί φησιν. Εἴτα, 'AXÀà πἐνητές ἔσμεν. "AV bv τῷ ἠσυχάζειν καὶ πράσσειν, φησὶ, τὰ ἴδια, ἔστχι ὑμῖν πόρος καὶ δύναμις, δι οὗ κἀκείνους ἕξετε φιλοτιμεῖσθοι κχὶ εὐεργετεῖν. « Καὶ πρασσειν τὰ ἴδια. » Πῶς δὲ ἔσται ὑμῖν πένησιν οὖσι, τὸ φιλοτιµεῖσθαι ; Διὰ του ᾖσυ- χάζειν, φησὶ, xml πραττειν τὰ ἴδια. Elta ἔφερμη- νεύων, φησίν * ε ἘΕργάζεσθε ταῖς ἴδίαις χερσὶν, ἵνα περιπατητε εὐσχημόνως. » — Iva, φησὶ, μὴ ἄσχημο» νἦτε ἐπαιτοῦντες,. Τοῦνο Ὑὰρ λέγει, εἰ xal εὖφημο- 89 COMMENT. IN EPIST. 1 AD THESSAL. 90 τέρως αὐτὸ εἶπεν. El γὰρ πιστοὶ ὀρῶντες ὑγιαίνου- A ut vos honeste geratis. Ne preter decorum aga- τας ἐπαιτοῦντας σκανδαλιζόµεθα, ὅτι ἐργάζεσθαι δυνά- μενοι ἀργοὶ περιίασι, πόὀσῳῷ μᾶλλον οἱ ἄπιστοι ; οὓς xa- λεῖ τους ἔξω, οἷον τῆς πίστεως. tis inquit, mendicando. ^ Hoc namque indicat, quanquam horestioribus verbis id expresserit. Nam si nos fideles videntes eos qur sani sunt men- dicantes, offendimus, 179 quod cum operari possunt, otiosi circumeant, quando magis iucreduli? quos vocat extraneos, puta a fide. ΚΕΦΑΛ. E. « Διδασκαλία περὶ τῆς τοῦ Üavátoo καταλύσεως ἐπὶ ζώντων xal νεκρῶν ἐπιφανείᾳ Χριστοῦ. » « 05 θέλω δὲ ὁ ὑμᾶς ἀγνοετν, ἀδελφοὶ περὶ τῶν κεχοι- μημένων, ἵνα μὴ λυπησθε, χαθὼς καὶ oi λοιποὶ ol js ἔχοντες ἐλπίδα. El γὰρ πιστεύοµεν ὅτι Ἰ}ησοῦς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη, οὕτω xal ὁ θεὸς τοὺς κοιµηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ. v» Ἔστι γάρ τινα, ἅτινα ἐξ ἁγνοίας λύπην ἐμποιεῖ, Γωσθέντα δὲ παύει τὴν λύπην. κα Περὶ τῶν κεκοιµη- μένων. » Ὅρα, οὐκ εἶπεν, Αποθανόντω», ἀλλὰ Κεχοι- μημένων, δεικνὺς εἶναι xal ἔγερσιν. . Οἱ μὴ ἔχον- τες ἑλπίδα. » Ελπίδα, τουτέστιν, ἀνχστάσεως. Twv γὰρ τοιούτων ἴδιον, τὸ ἐπὶ τοῖς τελευτῶσι λυπεῖ- σθαι. « Eli γὰρ πιστεύοµεν. » El Ye, ἐπειδὴ γάρ. Ἡ οὕτως * El γὰρ ὅλως, φπαὶ, πιστεύομεν, xal μὴ μεμώρανται ἡμῶν ai ψυχαὶ, » Οὕτως, φησὶ, καὶ ὁ θεὸς, » τουτέστι, καθάπερ τὸν Κύριον, ix θανάτου ἔγερετ. Opz δὲ ἀσφάλειαν λόγο, "Eni μὲν τοῦ Κυ- Ρίου διὰ τὸ xal την ἀνάστασιν ἤδη Ὑεγονέναι, θχῤ- ῥούντως λέχει τὸ, ᾿Απέθανεν, ᾿Επὶ δὲ ἡμῶν, διὰ τὸ μέλλειν ἔτι τὴν ἀνάστασιν, Τοὺς Χοιμηθέντας, φησὶ, δειχκνὺς οὖσαν xal ἔγερσιν. « M3 6 κοιμώμενος γὰρ, φησὶν, οὐχὶ προσθήσει τοῦ ἀναστηναι ; « « Τοὺς xot- αηθέντας διὰ τοῦ Γησοῦ. » Ἡ διὰ τοῦ ᾽Ιησοῦ. » ἄξει, ὅτι ὁ riis αἴτιος τῆς ἀναστάσεως, νχὶ τοῦ ὀφθῆναι ἡμᾶς τῷ τῷ προσώπῳ τοῦ Πατρός. H, τοὺς κοιμηθέν- τας διὰ τοῦ Ἰησοῦ, τουτέστι, τοὺς lv πίστει τοῦ 'In- τοῦ κοιμηθέντας ἄξει, φησὶ, νουτέστιν, fj εἷς πρόσ- ωπον ἴδιον, i el; τὸ ἀναστῆναι, Τί οὖν, εἴποι τις, à» πρὸς τὴν δευτέραν ἐξήγησιν, μερική ἔσται dj ἀνάστασις, ὡς τῶν ἀπίστων μὴ ἀνισταμένων ; οὐ τοῦτο, ἀλλ᾽ ὅτι πάντες μὲν ἀναστήσονται, 0) πάντες ài ky rove Τὸ γὰρ ἀχθῆναι, τὴν μετὰ tuu πανταχόθεν ἓν νεφέλαις ἁρπαγὴν xal ἀγωγὴν τὴν πρὸς τὸν χριτὴν δηλο]. Οἱ μὲν γὰρ πιστοὶ καὶ οὐκ ἐπί- πλαστον ἔχοντες τοῦτο τὸ ὄνομα, iv νεφέλαις ἁρπα- CAPUT V. Doctrina de mortis resolutione ασ manifestatione Christi circa mortuos ac viventes. IV, 12-13. Ceterum nolo vos ignorare, fratres, dehisquiobdormierunt, ne marealissicul etecleri qui spem non liabent. Sí enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexil : ita et Deus eos qui ob- dormierunt per Jesum adducet cum illo. Sunt enim quadam qus ob ignorantiam moro- rem efficiunt, cognita vero sedant dolorem. « De hisqui obdormierunt. » Animadverte quod nondi- xerit Morientibus, sed Hisquiobdormierunt, osten- dens etiam esse resurrectionem. « Qui spem non habent. » Spem, neme resurrectionis. Talium namque proprium est dolere ob eos qui moriuntur. ο Si enim credimus. » Si enim quandoquidem enim. Aut hoc modo : Si enim omnino, ait, credi- mus et non sunt infatual anima nostra. « [ta οἱ Deus, » puta sicut Dominum, ex morle excita- bit. Considera vero sermonis certitudinem. Siqui- dem de Domino eo quod jam facta sit ejus resur- rectio, confidenter dicit: Mortuus est. De nobis vere cum adhuc futura sit. resurrectio, ait : Eos qui obdormierunt, ostendens etiam quod sit resur- reclio. « Num qui obdormit, inquit, non addet, ut resurgat ? « Eos qui obdormieruntperJesum addu- cel cum illo. » Aut per Jesum adducet, quod Fi- lius causa sit resurrectionis, el ut videamus faciem Patris. Aut qui obdormierunt per Jesum, hoc est, eos qui in fide Jesuobdormieruntadducet, ait, puta ante faciem suam, aut ad hoc ut resur- gant. Quid igitur, dicat aliquis, tanquam ad secundam hanc enarrationem, an parlialis eril resurreclio, ulpote incredulis non resurgenti- bus ? Non hoc erit, sed omnes quidem resurgent, verum non omnes adducentur. 178 Nam ad- duci significat raptum οἱ inductionem undique Τήσονται sic ἀπάντησιν τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ói ἄπιστοι, pin nubibus cum honore ad judicem. Etenim cre- χάτω περιμενοῦσιν αὐτὸν ἐρχόμενον, μὴ ἀξιούμενοι ὑπαντῆσαι. Ίνα τί γὰρ wh εἶπεν, Ίνα τιμωρηθῆτε ὡς μὴ ὁμολογοῦντες ἀνάστασιν;, Ἡ ὡς ὤμολογη» μένον τοῦτο παρείχσε, X1l φησιν, Te μη μετὰ τῆς τεµωρίας τῆς ἐκεῖ, καὶ τὰ ἐντάῦθχ λπῇσθε. Ἡ ὅτι τῇ μὲν ἀναστάσει οὐκ ἠπίστουν, (καὶ δηλοῖ τὸ περὶ τῶν χβόνων αὐτοὺς ἀμφιθαλλει» ὅπερ κάτω φησὶν), ἀλλὰ µόνον ἠδημόνουν ἐπὶ τοῖς τελευτῶσιν. dentes et qui hoc nomen in nullo fucatum ha- bent, in nubibus obviam Christo rapientur: incre- duli vero deorsum exspectabunt ipsum venien- tem, indigni qui occurrant. Qoare enim non dixit. Ut ponas detis tanquam qui non confilemini re- surrectionem ? Aut tanquam id quod in confesso erat hoc preeterinisit, et ait: Ul non cum futuro supplicio etiam de praesentibus lugeatis. Aul quod de resurrectione quidem non diffidebant (et hoc indicat qucd ipsi de temporibus anibigebant, quod inferíus ait), sed solum graviter angebantur ob eos qui morerentur. « Τοῦτο vào op!) λέγομεν iv λόγψ Κυρίο, Oc ἡμεις ob Quvee; οὗ περιλειπόμενοι εἷς τὴν πχρου- σίαν τοῦ Κυρίο, οὐ μὴ «φθάσωμεν τοὺς χοιµη- θέντας. ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος iv κελεύσμχτι iv φω- vh ἁρ(αγγέλου καὶ iv σάλπιγχι θεοῦ κατχθήσε- IV. 11-17. Hoc anitn vobisdicimus in verbo Do- mini, quod nos qui vicimus qui relinquimur in ad« ventum Domini, nequaquam praveniemus eos qui obdormierunt Quoniam ipse Dominusinjussuet in voce archangeli ac in tuba Dei descendet de celo, 91 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 99 el mortui in. Christo resurgent primum : deinde À «xx ἀπ᾿ οὐρανοῦ, ταὶ o! νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστ Ίσοντι nos qui vivimus qui relinguimur, simul, cum πρῶτον * ἔπειτα οἱ ζῶντες ἡμεῖς oi περιλειπόµενοι dua illis rapiemur in nubibus in occursum Domini συν αὐτοῖς ἁρπαγησόμεθα ἓν νεφέλαις, εἷς ἀπάντησιν aera : el sic semper cum Domino erimus. Proin- τοῦ Κυρίου εἰς ἀέρα, xal οὕτως πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσό- de consolemini vos mutuo in verbis his. μεθα. Ώστε παρακαλεῖτε ἀλλήλους ἐν τοῖς λόγοις τού- τοις. 5 Magnum dicturus erat mysterium, et propterea — Méya ἔμελλε λέγειν µυστήριον, xal διὰ τοῦτο τὸ ut fides adhiberetur observavit, Non noster, inquit, ἀδιόπιστον ἐφύλαξεν, Οὐχ ἡμέτερως, φησὶν, ὁ λόγος, sermo est, sed Domini, « In verbo Domini. » For- ἀλλὰ τοῦ Κυρίου, « Ἐν λόγῳ Κυρίου, » Ίσως καὶ tassis etiam hoc unum erat arcanorum : nonau- τοῦτο ἓν ἦν τῶν ἀῤῥήτων, Πάντα δὲ οὐκ ἑξῆν * τοῦτο tem omnia eloqui licitum erat, sed beneistud. δὲ ἐξῆν λαλῆσαι, » Ότι ἡμεῖς, » Οὐ περὶ ἑαυτοῦ « Quod nos, » Non de seipso hoc dicit, neque — *oX:d. φησιν. Ob γὰρ ἔμελλε ζῆν σωματικῶς ἕως τό- enim usque ad id tempus corporaliter victurus τε, ἀλλὰ λόγου χάριν τὸ ἑαυτοῦ λέγει πρόσωπον. erat, sed suam personam verbi causa profert. «Οἱ ζῶντες. » Ίώντας τὰς ψυχᾶς, κοιµηθέντα δὲ τὰ « Qui vivimus, » Vivere dicit animas, dorm re ve- ῃ σώματα λέγει, Οὐκ ἂν οὖν προλάθωσιν αἱ ψυχαί * rocorpora. Nequaquam igiturantevertent anima, πρῶτον γὰρ ἐγείρεται τὰ σώματα, ἵνα αὐτὰ ἀπολά- sed primum excitabuntur corpora, ul anime illa Όθωσιν αἱ ψυχαὶ, ἃς καὶ περιλιµπάνεσθαι, φησὶ, διὰ resumant: quas etiamrelinquidicit propter immor- τὸ ἀθάνατον. O yàp ἂν εἰ μὴ περὶ ψυχῶν ἔλεγεν εἷ- talitatem. Nisi enim de animabus locutus esset, Ίε τὸ, Ημεῖς οἱ ζῶντες ol περιλείπόμενοι, τελευτή- nequaquam dixisset: Nos qui vivimus qui relin- σειν pov. quimur, cum eliam moriturus esset. Ait ergo ; Nos anima viventes nequaquam corpora anlevertemus in resurrectione, scd una cum ipsis resurrectione Iruemur. Ita habet divus Methodius libro De ru- surrectione. 174 « Qui delinquinur. » Siquidem qui tunc vivi reperientur, in puncto temporis, in Λέγει οὖν, Ὅτι οἱ ζῶντες αἱ ψυχαὶ, οὐκ ἂν τὰ σώματα προφθάσωµεν iv τῇ ἀναστάσει, ἀλλὰ μετ αὐτῶν τῆς ἁναστῴσεως τευξώμεθᾳ. Οὕτως 6 bv ἁγίοις Μεθόδιος, ἐν τῷ « Περὶ ἀνχστάσεως » λόγῳ. « Οἱ περιλειπόμενοι. » Τότε γὰρ οἱ εὑρισκόμενοι ζῶν- τες, iv ἁτόμῳ, ἓν ῥιπῃ ὀφθαλμοῦ ἀλλαγήσονται, ὡς ἐν τῇ πρὺς Κορινθίους πρώτῃ φησίν,. « OD μὴ φθά- momentooculi immutabuntur, quemadmodem in σωµεν, τουτέστι, προφθάσωμεν, 5 προλάθωμεν. priore ad Corinthios Epistola dicit 15. «Nequaquam Ἐπειδὴ γὰρ εὐχερὲς ἔδόχει, τοῖς τότε φθασθέντας praeveniemus. » Nam φθέσωμεν sumitur loco com- ἓν ζωῇ, ἀλλαγέντας iv ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ ἁρπασθῆναι positi προφθάσωµεν, id est antevertemus. Quo-(,fizsp τοὺς χόνιν γεγονότας, φησὶνο ὅτι ol ζῶντες ο) niam enim promplius videbatur, ut ii qui ad lem- — 9. προφθάσωσι τοὺς τελευτήσαντας, τοσαύτη του pus vitam produxissent, in momento oculi iumu- ἀνιστῶντος ἡ δύναμις,. « Ότι αὐτὸς ὁ Κύριος. » tati raperentur, quim hi qui janincineres essent Καὶ τὴν αἰτίαν λέγει τοῦ μὴ προληφθῆναι τοὺς redacti, dicit quod videntes nequaquam przvenient προαποθανόντας. -- «Ἐν κελεύσματι. » [Φ2Τ.] Ἐν eos morluos, ian!a erit polen!ia resuscilanlis. τῷ αὐτὸν κελεῦσαι, xal iv τῷ τὸν ἀρχάγγελον φω- « Quoniam ipse Dominus. » Causam dicil cur non. vetv, καὶ iv τῷ τὰς σάλπιγγας ἠχεῖν, καταθήσεται. sint praventuri eos qui prius morlui erant, — Κελεύει piv ὁ Κύριος, καὶ φωνεῖ ὁ ἀρχάγγελος c, « In jussu. » Simul ut ipse jusserit, οἱ archangelus Δεσποτιχὸν κέλευσμα, καὶ ἡχοῦσιν al ἄλλαι τάτεις vocem emiserit, ac lubz sonucrint, descendet. αἱ οὐράνιαι, ἃς τροπικῶς σάλπιγγας καλετ, ὥσπερ Jubet quidem Dominus, et voce edit archangelus καὶ τὸ ἠχοῦσιν, ἀλλ ὁ μὲν Κύριος, ὅπερ ἔφημεν, xs- jissum Dominicum : sonumque emittunt caeteri λεύει,. Ὁ δὲ ἀρχάγγελος τὸ Δεσποτικὸν κέλευσμκ ordines celestes, quos figurative tubas appellat, μηνύει τοῖς ὑπ αὐτὸν, ol oi δικκονοῦσιν αὐτὸ, quemadmodum etiam sonum edere dicit: sed Do- καὶ διηχοῦσιν εἷς τὰ τοῦ κόσμου πέρατα. Καὶ οἱ νε- minus quidem, veluti diximus, jubet, archangelus —xpol οἱ ἔκ πάσης τῆς οἰκουμένης ἀνίστανται καὶ συν- vero Dominicum jussum nuntiat sibi subditis : p 4yovczt. Όρα δὲ πῶς εὐφυῶς καὶ λεπτομερῶς ύπο- porro hi administrant ipsum, et usque ad mundi γράφει τὴν τῶν νεχρῶν ἀνάστασιν, ἵνα μᾶλλον ταῖς lerininos intonant. Et. mortui quotquot. sunt ex universo orbe, resurgu: taccongregantur. Animad- verte aulem quam scite ac subtiliter describat inortuorum resurrectionem. quoauditorum menti- bus magis imprimaltur. « In voce Archangeli. » Vocem dicit archangeli qua ad congregsnduin subjectis przcipiat angels, ut onmes pa atos red lant tanquam adveniente judice Siquidem ut, ques accepit, terra. relé!at in. iminortalitatem . commulatos, iJ Christi preceptum eflicit : ut aulem qui ad postrema usque mundi loca di- 1$ [ Cor xv, 52. τῶν ἀκροατῶν εἴη ἐντετυπωμένη διανοίαις. « "Ev quit ἀρχαγγέλου. » Φωνὴν ἀρχαγγέλου φησὶ, τὴν ἐπὶ τὸ συνάγειν τετχγµένοις ἀγγέλοις ἐγχελευομένην, πάν- τας ἑτοίμους ποιεῖν, ὡς τοῦ κριτοῦ φθάσαντος, Τὸ μὲν γὰρ ἀναδοῦναι τὴν γην οὓς ἐδέξατο iv ἀφθρρσᾳ µετεαθληθέντας, τὸ χέλευσµα ποιεῖ τοῦ Χριστοῦ. Τὸ 6: τοὺς tl; τὰς ἐσγατιὰς τοῦ χόσµου διεσπαρµένους, cii ἓν συναχθῆναι, ἄγγελοι παχρασχευάζουσιν, ἀρχαγγέλου τοῦτο ἐγκελευομένου, « Καὶ ἓν σάλπιγγι θεοῦ. » Τού- των ἄρχ τῶν σαλπίγγων τύπος σαν αἱ àv τῷ ὁρει Σινᾶ, "Att γὰρ βασιλέως ἐφισταμένου, εἰκότως σάλ- 93 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 94 πιγγες ἠχήσουσι, Σάλπιγγας δὲ χαλετ τὰς ἀγγελικὰς A persi sunt, in unum congregentur, angeli per- δυνάμεις, ὅτι ὥσπερ dà σἀλπιγξ οὐδὲν ἴδιον ἦχετ, ἀλλ' ὅπερ ἂν ὁ τεχνίτης ἐμπνεύσῃ, οὕτως xal αἱ τοῦ Θεοῦ σάλπιγγες οὐδὲν ἴδιον τολμῶσιν ἠχῆσαι, ἀλλ᾽ ὅπερ ἃ xowóc Δεσπότης xal Δημιουργὸς διὰ τοῦ ἀρχαγγέλου αὐτοῖς ἐγχελεύσῃ. » Καὶ οἱ νεκροὶ iv Χρι- cup. » Οἱ ἐν Χριστῷ, τουτέστιν, οἱ πιστοὶ, πρῶτον ἀναστήσονται, οἱ δὲ λοιποὶ ἔσχατοι, ὡς μὴ ἁρπάζεσθχι, µήτε ἀπαντᾷν µέλλοντες. ficiunt jubente hoc Archangelo. « Ac in tuba Dei.» Harum sane tubarum typus erant que fuerunt in monte Sina. Etenim tanquam appropinquante rege merito tubseresonant. Tubasautem vocat angelicas potestates, quod quemadmodum tuba nihil qnod suum est intonat, sed quodcunque artifex insuf- flaverit : ita et Dei tuba nihil proprium sonare prasumunt, sed quidquid communis Dominus ac Conditor per archangelumeis preceperit. « Et mortui in Christo. » Qui in Christo sunt, » id est, fideles primo resurgent, czteri vero postremi tanquam non rapiendi neque obviam venturi. , Ἔπειτα Ἁμεῖς ol ζῶντες. » Μετὰ τοῦτο, φησὶ, καὶ των ζώντων καὶ περιλιμπανομένων ὅσοι ἄξιοι, dux cot προτετελευτηχόσιν ἁρπαγησόμεθα, φησί. M3, οὖν νοµίσητε τοὺς νεκροὺς ὀυσχερεστέρως, ἔγεί- ρεσθαι. Ἡ γὰρ ἁρπαγὴ ἅμα ἔσται. » Ἐν νεφέλαις. ϱ Ἐν τῷ τοῦ θεοῦ ὀχήματι, Καὶ γὰρ καὶ τὸν Χριστὸν νεφέλη ὑπέλαθεν. El ἔρχεσθαι δὲ μέλλει, τί δή ποτε ἁρπάζονται οἱ πιστοί» ἵνα ὑπαντήσωσι᾽ τιμῆς δὲ τοῦτο. Ὥσπερ γὰρ βασιλέως εἰς πόλιν εἰσερχομένου, ol μὲν Év- τιµοι ὑπαντῶσιν, ol δὲ κατάδικοι ἔσω µένουσι τὸν xpi- τὴν, οὕτω xai τότε oi μὲν δικαίοι ἁρπάζονται, ol ài ἁμαρτωλοὶ, xv πιστοὶ dot, µένουσιν. € Εἰς ἀέρα. » Διὰ «γὰρ νεφελῶν εἷς ἀέρα ἀπελεύσονται, τουτέστι͵ µετέω- pot, « Πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα. » Εἶτα λέγει xai την χορωνίδα τῆς µακαριότητος, τὸ εἶναι σὺν Χριστῷ πάντοτε. — [ΦΩΤ.] ᾿Ἐπιστήσεις δὲ ὅτι τὴν ἄναστα- σιν διαγράφων, οὐκ ἐμνήσθη ῥητῶς τῶν ἐπὶ τιµω- pav καὶ χόλασιν ἀνισταμένων, Τοῦτο δὲ διὰ τρεῖς ατίας, οἶμαι, ποιεῖ. Πρῶτον μὲν ὅτι παραμυθούµενος τοὺς θεσσαλονικεῖς, τὴν ἀναστάσεως μνημονεύει. 0) θέλω γὰρ ὑμᾶς, φησὶ, περὶ τῶν κεχοιµηµένων ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπῆσθε. Οὐκ ἔδει οὖν παραµυθεῖ- σθχει μέλλοντα, χαταμιγνύειν τὰ σκυθρωπά, Ποταπὴ γὰρ παράκλησις, τιµωρίκ καὶ κόλασις διηνεκὰς, καὶ σχύτος, xal σκώληξ, καὶ mop; Μάλλον μὲν οὖν tl xal οὕτως ἔγραφεν, ἐπέτεινεν ἂν τὴν λύπην, ἀλλ᾽ o) παρεκάλεσέ ποθεν τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Δεύτε- pov ὅξ, ὅτι πιστοῖς διηγεῖτο τὴν ἀνάστασιν Εἰκότως o0» οὐ μνημονεύει τῶν εἷς τιµωρίαν ἀπαχθησομένων. Οἱ γὰρ πιστοὶ κατὰ τὰς δεσποτικὰς ἐντολὰς πολι- τευόµενοι, οὐδεμιᾶς τιμωρίας λαμθάνῳσι πεῖραν, ἀλλ ἐν ἀῑλδψ χαρ καὶ εὐφροσύνῃ διατε- λοῦσιν. Οὐκ 3 οὖν χρεία ἀλλοτρίων παθῶν μνήμην καὶ χάχωσι» iv τῇῃ τοῖς πιστοῖς ἑτοιμαζομέντῃ Odin ναὶ τρυφῖῇ καὶ µακαριότητι, καὶ τύτε πιστοῖς γά- Φοντι, ποιεῖσθχι. Τρίτον δὲ, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα τὴν ἀνάστασιν, xai δι’ ὃ γέγονε, καθ) αὐτὸ νῦν ἑξηγεῖται, Καὶ γὰρ «v ἀνάστασιν 6 θεὺὸς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀγθρώπων πάντων, καὶ ἀφθχρσίᾳ xxl ἀφρόστρ δόξῃ καὶ χαρᾷ, καὶ ἀπολαύσι τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἐποίησε. Την vxo κόλασιν, τῷ διαδόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτού. ὡς καὶ ἐν τῷ Εὐαγγελίνψ φησίν, αλλ᾽ o) τοῖς ἀνθρώποις ἡτοίμασεν. El δέ τινες οἰκείχις µοχθηρίαις, ἀντὶ τῶν ἑτοιμασθέντων αὐτοῖς ἀγαθῶν, τὰ τῷ διχθόλῳ ἑτοιμασθέντα ἐχλέγονται, οὐ παρὰ τὴν Δεσποτικὴν φιλανθρωπίαν καὶ πρόνοιαν τοῦτο 14 Psal. xcvi, 2 ; Act. 1, 9. 4175 « Deinde nos qui vivimus. » Postmodum, inquit, quotquot inter viventes digni fuerimus si- mul cum his qui antea mortui fuerant, rapiemur. Neque igitur existimelis mortuos difficilius resur- recturos ; simul enim erit oinnium raptus. eIn nu- bibus. »In Dei vehiculo. Siquidem Christum quoque nubesassumpsit!4. Verumsi venturus est, in quem finem rapiuntur fideles ? Ut cccurrant ; est autem hoc honoris. Quemad:nodum enim dum rex civita- tem aliqam ingreditur, alii quidem parati occur- runt, alii vero damnati judicem intus exspectant : ita et tunc justi rap'entur : peccalores vero, quan- quam fidelesfuerint, exspectabunt. e In aera. » l'er nubes namque in aerem pervenient, hoc est, subli- mes. « Sempercum Domino erimus. » Deinde addit el felicitatis coronidem, nempe sempor esse cum Christo. — Animadverles autein quod resurreclio- nem describens nullam fecit aperle mentionem C eorum qui ad supplicium et ultionem resurgunt. Id autem ob tres, ul opinor, causas facit. Primum quidem quod ut Thessalonicenses consoletur, re- surrectionis meminit ; Nolo enim vos '*gnorare, ait, de his qui obdormierunt, ne moereatis. Non ergo eum qui consolationem erat allaturus, tristia per- miscere oportuit. Qualis enim fuisset consolatio supplicium et ultio perpetua, tenebre, vermes et ignis? llaque si ita scripsisset, moerorem polius intendisset, et nulla ex parteanimabus eorum con- solationem attulisset. Secundo autem quia fide'ibus resurrectionem exponebat. Merito ergo eorum non meminit qui sint in supplicium abducendi. Fideles namque quijuxtaDominicaconversantur pracepta, nullius poeuz capiunt e» per'entiam, sed in perpe- tuo gaudio ac lalitia degent. Nulla itaque necessi- tas erat alienorum malorum facere mentionem, et inducere afflictionem in parata credentibus gloria et deliciis ac beatitudine, el potissimum, qui tunc fidelibus scriberet. Tertio vero quia ipsum resur- reclionis m:slerium, et propter qui:l fac a sit, pa- riler nunc exponit. Etenim resurrectonem fecit l'eusadsalutem omnium hominum e; immortalita- lem ac inenarrabilem gloria:u et gaudium, otterno- rumque fruitionem bonoruimn. Siquidemsupplicium diabolo et angelis ejus, quemadmodum dicit etiai in Evangelio, nun autem hoininibus, preparavit. 171 Quod s&i quidam suis nequitiis pro praeparatis 95 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI . 96 sibi bonis ea qua diabolo sunt preparata, eligunt, A γίνεται. Διὸ καὶ 8 θεῖος Παῦλος αὐτὴν vh» φύσιν της id non fit juxta Dominicam benignitatem ac provi- dentiam. Idcirco divus Paulus ipsam resurreetio- nis naturam referens, et propter quid ipsam Deus prodncat, merito eorum non meminit qui in suppli- cium abducuniur: (neque enim fit proptersuppli- cium, sed propter mercedis retributionem, «Proin- de consolemini vos mutuo. » Ne moereatis sicul et ceteri qui spem non habent. CAPUT τι. Quod repente venturus sit Christus, oportet itaque siu- diose paralum esse fide, spe, charilate, honore, pace longanimitate, discendi amore. V, 1-3. Porro de temporibus εί articulis tem- porum, fratres. non est. opus ut vobis.scribam. Jpsi enim plane scitis, quod dies ille Domini, ut ἀνχστάσεως xxl ἐφ d ταύτην ὁ ἀΔημιουργὸς ὑφ- ἰστησι λέγων, τῶν slc τιµωρίαν ἀχθησομένων, (οὐ γὰρ ἐπὶ τιµωρίᾳ, ἀλλ ἐπὶ «µιαθαποδοσίᾳ γίνεται,) εἶκό- τως οὗ μνηµονεύεει..α Ὥστε παρακαλεῖτε ἀλλήλοις,ν εἰς τὸ μὴ λυπεῖσθαι ὡς οἱ ,λοιποὶ οὐ uh ,ἔχοντες ἐλπίδα. ικΕώλλ.ς,. «€ Περὶ τοῦ αἰφνιδίως ἥξειν τὸν Ἀριστὸν,, ὥαγε δςῖν εὖ- ερεπἰζεσθαι σπουδή, πίστει, ἐλπίδι ἀγαπῃ, τιµῃ, εἷ- prn, μακροθυμίᾳφ, φιλοµαθείᾳ. » « Περὶ δὲ τῶν χρόνων καὶ τῶν καιρῶν, ἀδελφοὶ, o) χρειαν ἔχετε ὑμῖν γράφεσθχι. Αὐτοὶ γὰρ &xpi- θῶς οἴδατε, ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου, ὡς χλέπτης ἐν fur in nocte, ita venturus sit. Cum enim. dize- B νυχτὶ, οὕτως ἔρχεται. Όταν γὰρ λέγωσιν εἰρήνη rint : Paz et tuta omnia (unc repentinus eis im- minet interitus, sicuti dolor purtvs mnlieri pra- gnanti, nec effugient. « Non est vobis opus. « Tanquam nullam adfer- ret utilitatem. Fortasse autem id noverat l'aulus, inter arcana id etiam cognitum habens. « Quod dies ille Domini. » Hoc et de communi consummatione dictum estet de propria cujusque. « Utfur. » Quare ut fur? Quia per hoc designat quod occultus sit ac repentinus. Et dicimus quod hoc multis modis u'ile δι. Primum quidem. Nam si quis postremum sci- ret diem, nulla illi virtutis cura esset, sed innumera καὶ ἀσφάλεια, τότε αἰφνίδιος αὐτοῖς ἐφίσταται ὄλεθρος, ὥσπερ ἡ ὧδὶν τῇ iv γαστρὶ ἐχούσῃ, καὶ οὐ μὲ, ἐκφύ- γωσιν. » « Ob χρείαν ἔχετε, » Ὡς ἀσύμφορον. Ὁ δὲ γε Παῦλος ἴσως δει αὐτὸ, ἐκ τῶν ἁρβῥήτων xal τουτο µαθών,ε Ὅτι ἡ ἡμέρα Κυρίου. » Τοῦτα xal περὶ τῆς χοινῆς συντελείκς εἴρηται, xal περὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου. | « Ὡς κχλέπτης. » Διὰ τἰ ὡς κλέπτης 5 Διὰ τούτων γὰρ, τὸ λαθραῖον καὶ αἰφνίδιον δηλοτ. Kal φαμεν ὅτι τοῦτο κατά πολλοὺς τρόπους ὠφέλιμόν ἐστι. Πρῶτον μὲν ὅτι, El δει τις τὴν ἐσχάτην ἡμέ- pav, οὐχ ἔμελλεν ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι, ἀλλὰ pupa perpetrando mala extremo spiritu ad baptismum q ποιῶν xaxà, τῷ βαπτίσµατι πρὸς ἐσχάτας ἀναπνοὰς accederet, Secundo, quia multa peccata metu mor- s amputantur : quod si manifestum esset alicui se ad cerium tempus non moriturum, omnia intrepide commitleret. 177 Tertio quia si sciret quisquam quod omnino tali tempore moriturus esset, in con- tinua viveret animi tristitia : nunc autem ob incer- litudinem, continue in bona spe nutrimur. Quarto, quia neque ob id sancti premium haberent, quod semetipsos in incerta precipitent pericula. Sienim manifestum essel quod post tres annos consum- malio ventura esset, nec alio modo posset, omnes sane pericula despicerent, scientes quod ab illis nihil nocumenti essent accepturi : id. gutem quae virius esset ? Et hzec dicta sint, eo quod uniuscu- jusque etiam finis clam venturus sit. προσῄει. Δεύτερον, ὅτι πολλαὶ ἁμαρτίαι δέει τοῦ θανάτου ἀνακόπτοντχι, Ὡς εἴ χε δηλον A» ὅτι τέως νῦν οὗ τεθνήξεται τις, πάντα ἀδεως ἔπραττε. Τρί- τον, ὅτι εἰ δει τις ὅτι πάντως ἐν τῷδε τῷ χράνῳ τεθνήξεται, ἐν ἀθυμίᾳ διάγων διετέλει. Nov Ob τῇ ἁδηλίᾳ ἀεὶ bv χρησταῖς ἐλπίσι τρεφόµεθα. Τέταρτον, ὅτι οὐδὸ ὑπὶρ dw εἷς Χινδυνους ἀδήλους ἑαυτοὺς ῥίπτουσιν οἱ ἅγιοι, μισθὸν ἔμελλον ἔχειν. El. γὰρ ἣν δηλον ὡς μετὰ τρία ἔτη τυχὸν τελευτήσει, καὶ ἄλλως οὐκ ἔνι, ἅπαντες ἂν τῶν κινδύνων κατεφρονήσαμεν, εἰδότες μηδὲν ἐκ τούτων βλάπτεσθαι * ὅπερ mola àoc- ví; Ταῦτα δὲ εἴρηται, ὡς καὶ τῆς ἑκάστου ἰδίας τελευ- τῆς λαθραίως ἑρχομένης, D;ctum est enim quod sententia illa : Dies illeD — Etgnzzi γὰρ ὅτι, Ἡ ἡμέρα Κυρίου ὡς κλέπτης ἐν νυ- Domini, ut fur in nocte ita venturus est, et com- municonsummalioni aptatur el propri: cujusque Cum enim dixerint, « Pax et tuta omnia. » Hoc eliam ad ipsorum dixit consummationem. Neque enim ob, id inquit, quod in prosperitate degant qui vobis molesti sunt, existiment non venturum es: e finem : omnino enim veniet. « Tuncrepentinus eis.» Neconsolationeomnino careat supplicium no- centium et fraudulentorum: et preterea ne cognito ine plane crudeliter et inhuinane imbecillioribus insultando qui: potentiores sunt, ad blasphemiam ac desperationem compellant. Et quomodo ait re- pentinum imminere interitum, cum Elias antea κτὶ οὕτως ἔρχεται, ἁρμόζει δὲ καὶ ἐπὶ τῆς χκοινῆς cov- τελείας, καὶ Ἐπὶ τῆς ἰδίας ἑκάστου. Όταν γὰρ λέγωσιν, « Εἰρήνη καὶ ἀσφάλεια, » Τοῦτο xal πρὸς παραμυθίαν αὐτῶν εἶπε. Μη γὰρ ἐπειδὴ, φησὶν, Ev εὐημερίᾳ διάγου-- σιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμᾶς, προσδοκήσωτι μήτε ἥξειν τὸ τέλος * ftt γὰρ πάντως. € Τότε καὶ αἰφνίδιος αὐτοῖς. » "Ivz μὴ ἀπαραμύθητος παντελῶς γένοιτο ἡ τιμωρία τῶν ἀδικουμένων xai πλεονεκτουμένων, xal ἔτι ἵνα μὴ προειδότες τὴν τελευτὴν, ἀνηλεῶς ὅλω» καὶ ἀφι- λανθρώπως τοῖς ἀσθενεστέροις οἱ ὀυνατώτεροι ἔπεμ- θᾳίνοντες, εἷς βλααφημίαν xal ἁμηγανίαν συνελάσωσι. Καὶ πῶς αἰφνίδιον λέγει ἔρχεσθχι τὸν ὄλεθρον, τοῦ Ἡλίο, προερχοµένου καὶ τοῦ Αντιχρίστου; (Φαμὲν 97 COMMRNT. IN EPIST. I AD THESSAL. 98 ὅτι, τοῦ μὲν τέλους σηµεῖα ταῦτα, τῆς δὲ παρουσίας A venturus sit et. Antichristus ? Dicimus quod hsec τοῦ Χριστοῦ οὖκ ἔτι, Αἰφνίδιος γὰρ ἔσται. « Αὐτὸς δὲ ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. « Καλῶς δὲ ὁξ τὸ ὑπόδειγμα τέθειχε τῆς ἓν Ὑαστρὶ ἐχούσης. Καὶ 131p καὶ αὗτη σηµεῖα μὲν ἔχει τοῦ τόχου πολλὰ, αὗττις δὲ τῆς pac & τῆς ἡμέρας οὐχ ἔτι, Αλλως ὃξ καὶ διὰ τὸ τῆς οδύνης δριμὺ, sl; μέσον ταύτην Ίξε. Ὁ ài Χρισιὺς χαὶ θεός μου, περὶ τῆς συντελείας μνημονεύων, τω το Adr χαὶ τοῦ Νῶε παραδείγματι ἐχρήσατο. Ταῦτα περὶ τῆς χοινῆς συντελείας. Ἡ γὰρ ἰδία ἑκάστο, οὐδὲ ἀμφίθολόν ἔστιν ὅτι οὕτως ἔσται. € Καὶ οὐ μἡ ἐχφόγωσι, » Τόν τε πόνον καὶ ὀλεθρον, οἱ την εἰρήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν λέγοντες, Περὶ ἁμάρ- τωλῶν δὲ λέγει. é ὙΎμεις δὲ, à ἡμέρι ὑμᾶς ὡς κλέπτης καταλάθῃ, Πάντες ὕμεις υἱοὶ φωτός ἔστε, καὶ υἱοὶ ψμέρας. οὔκ ἐσμεν νυχτὸς οὐδὲ σκότους. Ἆρα οὖν μὴ κχαθεύ- λοιποὶ, ἀλλὰ γρηγορῶμεν καὶ γὰρ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύ» ἔουσιν, καὶ οἱ μεθυσκόµενοι͵ νυκτὸς, µεθύουσιν, "Hato δὲ ἡμέρας ὄντες, γήφωμεν, ἐνδυσάμενοι θώρακα πίστεως καὶ ἀγάπης, χαὶ περιχεφαλαίαν, ἔἐλπίδα σωτη- ρίας. » « Ox ied id» σκότε. » Ἐν βίῳ ὑπὸ ἁμαρτιῶν σκοτιζομένῳ, ἵνα ἡ ἡμέρα ὑμᾶς oq κλέπτης κατα- λάδι. Τί οὖν ; Καὶ αὐτοῖς οὐκ ἀδήλως ἐφίσταται» Ναί. οὐδὲ γὰρ πρὸς τὸ, μὴ ἁδήλως μέλλειν ἐφίστασθαι, c eignen τὸ, Ὡς αλέπτης, ἀλλ᾽ ὅτι οὐκ ὀπίδουλος ft. à ἡμέρα ἡμῖν, οὐδὲ ἐπὶ κακῷ xxl ζημείᾳ, ὥσπερ Ó χλέπτης. Οὗτος γὰρ in χαχῷ ἄπεισι πρὸς οὓς ἄπεισι. ε Υοὶ φωτός late, » Ὥσπερ γὰρ υἱοὶ γεέννης λέγονται, oi τὰ γεέννης ἄξια πράττοντες, xal viol ἀπειθείας οἱ ἀπετθετς * οὕτως olol φωτὸς καὶ ἡμέρας, οἱ τὰ δίκαια καὶ πεφωτισμένα πράττοντες. Οὔκ ἔσμευ νυκτὸς, τουτ- έστιν, ἁμαρτίας υἱοί. » Μὴ καθεύδοµεν. » Οἷον ἀπὸ τῶν παλῶν ἔργων μὴ ῥήυμῶμεν, « Καὶ υήφωμεν. » ᾿Επίσφασις ἐγρηγόρσεως, τὸ νήφειν. Ἔνι γρ καὶ ἑτρηγορέναι, xal μηδὲν διαφέρειν καθεύδοντος, ὡσεὶ ἔλεχε * Νηφόντως τὰ ἀγαθὰ πράττωμεν, καὶ τὸν ohttiov βίον οἰκονομῶμεν. » Οἱ γὰρ καθεύδοντες, vox: καθεύδουσι. » Καθεύδειν φισὶ τοὺς ávevtp- γήτως ἔχοντας πρὸς τὴν τῶν κκλῶν ἐργασίαν, τουτ- ἐστι, τοὺς ἁμαρτάνονιχς, ἸἘπεὶ οὖν κατὰ τὸ ἀχό- signa quidem finis erunt. aclventus autem Christi non ila, nam hic repentinus eril. « Ipse enim red- del unicuique juxla opera sua 15. « Et recte exem- plum posuit mulieris pregnantis. Etenim hac quo- quesigna quidem partus habet multa, ipsius autem liora aut diei non ita. Álio vero modo etiam dolo- ris terroreta hanc in medium adduxit. Christus aulem οἱ Deus meus de consummatione faciens mentionem, exemplo Lot et Noe usus est 16. Hzc de communi consummatio: nam de propria cu- jusque, nemini dubium quin hoc modo futura sit. « Nec effugient. ο Laborem ac interitum, qui pacem ὃς tula omnia esse dicebant. Loquitur autem de peccatoribus. ἁδελφοὶ, οὖκ ἑστὲ ἐν σχότει, tva p — V, 4-8. At vos, fratres, non estis in. tenebris, ut t0$ dies ille tanquam fur opprimat. Omnes vos filié lucis estis ac filii diei. Non sumus noctis ne- que tenebrarum. 38 Proinde ne dormiamus sicul el colleri, sed vigilantes οἱ attenti simus. Nam qui dormiunt, nocle dormiunt : el qui ine- briantur, noctu ebrii sunt: αἱ nos qui sumus diei vigilantes et attenti simus, induti thoracem fidei et charitatis, et galeam spem salutis. « Non esiis in tenebris. » In vita peccatis obte- nebrata, ut uos dies ille tanquam fur opprimat. Quid ergo ? annon ipsis quoque incertus imminet? Utique. Verum non est dictum : Tanquam fur. propter hoc quod incertus immineat, sed quod non per insidias dies ille nobis venturus sit, neque ad malum, ac damnum, quemadmodum fur : nam bic ob malum accidit ad quos accedit. « Filii lucis estis. » Quemadmodum enim filii gehennae dicun- tur qui opera di;na gehenna faciunt, et filii inobe- , dientiz, non obtemperantes : ita quoque filii lucis ac diei, qui justa ac illuminata faciunt opera. Non sumus noclis, hoc est, peccati filii. « Ne dormia- mus. » Hoc est, neiu bonis operibus segnes effi- ciamnur. « Et attenti simus. » Intensio vigilanti est attentum esse. Contingit enim vigilare et nihil a dormiente differre. Est ergo ac si diceret : At- tente bona operemur, et propriam vitam dispense- inus, « Nam qui dormiunt, nocle dormiunt. » — Dormire dicit eos qui non laborant ad bono. λόυθον οἱ καθεύδοντες, νυκτὸς καθεύδουσιν, ὑμᾶς οὐ Drum operationem, id est, peccatores. Quia igitur δεῖ καθεύδειν, ἡμέρας καὶ ob νυχτὸς ὄντας lox, ὡσεὶ eUrty * οἱ ἁμαρτάνοντες ἐν τῷ ζόφῷ τῆς ἅμαρ. τίας Soon, Τοὺς δὲ τὰ δίκαια πράττειν προαι- ῥοφμένσος, οὗ δεῖ καθούδειν, olov ἁπρακτεῖν ἀρετῆςο πεὶ μήτε διαφέρουσι 7h νυχτὶ τῆς ἁμαρτίας, ἀλλὰ τῷ φωτὶ της ἀρετῆς xal Οιχαιοπραγίας. » Καὶ οἱ μιθυσκόμενο νυκτὸς µεθύουσι. 0 Μέθην ἐνταῦθα, οὐ τὴν ἐξ οἴνου µόνον λέχει, ἀλλὰ τὴν ἐξ ἁμαρτη- µάτων ἀχλὺν καὶ σκότωσι. « Ἡμεις δὲ ἡμέρας ὄντες. » Olov viol, € ᾿Ενδυσάμενοι θώρακα. » Άνω εἶπε, δεῖν ἐγρηγορέναι xal νήφειν, νῦν προστίθησιν, 355 Rom. α, 6. consequens est, ut qui dormiunt, nocte dor- miant, vos dormire non oportet qui diei filii estis el non noctis: acsi diceret : Peccatores in caligine peccati degunt; qui vero justa opera agere elege- runt, non oportet dormire sive ab opere virtutis cessare : quandoquidem non per noctem peccati sunt ceteris preestantiores, sed per lucem virtutis ac juste actionis. « Et qui inebriantur, nocti ebrii sunt. » Ebrietatem hic dicit non eam solum quse ex vino oritur, sed ex peccalis productam caliginem ac obtenebrationem. « At nos qui sumus diei. »Puta !6 Matth, xxiv, 37; Luc. xvii, 26. 99 ORCUMENII! TRÍCCUE EPISCOPI 100 filii. « Induti thoracem. Superius dixil opus esse A ὅτι πρὸς τούτοις, xol χαθωπλισμένους εἶναι χρή. vigilare et attentos esse, nunc addit quod preter hiec etiam armatos esse oporteat, quandoquidem si diabolus exarmatos invenerit, impete! ac offendet, etiam si maxime vigilemus et attenti simus. 179 Thoracem vero dicit fidei ac charitatis propter so- liditatem ac indivisibilitatem ipsorum : talem enim oportet esse (idem ac charitatem. Ad eum autem qui has habet, accessum habere nequeunt diabolica tela. « Spem salutis. ο Etenim spes salutis, loco galee maxime necessaria» inter ea que in nobis sunt, nonsinit mentem ad malum impelli.Siquidem galea tutissime servat caput. Alibi quoque fidem, Ἐπεὶ ἁόπλους εὗρὼν 6 διάθολος, ἐπηρεάζει, κἂν μάλιστα γρηγορῶμεν καὶ νέφωµεν, θώρακα δὲ φησι πίστεως val ἀγάπης, διὰ τὸ στεῤρὸν αὐτῶν καὶ ἄτμητον. Τοιαύτην γὰρ εἶναι δεῖ τὴν πίστιν καὶ ἀγά- πην. ᾿Απρόσιτα δὲ τῷ ταύτας ἔχοντι τοῦ διαθόλου τὰ βέλη. « 'Emióx σωτηρίας. » 'H γὰρ ἐλπὶς τῆς σω- τηρίας τάξει περικεφαλαίας τὸ ἀναγκαῖον τῶν ἐν ἡμτν, τὸν νοῦν οὐκ iq περιτραπΏνχι, Καὶ γὰρ ἡ περικεφαλαία, τὸ καιριώτατον σώζει τὴν κεφαλήν. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὴν πίστιν xal τὴν ἐλπίδα καὶ τὴν ἀγάπην προτίθησι τῶν λοιπῶν ἀρετῶν, καὶ vuv ταύτας πτᾶσθαι χελεύει. spem et charilatem cseteris preponit virtutibus, et nunc has habere jubet. V.9-13 Quoniamnon constituitnosDeusad iram, ῃ sedad consecutionem salutisper Dominummostrum περιποίησιν Jesum C hristum,quimortuus est pro nobis,ut sive Ἰησοῦ — Xpurtoó, τοῦ ἀποθανόντος ὑπὲρ ἡμῶν, vigilemussivedormiamus,sempercumillo vivamus. vx εἴτε γρηγορῶμεν, εἴτε καθεύδωµεν, dpa σὺν θιιαφγορίεν adhortemini vos mutuo, οἱ edificetis αὐτῷ ζήσωμεν. Διὸ παρακαλεῖτε αλλήλους, xai singuli singulos sicul el facitis. Rogamus autem οἰκοδομεῖτε εἷς τὸν ἕνα χαθὼς καὶ ποιεῖτε. 'Epu- v0$, [ratres, ut agnoscalis eos qui laborant inter τῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, εἰδέναι τοὺς χοπιῶντας 0s οἱ qui presunt vobis in Domino, ac admonent ἓν ὑμῖν, καὶ προϊσταμένους ὑμῶν ἓν Kuphy, xal vos, εἰ existimale illos vehementer supra modum υνουθετοῦντας ὑμᾶς — xal Ἀγεῖσθαι αὐτοὺς ὑπερ- esse in charitate, propter opus illorum. Pacem Εκπερισσοῦ ἓν ἀγάπῃ διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν. Εἱρηνεύετε iv habete in vobisipsis. ἑαυτοῖς. » Hiec, inquit, habenba sunt nobis arma. Quando- Ταῦτα δὲ ἡμῖν, φησὶ, Χρητέον τὰ ὅπλα, ᾿Επειδὴ quidem neque Deus constituit neque designavit, καὶ ὁ Οεὸς οὐχ ἴθετο, οὐδὲ ἀφώρισεν, οὐδὲ ἐπὶ τού- neque proplerea fecit nos, ut iram suam excipe- vp ἐποίησεν, ἵνα της ὀργῆς αὐτοῦ γενώμεθα δεχτι- remus, sed ut salvos faceret nos. Quoniam igitur xoi, ἀλλ' ἵνα σώσῃ ἡμᾶς. Ἐπεὶ οὖν θέλημα θεοῦ τὸ Dei voluntas est ut. nos salvi simus, ipse etiam C σώζεσθαι ἡμᾶς, αὐτὸς καὶ συνεργήσει πρὸς τὴν τῶν adjuvat nos ad horum armorum acquisitionem, ὅπλων τούτων χτῆσιν, «AX εἷς περιποίησιν σωτη- « Sed ad consecutionem salutis » Sed sibiispi ῥίας. » αλλ' ἑαυτῷ, φησὶ, περιποίήσατο ἡμᾶς, καὶ acquisivit nos, et veluti ad possidendum nactus οἷον ἐχτήσατο ἡμᾶς, δοὺς ὑπὶρ ἡμῶν τιμήν, Ov est dato pro nobis pretio, nempe inler ea quee ha- εἶχε τὸ τιµιώτατον * τὸ γὰρ αἷμα τοῦ Μονογενοῦς bebat, pretiosissima: sanguinem enim Unigeniti δέδωκεν, Έχοντες οὖν, φησὶ, τῆς ἀγάπης το Oto) dedit. Cumigitur habeamus,inquit, argumentum di τὸν ἔλεγχον, πίστιν ἔχωμεν τήν εἷς αὐτὸν ἀγάπην, lectionis Dei, fidem habeamusquaeadipsumest:di- τήν τε εἷς αὐτὸν xal τὸν πλησίον, ἐλπίδα χρηστὴν lectionemqueet adipsumestet ad proximum: spem ὅτι σώσει οὓς ἑκτήσατο, « Ίνα εἴτε γρηγορῶμεν. » etiam bonam quod salvos faciet quod ad possiden- — A«x τοῦτο, δὲ, φησὶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανεν ὁ Χρι- dum acquisivit. « Ut sive vigilemus. » In hunc στὸς, ἵνα Ὑρηγορῶμεν, τουτέστι͵ ζῶμεν, sits καθ- autem finem pro nobis mortuus est Christus, inquit, εὔδωμεν, τουτέστι, εἴτε ἀποθάνωμεν, (ἄλλως γὰρ ut sive vigilemus, id est, vivamus, sive dormiamus, ὧδε τὸ καθεύδειν καὶ oby ὡς ἄνω ἐξέλαθεν,) Gua id est, moriamur (nam alio modo accipit hic dor- . σὺν αὐτῷ ζήσωμεν. Οἱ γὰρ τὰ εἰρημένα ὅπλα κτη- mire quam in superioribus) semper cum illo viva- ^ σάµενοι, συζήσουσι καὶ συµθασιλεύσουσι τῷ Χριστῳ. mus. Qui enim dicta arma possident, simul cum « Διὸ παραχαλεῖτε ἀλλήλους. » ᾿Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ Christo vivent ac regnabunt £80 « Quapropter ἰσχύουσιν οἱ διδάσκαλοι πρὸς τὴν τῶν ἁπάντων vou- adhortemini vos mutuo. » Siquidem qui nos pos- — 0tcíav, xal ἑαυτοῖς τὸ παραῖνεῖν καὶ διδάσκειν sunt preceptores singulos admonere, committit αὐτοὺς ἐπιτρέπει, « Ερωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, » oiov πα- € Ότι οὐκ ἔθετο ἡμᾶς ὁ Orbe sl; ópyhv, ἀλλ᾽ εἰς σωτηρίας, διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Apsis, ut se mutuo exhortentur et doceant. « Ro. gamus autem vos, » sive exhortamur. « Ut agno- scalis eos qui laborant. » Deinde ne existi- ment quod przeceptores ipsorum removerit ex eo quod ipsis commiserit mutuam gubernationem et adhortationem, protinus menlionem fecit pre- ceplorum ipsorum. « Et qui praesunt vobis. » Nam si illos qui apud homines potentes presunt, omni dignamur bonore, multo magis oportet sa- cerdotes inhonore habere qui apud Deum preesunt, ρακαλοῦμεν. « Εἰδέναι τοὺς κοπιῶντας, » Elta ἵνα μὴ νοµίσωσιν ἀποχεχινηχένχι αὐτῶν τοὺς διδασκά- λους διὰ τοῦ ἐπιτρέψαι αὐτοῖς τὴν ἀλλήλων οἶκοδο- μὴν καὶ παράκλησιν, εὐθέως τῶν διδασκάλων αὐτῶν μνήμην ἐποιήσατο, « Καὶ πῥοισταµένους ὑμῶν. » El γὰρ τοὺς ἐπὶ ἀνθρώπων ὀδωνατῶν προοϊσταμένους πάσης ἀξιοῦμεν τιμῆς, πολλῷ μᾶλλον δεῖ τοὺς Ἱδρέας, ol πρὸς τὸν Osbv προΐστανται. "Ὅθεν φησίν * € Ἐν Κυρίψ, » τουτέστι͵ κατὰ Κύριον προϊσταμέ- νους, ἤγουν ἐπὶ τοῦ Κυρίου προϊσταμένου. € Καὶ 101 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 109 ἡχγεῖσθαι αὐτούς. » Καὶ ἠγεῖσθαι αὐτοὺς iv ἀγάπῃ A Unde ait: 1 Qui in Domino, » hoc est, secundum τή ὑμῶν ὀφείλειν slvat, τουτέστιν, ἡγεῖσθαι αὐτοὺς ἀξίους τοῦ ἀγαπᾶσθεαι, xal ο) μικρῶς, ἀλλ᾽ « ὑπερ- εκπερισσοῦ. » Πολλὴ 6i ἡ ἐπίτασις, τοῦ ὑπὲρ, xai τοῦ Éx. « Διὰ τὸ ἔργον αὐτῶν, ». φησὶν, ὃ ἐπιτελοῦσιν εἲς Opa; Βαπτίσματος γὰρ καὶ διδαχΏς καὶ γνώ- σεως καὶ μυστηρίων µετοχῆς οὗτοι ὑμῖν slot µπρό- ξενοι. α Εἱρηνεύετε iv ἑαυτοῖς. » Ὁρᾶς ὅπως olótv ἕχθρας πρὸς τοὺς διδασκάλους τικτοµένας; Εξ ὧν γὰρ τὰ φαῦλα ἐλέγχουσι, xal τῶν χακῶν ἀπείργουσι, μισοῦνται, Χχίτοι ἀγαπᾶσθαι ὀφείλοντες. Domiaum, sive sub Domino praesunt. « Et existi- mate illos. » Et ducatis illos in charitate vestra debere esse : hoc est, ducite ipsos dignos esse qui diligantur : neque 14 exiguo modo, sed vehementer supra modum. Magnaestautem intersioin dictione ὑπερεκπερισσοῦ propter geminam compositionem, nempe propositionem ὑπέρ et ix. e Propter opus illorum, » quod przsiant erga vos. Siquidem hi vobis conferunt baptismum et doctrinam, scien- tiamque ac mysteriorum participationem. «Pacem habete in vobisipsis. » Vides quod noverit inimicitias oriri erga preceptores ? Etenim quoniam ea qua prava sunt arguunt, malosque coercent, odio habentur cum amari deberent. e Παρακαλοῦμεν δὲ ὑμᾶς, ἀθελφοὶ, νουθετεῖτε τοὺς ἀτάκτους, παραμυθεῖσόθε τοὺς ὁλιγοψύχους, ἀντέχεσθε τῶν ἀσθενῶν, µαχροθυµεῖτε Ὑπαπρὺς πάντας, ὁρᾶτε µή τις xaxbv ἀντὶ κακοῦ τινι ἀποδῳ, ἀλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε, καὶ εἰς ἀλλήλους καὶ e; πάννας, DP * υταῦθα πρὸς τοὺς διδασκάλους ἀποτείνεται. Nou- θε-εῖτε φησί. Mi ἀπὸ αὐθαδείκς ἐπιπλήττετε, ἀλλὰ μετὰ πρφότητος νουθετεῖτε. Επειδη γὰρ οὗτοι δι- εστραμμµένοι εἷσὶ, πλεῖον αὐτοὺς ἡ ἔπιπλητις ἀγριοτ. ᾿Ατάκτους ὃέ φησι τοὺς παρὰ τὴν tX. τὴν ὑπὸ θεοῦ ὁρισθεῖσαν πράττοντας. ε Παραμυθεῖτε τοὺς ὁλιχοψόχους. 5 ᾿Ὀλιγόψυχός ἐστιν ὁ ῥάθυμος καὶ ἀναπεπτωκὼς, καὶ μὴ φέρων — Doplv dj θλίψιν ἢ πειρασμὸν ὑπὲρ Χριστοῦ. Τοὺς οὖν τοιούτωυς, ὣς κλελυμένους παραμυθεῖσθε. ο ᾿Αντέχεσθε τῶν ἀἆσθε- νούντων. 5 ᾿Αντιποιεῖοθ, ὑποστηρίζετε. ᾿Ασθενεῖς δέ φησι τοὺς περὶ τὴν πίστιν τοιούτους. Ox: γὰρ τούτων «καταφρονεῖν χρὴ ὡς καὶ ἀλλαχοῦ φησι ᾿ e Τὸν δὲ ἀσθενοῦυτα τῇ πίστει, προσλαμθάνεσθε. » — ε Μαχροθυμεῖτε πρὸς πάντας,» ἸΤοῦτο γὰρ µά- λιστα ἁρμόδιον διδασκάλῳ, τὸ μακροθυμεῖν. Τοῦτο καὶ τοὺς ἀκαμπεῖς κάµπτειν πέφυχε, e Μή τις χακὸν ἀντὶ xxxoo. » Εἰ δὲ καχὸν ἀντὶ κακοῦ οὐχ ἀποδοτέον, τί πάθωµεν οἱ xx:à ἀντὶ ἀγαθῶν ἀποδιδόντες v ᾽Αλλὰ πάντοτε τὸ ἀγαθὸν διώκετε. » Οὖτε γὰρ ἀρκεῖ, φησὶ, τὸ μὴ ἀποδοῦναι xaxbv τῷ κακῷ, ἀλλὰ χρὴ καὶ ἀγαθόν αὐτὸν ἀμείθεσθαι, Τοῦτο γὰρ τὸ διώκειν τὸ ἀγαθῶν. Τὸ δὲ διώχειν, πολλῆς σπουδης εἰς τὸ τὰ ἀγαθὰ πραττειν, ἔμφασιν ἔχει. ε Καὶ εἰς ἆλληλους. » )Αλλήλους μὲν, τοὺς ἀδελφοὺς λέγει. Tq δὲ πάντας εἶπεῖν, καὶ τοὺς ἀπίστους συµπερι- έλαθε. * Πάντοτε ἉΧαΐρεε, ἀἁδιαλείπτως προσεύχεσθε ἐν παντὶ εὐχαριστεῖτ, Ἰοῦτο γὰρ θέληµα Oto) kv Χριστῷ Ἰησοῦ εἷς ὑμᾶς. Τὸ Πνεῦμα và σθέν- ντε, προφητείας μὴ ἐξαυθενεῖτε, πάντα δοχιµάζετε, xii τὸ χαλὸν κατέχετε, ἀπὸ πάντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε. Πάντοτε χαίρετε, xàv εἰς πειρασμοὺς, φησὶ, xàv εἷς λύπας ἐμπέσητε, Τῶν γὰρ νοῦν ἔχοντι, πάντα ταῦτα χαρᾶς καὶ στεφάνων γίνεται πρόξενα. Τὸ δὲ χαίΐρειν, φηαὶν, ἐπὶ πᾶσιν, ἀπὸ τοῦ ἀεὶ εὔχεσθχι χχτορθωθείη. « Ἐν πάντὶ εὐχαριστεῖτε. » Ἐν παντὶ, τουτέστι, καὶ ἐπὶ τοῖς δοκοῦσιν ἑνάντίοις «καὶ παρὰ 17 Bom. ΣΙ, 1. V, 14-15. Obsecro autem vos, fratres, moncte tnordinatos.consolemini pusillanimes, opitulemi- ni infirinis, palientes estote erga omnes. Videte B ne quis malum pro malo cuipiam reddat, sed semper quod bonum est sectemini, (um erga vos invicem, (um erga omnes. Hic ad preceptores sermonem dirigit. Monete, inquit. Ne pervicaciter objurgetis, sed cum man- suetudineadmonele Nam quoniam hi perversisunt, objurgatio ferociores ipsos redderet. Inordinatos autem dicil eos qui faciunt preter ordinem a Deo definitum. « Consolemini pusillanimes.» Pusillani- mis esl segnis et languidus, non ferens injuriam aut affliclionem seu persecutionem pro Christo. Tales itaque tanquam dissolutos consolemini. « Opitulemini infirmos.» Affecti sitis, confirmate. Infirmos autem sive imbecilles dicit eos qui hujus- modi sunt circa fidem. 181 Neque enim hos des- picere oportet : quemadmodum etiam alibi ait : «Eum qui fide infirmus estassumite 17.» — «Patien- les estole erga omnes. »Nani hoc praceptori maxi. me quadrat ut longanimis sit.Hoc etiam inflexibiles natum est flectere. «Nequis malum pro malo. »Quod si malum pro malo nonestrependendum, quidnam patiemur qui eliam pro bonis mala reddimus? « Sed semper quod bonum est sectemini.» Neque enim salis est, inquit, non reddere malum pro malo, sed oportet bona quoque rependere. Nam hoc est sectari quod bonum est. Quod autem dicit, διώχειν id est, sectari sive persequi, magni cona- tus ad bona peragenda emphasim habet. « Tum vos invicem. » Fratres per hoc designat. Dicendo vero omnes, etiam infideles complexus est. V, 16-22. Semper gaudete, indesinenter orate, in omnibus agite. Hoc enim est voluntas Dei per Christum Jesum erga vos. Spiritum ne ecstin- guatis, prophelias ne aspernemini. Omnia proba- te, quod bonum est tenete. Ab omni specie mali abstinete. Semper, inquit, gaudete, sive in tentationes sive in morores incideritis. Siquidem cordato hzc om- nia gaudium seu palmam conciliant. Gaudendum autem dicit in omnibus optando semper aliquid egregium prestare. « [n omnibus gratias agite. » Hoc est, in his quoque rebus qus contraris vi- 103. OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 104 dentur et prater scopum. Onia enim ad id quod,A σκοπὸν πράγµασι. Πάντ« qàp πρὸς τὸ συμφέρον utile est facit Deus ,quanquam nos dispensationem ejus ignoremus. « Hac enim est voluntas Dei, » ut grati sitis erga eum qui semper beneficia |re- stat. « Per Christum Jesum. » Nam ἐν, id est, in, capitur pro διά, id est, per. Ipse namque hanc de- dit sapienliam. . Spiritum ne exstinguatis.» Quo- niam enim pr:esens vita in tenebris peragilur, dedit nobis Deus lucernam sancti Spiritus, qua mentem nostram illuminet. Hanc igitur Spiritus graliam ne exstingualis, ail, quemadmodum fece- runt quinque virgines 18. Exstinguit autem illam redditque inefficacem impura vita et expers beni- gnitatis. — Aut hoc modo. Erant apud ipsos pro- pbetzv ac pseudoprophela, sed quisnam verus es- set, ante rei eventum incertum erat. Quoniam er Μο non noverant falsos, 159 omnes deinceps mix- ποιεῖ ὁ θεὸς, xdv ἡμεῖς ἀγνοῦμεν αὐτοῦ τὰς olxovo- µίας. « Τοῦτο γὰρ, φησὶ θέληµχ Θεοῦ, » τὸ εὐχαρί- στους εἶναι πρὸς τὸν ἀεὶ εὐεργετοῦντα, « Ἐν Χρι- στῷ Ἰησοῦ, » Οἷον διὰ Χριστοῦ Ἰησοῦ. Αὐτὸς γὰρ ταύτην ὀδίδαξε τὴν Φφιλοσοφίαν ε Τὸ Πνεῦμα µη σθέννυτε, » Ἐπειδὴ γὰρ ὁ παρὼν βίος iv σκότει δια-- πορεύεται, ἔόωπεν ἡμῖν ὁ θεὸς τὴν λαμπάδα τοῦ ἁγίου Πνεύματος φωτίζουσαν ἡμῶν τὸ ἡγεμονικόν. Ταύτην οὖν, φησὶ, τὴν χάρι, τοῦ Πνεύματος μὴ σθέννυτε ὡς αἱ πέντε παρθένοι, Σθέννυσι δὲ αὐτὴν καὶ ἀνενέργητον ποιες ἀκάθαρτος βίος xal ἀνελεημο- σύνη « Il οὕτως. » σαν map. αὑτοῖς προφηται xal ψευδοπροφῆται, ἀλλὰ xl; à ἀληθὴς πρὸ ἐκθάσεως ἄδηλος Qv. ᾿Επεὶ οὖν οὐκ ἴδεισαν τοὺς ψευδεῖς, πάν- τες λοιπὸν μµίγδην ἀνεστρέφοντο. Φπαὶν οὖν, Τὸ Πνεῦμα μὴ σδέννυτε, τουτέστι, τὸ Ὑάρισμα μὴ ix- tim conversabantur.Ait ergo : Spiritum ne exstin- P φράσσετε xal χωλύετε vi ἀποστρέφεσθαι xal μὴ ἐᾷν gualis: hoc est, doinum ne exprimatis et prohi- λαλεῖν, « Προφητείας μὴ ἐξουθενεῖτε, » Εἴρηται γὰρ bealis, averlendo et non sinendo loqui.« Prophe- ὅτι προφάσει τῶν φευδοπροφητῶν, καὶ τοὺς ἀληθεῖς tias ne aspernemini.» Dictum esL enim quod occa- — àiérzoov, « Πάντα δοχιµάζετε, ν Τί οὖν ποιήσοµεν, sione pseudoprophetarum, etiam veros contemne- bant. « Omnia probate. » Quid igitur faciemus propter pseudo prophetas ? Quid? omnia probate, et quod bonum est, hoc est, veros prophetas tene- te, el in pretio habetote. « Ab. omni specie mali abstinete. » Potest quidem juxta consequentiam ad pseudoprophetas eliam hoc aplari, potest au- tem et ad peccata. CAPUT VII. Precatio de sanclificatione spiritum et anima et cor- ports. V, 93-28. Ipse autem Deus parcis sanctificat vos * tolos: et integer vester spiritus et anima εἰ corpus, modo irreprehensibili, in adventu Domini nostri Jesu Christi servetur. Fidelis estqui vocavit vos qui idem efficiel. Fratres, orate pro nobis. Salu- tate fratres omnes cum osculo sancto. Adjuro vos per Dominum, ut legatur hac Epistola omnibus sanctis fratribus. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit vobiscum. Amen. Post admonitem precatur, ut ex omni parte securitatem habeant. « Totos. » Hoc est, integros φησὶ, διὰ τοὺς ψευδοπροφήτας» Tl; Πάντα δοχιµά-- ζετε, καὶ τὸ κχλὸν, τουτέστι, τοὺς ἀληθεὶς προφήτας κατάχετε, xal περὶ πολλοῦ χοιεῖσθε, « ᾽Απὸ παντὸς εἴδους πονηροῦ ἀπέχεσθε, » Δύνατχι μὲν κατὰ τὸ ἀκόλουθον, xal εἷς τοὺς ψευδοπροφήτας τοῦτο von- θῆναι, δύναται δὲ καὶ ες ἁμαρτήματα. ΚΕΦΑΛ. Z'. « Εὖχη περὶ ἁγιασμοῦ πνεύματος καὶ Quy" καὶ σώματος. « Λὐτὸς 5i ὁ θΘεὸς τῆς εἰρήνης, ἁγιάσαι ὑμᾶς ὁλοτελεῖς, καὶ ὁλόχληρον ὑμῶν τὸ πνεῦμα καὶ ψυχὴ καὶ τὸ copa ἁμέμπτως iv τῇῃ παρουσίᾳ τοῦ ἍᾖἈΚυρίυ ὑμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τηρηθείη. Πιστὸς ὁ καλῶν ὑμᾶς ὃς καὶ ποιήσει. ᾿Αδελφοὶ. προσεύχεσθς περὶ ἡμῶν. ᾿Λσπάσασθε τοὺς ἀἆδελ- φοὺς πάντας iv φιλήματῳ ἁγίῳ. Ὀρχίζω δὲ ὑμᾶς διὰ τὸν Κύριον, ἀναγνωσθῆναι τὴν Ἐπιστολὴν πᾶσι τοῖς ἁγίοις ἀἁδελγοίῖς. 'H χάρις τοῦ Κυρίω ἡμῶν Ἰησοῦ X ioco ps0" ὑμῶν. Αμήν. » Μετά τὴν συμθουλὴν ἐπεύχεται ἐξ ἑκατέρου τὸ ἀσφαλὲς ἔχωσιν, « αὐτοῖς, ἵνα Ὁλοτελείς. » et per omnia, « Spiritus et anima.» Spiritum dicit D Τουτέστιν, ὅλους, &' ὅλων. « Τὸ πνεῦμα xal ἡ ψυχή, » ipsum Spiritum sanctum sive gratiam quz ab eo est, quem ipsos servari precatur. Nam si splendeat in nobis et permaneat apud nos, salvi erimus : nisi enim illum pravis actionibus exstinxerimus, juxta priorem suprapositam enarrationem, quam prius scripsimus, servatur nobis et custoditur, lucidas accendes nostras lampades. Quod autem ait: Modo irreprehensib.li, potest quidem et ad spiritum aptari, ut illum inculpatum et immacula- lum servemus. Potest autem maxime ad animam et corpus referri: 183 si enim Syiritus a nobis servetur, hec erunt irreprehensibilia. « Fidelis est 18 Matt. xxv, 4 seqq. Τὸ πνεῦμά φησι αὐτὸ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἤγουν τὴν ἀπ᾿ αὐτοῦ χάριν, ὅπερ αὐτοῖς τηρηθῆναι ἐπεύχεται. ᾿Εὰν γὰρ λάµμπῃ ἐν ἡμῖν xal ἐπιμένῃ ἡμῖν σωθη- σόμεθχ. El γὰρ μὴ σθέσωμεν αὐτὸ πονηραῖς πρά- ξεσι, κατὰ τὴν ἄνω πρώτην ἐξήγησιν, Ἂν προεγρά- Ψαμεν, τηρεῖται ἡμῖν καὶ φυλάττεται, φλιδὸὰς ἀνά- µτων τὰς ἡμετέρας λαμπάδας. Τὸ 0i, ᾽Αμέμπτως, δύναται μὴν xal ἐπὶ τοῦ πνεύματος ἀφμοσθῆναι, ἵνα ἄμεμπτον xal ἀκηλίδωτον αὐτὸ φυλάζωμεν * δύναται δὲ μάλιστα ἐπὶ guy; καὶ σώματος Too Tie Πνεύ- µατος παρ ἡμῖν σωζοµένου, ταῦτα ἔστχι ἄμεμπτ.. ε Πιστὸς, ὁ καλῶν ὑμᾶς. » ρα ταπεινοφροσύνην, 408 COMMENT. IN EPIST. I AD THESGAL. 1406 Ἐπειδὴ ἐπηύζατο αὐτοῖς, φηαὶ * Mà νοµίσητε ὅτι ix A qui vocavit vos. » Vide animi modestiam. Quo- τῶν ἡμῶν εὐχῶν σωθήσεσθε, ἀλλὰ ἐκ τῆς τοῦ χαλέ- σάντος ἀγαθωσύνης Θεοῦ. El γὰμ εἷς σωτηρίαν ἑκά- les, πιστὸς δέ ἐστι, τουτέστιν, ἆληθὴς, πάντως ποιήσει κατὰ τὸ θέληµα αὐτοῦ καὶ σώσει. « "O καὶ ποιήσει. » Ἐφ d ἐκάλεσε, φησὶν, ἐπὶ σωτηρίᾳ δὲ ἐκέλεσεν, € ᾿Αδελφοὶ, προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν. » "Opa ταπεινότητα, si Παῦλος ἐἔδεῖτο τῆς τούτων sync. t ᾽Ασκάσασθε τοὺς ἁδελφούς » Ἐπειδή γὰρ αὐτὸς ἀπὼν oüx ἠδύνατο διὰ στόματος xal τοῦ ἔνθεν &emá- 6ασθαι φιλήματος, δὺ ἑτέρν αὐτοὺς ἀσπάσασθαι βούλεται, ε Ἐν φιλήματι ἁγίῳ, ». φησὶν * Evi γὰρ xal δολερὸν, ὡς τὸ τοῦ Ἰούδα, « Ὀρκίζω ὑμᾶς. » Διὰ τούτο ὀρχίει, ἵνα x&v αὐτοῦ καταφρονήσωσι, διὰ niam pro eis oraverat, ait: No existimetis quod meis precibus salvemini, sed ex ejus bonitate qui vocavit vos. Nam si ad salutem vocavit, et fidelis est, id est, verax, omnino faciet juxta voluntatem suam et salvabit. « Qui idem efficiet : » Ad quod videlicet vocavit, ad salutem autem vocavit. « Fra- tres, orate pro nobis.» Vide animi humilitatem, si Paulus horum egebat oratione. « Salutate fratres » Nam quoniam ipse cum absens esset non poterat ore presenti salutare osculo. » Contingit enim et dolosum esse osculum, quale fuit ipsius Jude. « Ádjuro vos. » Propterea adjurat, ul sietiam ipsum despiciant, saltem propter juramentum fa- ov [τὸν ὄρκον, πράξωσι τὸ ῥηθέν, & ᾽Αναγνωσθη- p eiant quod dictum est. « Utlegatur hzc Epistola » κι τὴν ᾿Ἐπιστολήνο » Ἰοῦτο πόθου μᾶλλον, fj διδα- Hoc amoris magis est quam doctrins gratia : ut exalac χάριν, ἵνα κἀκείνοις ὦ προσδιαλεγόµενος, cum illisetiam possim ita miscere sermones. « Gra- φησί. € Ἡ χάρις τοῦ Κερίωυ ἡμῶν.» "Omoo δὲ tia Domini nostri Jesu Christi. » Ubi autem Christi χάρις Χριστοῦ, πάντα τὰ ἀγαθὰ παροµαρτεῖ. ε Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς θεσσαλονικεῖς πρώτης ᾿Ἐπιστολῆς. » Ἐφράφη ἀπὸ ᾽Αθηνῶν. gratia est, bona omnia comitantur. Finis, divino favente auxilio, prioris ad Thessa- lonicenses Epistola. Scripta est ab Athenis. ΥΠΟΘΗΣΙΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ AEYTEPAZ EPITTOAHZ2 ARGUMENTUM POSTERIORIS EPISTOL/E AD THESSALONICENSES. Ταύτην ἐπιατέλλει ἀπὸ "PÓuac. Ἡ δὲ moógac C — 488A Hanc ab urbe Romascribit Est autem hoc τής Ἐπιστολῆς αὕτη ^ Τινὲς ἀπὸ θΘεσσαλονίχης ἀργοὶ καὶ ἄτακτοι περιερχόµενοι, τοὺς ἀδελφοὺς ὑφήρπαζον, ὡς ἤδη τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου iv- στάσης, Ἠπότων δὲ τοὺς ἀχούοντας ὡς τοῦ ΆΑπο- στόλου τωῦτο- δηλοῦντος, xal ὑπὸ πνεύματος &xoó- σαντες. Ταῦτα τοἰνν μαθὼν ὁ Απόστολος, γράφει τὴν Ἐπιστολὴν. Καὶ πρῶτον μὲν ἀποδέχεται την πίστιν αὐτῶν αὐξάνουσαν. Καὶ ὅτι iv αὐτοῖς ἔχαυ- χᾶτο, τὰς θλίψεις γενναίως ὑποφέρουσι διά τὸν Χρι- στόν, Καὶ παραμυθεῖται δὲ αὐτοὺς ὡς Ἰσομένης ἐχδικίας παρὰ τοῦ θεοῦ, κατὰ τῶν αὐτοὺς ἁδικούν- των. Έπειτα περὶ τῆς παρουσίας τοῦ Σωτηρος δι- ῥάσκει µμηδενὶ αὐτοὺς πειθεσθαι, μήτε θροεῖσθαι αὐτοὺς, μήτε διὰ πνεύματος, μήτε ὡς αὐτοῦ τρά- Epistole argumentum:Quidam eThessalonica otiosi &c inordinali circumeundo subvertebant fratres, quasi jam imminente Domini adventu. Seducebant autem fratres, tanquam hoc Apostolus significas- set et a spiritu audissent. His igitur auditis ΑΡρο- stolus scribit Epistolam. Et primum quidem fidem eorum veluti angmentatam commendat, et quod in . ipsis gloriaretur, eo quod afflictiones propter Christum viriliter ferrent: eosque consolatur, ostendens futuram a Deo ultionem adversus illos qui ipsos injuria afficiebant. Deinde eos de Salva- toris adventu docens, hortatur ne'cuiquam cre- dant,neque turbentur,ne propterspiritum quidem, neque si quis dical ipsum scripsisse: ne omnino Vavroc, μηδ ὅλως νοµίζειν ἤδη παρεῖναι αὐτήν, existiment illum jam adfore. Non enim prius Mi γὰρ πρότερον ἔσεσθαι αὐτὴν, ἐὰν μὴ ἡ ámosva- aderit, inquit, nisi defectio primum venerit, et σίχ κρῶτον ἔλθῃ, xal μετὰ ταύτην ὁ ᾿Αντίχριστος, postipsam Antichristus filius perditionis, cujus ὁ Ἠὸς τῆς ἁπωλείας οὗ τὴν παρουσίαν kv σηµείοις adventum cum signis οἱ prodigis mendacibus PATROL. G2. CXIX. 4 101 OECUMENII TRICGCUE EPISCOPI 108 futurum secundum operationem Satan: significat. A καὶ τέρασι ψεύδους κατ) ἐνέργειαν τοῦ Σατανᾶ, ἔςε- 185 Deinde adhorlans ipsos, ut stent viriliter ac teneant traditiones quas ab ipso edocti erant, precipitut nullam habeant communicationem cum inordinatis, quin potius ilfos ejiciant: indicatenim curiose degere eos qui ejusmodi sunt. Et univer- saliter precipit, ut qui ipsius sermonibus non obtemperaverit, extra congregationem abjiciatur. Demumque pacemillis precatus concluditEpistolam salutatione propria manu scripta, quod signum esse singularum Epistolarum significavit. THEODORETI. Quoniam in priore Epistola scripsit tanquam ad σθαι σημαίνει, Εἶτα παραινέσας αὐτοῖς στέκειν γεν- valo καὶ χρατεῖν τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθησαν παρ) αὐτοῦ, παραγγέλλει µηδεµίαν κοινωνίαν ἔχειν μετὰ τῶν ἁτάκτων, ἀλλὰ καὶ ἀποθάλλειν αὐτοὺς. Εἶναι γὰρ καὶ περιέρους καὶ πλάνους ἑδήλωσε τοὺς τοιούτους, Καὶ καθόλου παρήγγειλε, τὸν μὴ ὑπαχούοντα τοῖς λόγοις αὐτοῦ, σοῦτον ἀποσυνάγωγον Μνεσθαι. Καὶ λοιπὸν ἐπευξάμενος αὐτοῖς εἰρήνην, τελειοῖ τὴν ᾿Ἐπιστολὴν, τὸν ἀσπασμὸν τῇ ἰδίᾳ χειρὶ γράψας, ὅπερ σημεῖον εἶναι πάσης ᾿Ἐπιστολῆς δε- δήλωκεν. ΘΕΟΔΩΡΠΤΟΥ, Ἐπειδὴ tv cà πρώτῃ ἐπιστολῇ ἔγραψεν ὡς πάν- ipsos omnino profecturus esset, et quae eis dees- τως ἀπιὼν πρὸς αὐτοὺς, καὶ ἀναπληροῦν µέλλων τὰ sentimpleturus, ac multaquseedam dilectionis signa, nec tamen profectus est : ideo hanc addit Episto- lam loco sui adventus. Quod autem ad ipsos non sit profectus, hinc conjici potest. Cum in priore Epi- stola de temporibus adventus Domini scribere distulisset, tanquam de re que nihil ipsis afferret utilitatis, nunc de hoc scribit: non id facturus si ipse profectus fuisset ad eos. Ob hanc autem cau- sam scribit de temporibus. Seductores quidam di- cebant jam adesse adventum Domini: quod si id verum esset,Christus mendaxinveniretur. Namipse in Evangeliis signa sui deditadventus qua nondum contigerant. Cogitur itaque et ipse disserere de signis qu: ante adventnm contingent, et de Ánti- christi adventu, per omnia declarans vera esse Domini vaticinia. POSTERIORIS AD THESSALONICENSES EPISTOLAE CAPITA. 1.186 Gratiarum actio de fide Thessalonicensium et charitate ac. patientia ad illorum honorem etaffligentium ultionem: et precatio pro ipso- rum perfectione gloriosa ad. Christi gloriam, 2. De fine qui erit post Antichristum mittendum ad Judaorum redargutionem qui Christo non crediderunt. 3. Grattarum actio de vocatione. 4. Ut pro ipso preeentur et pro opere Evangelii. 9. Ezhoriatio ad laborem et devitationem otioso- rum ac curiose degentium. 6. Precatio pro pace, qua est a Deo. Β ὑστερήματα αὐτῶν, καὶ πολλά τινα ἀγάπης σηµαν- uà, οὖκ ἀπῆλθε δὲ, ταύτην προστίθησι τὴν Ἐπι- στολὴν ἀντὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ Ότι δὲ μὴ ἀπῆλθε πρὸς αὑτοὺς, Ένθεν στοχαστέον. "Ev τῇ πρώτῃ περὶ τῶν χρόνων τῆς τοῦ Κυρίου παρουσίας ὑπερθέμενος χράψαι ὡς ob χρειῶδες αὐτοῖς, νῦν γράφει, ob ποιῶν τοῦτο, εἴγε αὐτὸς ἀπεληλύθει. Γράφει δὲ περὶ τῶν χρόνων διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν,. Λυμεῶνές τινες ἕλε- ον παρεῖναι λοιπὸν τὴν παρουσίαν τοῦ Κυρίου. El δὲ τοῦτο ν ἀληθὲς, ὁ Χριστὸς ψευστὴς εὑρίσχετο. Λὐτὸς γὰρ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις σημεῖον τῆς παρου- σίας αὐτοῦ δέδωχεν, ἅστινα οὐχ ἣν Ἰχθάντα. ᾿Αναγκά- ζεται οὖν καὶ αὐτὸς διαλαθεῖν περὶ τῶν πρὸ τῆς πα- ῥουσίας σημείων, καὶ τῆς τοῦ ᾿Αντιχρίατου ἑλεύ- σεως, διὰ πάντων ἀληθεῖς τὰς τοῦ Κυρίου ποῤῥή- σεις ποιῶν. | « ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΛΛΟΝΙΚΕΙΣ AEYTEPAZ ΕΠΙΣΣΟΛΗΕΣ, » ια. Ευχαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν θεσσαλονικέων πίστεως καὶ ἀγάπης καὶ ὑπομονῆς ἐπὶ τιμῇ αὐτῶν, xal Ἀκολάσει τῶν θλιδόντων καὶ εὐχὴ ὑπὲρ µτελειώσεως αὐτῶν — kvodlou ἐπὶ δόξτ Χριστοῦ, 9 « β. Πέρὶ τέλους, ὅτι μετὰ ᾽Αντίχριστον τὸν πεµ- πόµενον ἐπὶ ἑλέγχῳ Λουδαίων ἀπιστησάντων Χριστῷ. » € q'. Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως. » « 9 Παράκλησις εὐχῆς ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔργου, » « t' Προτροπὴ ἔργασίας xal παραιτήσεως τῶν ἀργῶν καὶ περιέργων. » «ες. Εὐχὴ περὶ εἰρήνης τῆς παρὰ θεοῦ. » 109 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 110 IIAYAOY AIIOXZTOAOY H ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΑ EIIIZTOAH, PAULI APOSTOLI AD THESSALONICENSES POSTERIOR EPISTOLA IIPOOIMION, Παῦλος xal Σιλουανὸς καὶ Τιμόθεος τῇῃ "ExxAn- σίᾳ Θεσσαλονιχέων ἐν θεῷ Πατὶ ἡμῶν καὶ Κυρίῳ Ἰηςοῦ Χριστῷ. Ἆάρις ὑμιν xal εἴρηνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρός ἁμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Οὕτως καὶ iv τῃ πρὠτῃ ἄρξατο ἰπιστολῇ, καὶ πρόσχες τὰς ἔἘκεῖ παραγραφάς. € Ἐν ' Os Πατρὶ ἡμῶν. » Ew γὰρ ἐκκλησία, μὴ iv Πατρὶ καὶ Yüp, ὡς ai τῶν Ἑλλήνων, καὶ πολλῶν ἄλλων αἱρετικῶν, « Χάρις ὑμῖν xal εἰρήνη. » Οἶδα γὰρ ὅπως μέγα d χάρις καὶ d εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, xal ὅτι πρὸς πει- ρασμούς ᾿ κουφισμὸν ἀπεργάζεται, Διὸ συνεχῶς αὐτὰς ἐπεύχεται. . ΚΕΦΑΛ.ΖΑ., A ε Εὐκαριστία ὑπὲρ τῆς τῶν Θεσσαλονικέων πίστεως B xa ἀγάπης xal ὑπομονης ἐπὶ τιμῃ αὑτῶν, χα κολάσει τῶν θλιθόντων, xal εὐχὴ ὑπὲρ τελειώσεως αὐτῶν ἑνδόξου ἐπὶ δόξῃ Χριστοῦ. » « Εὐχαριστεῖιν ὀφείλομεν τῷ Oti πάντοτε περὶ ὑμῶν, ᾿ἀδελφοὶ, καθὼς ἄξιόν ἔστιν, ὅτι ὑπεραυ- ξάνει ἡ πιστις ὑμῶν, καὶ πλεονάζε ἡ ἀγάπη ἑνὸς ἑχάστου πἀντῶν ἡμῶν εἷς ἀλλίλους, "Ὥστε ἡμᾶς αὐτοὺς ἓν ὑμῖν χαὐχᾶσθαι ἓν ταῖς Ἐκκλη- σίαις τοῦ Θεοῦ, ὑπὶρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν καὶ πίστεως iv απᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν καὶ ταῖς θλίψεσιν atc ἀνέχεσθε, ἔνδειγμα xr δικαιοικρισίας τοῦ θεοῦ εἷς τὸ καταξιωθηναι ὑμᾶς τῆς βασιλείας τοῦ θεοῦ ὑπὲρ f xsl πάσχετε. » Δύο διδάσκει αὐτοὺς, ὃτι καὶ οἱ συµθαίνοντες αὐτοῖς 187 PROGMIUM. I, 1, 3, Paulus εί Siloanus ac Timotheus Eccte- sim Thessalonicensium in Deo Patre nostro et Domino Jesu Christo : gratia vobis et paz a Deo Ραΐγε nostro et Domino Jesu Christo. Itaque in priore Epistola sumpsit exordium, et animadverte quae ibi annotata sunt. « In Deo Patre nostro. » Contingit enim esse Ecclesiam non in Patre et Filio, veluti sunt Grecorum Ecclesie ac aliorum multorum hereticorum. « Gratia vobis et pax. » Scit enim quod magna sit gralia et pax Dei, et quod alleviationem in afflictionibus opere- tur, ideo has continue exoptat. 188 CAPUT I. Gratiarum actio de fide Thessalonicensium e charitate ac patientia ad. illorum honorem et affli- gentium ultionem : et. precotio pro ipsorum perfec- ttone gloriosa ad Christi gloriam. I, 3-5. Gratias agere debemus Deo semper de vobis, fratres, ut par. est, quod vehementer au- gescat fides vestra et. exhuberet mutua omnium charitas cujusque in. alterum : adeo ul nosipside vobis gloriemur in Ecclesiis Dei de tolerantia vestra εἰ fide, super omnibus persecutionibus et afflictionibus quas sustinetis, documentum justi judicii Dei, in hoc ut digni habeamini regno Dei pro quo etiam patimini. Duo ipsos docet: eo quod afflictionesquie in ipsos πειρασμοὶ, ob θρήνων, ἀλλ᾽ εὐχαριστιῶν εἰσιν ἄξιοι, , inciderunt non luctum, sed gratiarum actionem χαὶ ὅτι ὑπὶρ dv mácycuci, ὑπέρ τεών ὑπομενου- σιν, τῷ Oti χάριν ἱστέον. — [POT.[ El εὐχαριστεῖν δεί περὶ ov ἑτέροις χατωρθωµάτων, τι πάθωσιν οἱ βα- ακαίνοντες τοῖς χοστορθοῦσι; « Καθὼς ἄξιόν ἶστιν. » H Ότι, φησὶ, δίκαιον ἐστὶ, νοήσεις * ἡ τὸ, Μεγάλως, ἐξαχουστέον, ἵνα f, Μεγάλως, καθὼς ἄξιον τῷ µε- γάλα παρέχοντι, € "Oct ὑπεραυξάνει. » Ὑπερθολῆς τὸ ὑπὲρ, σημαντικόν ἐστι. Dex δὲ ἕνι πίστιν αὐξηθηναι; ὅταν πειρασμῶν καὶ θλίψεων ἐπελθουσῶν. μὴ σα- λευθῷ τις. € Καὶ πλεονάζει d ἀγάπη. » Αρχ xal πρὸς τὸ φέρειν πειρασμοὺς, τὸ ἀγαπᾷν xxi ἀλλήλων ἴχεσθαι, πολλὰ συµθάλλεται. Ἐδήλωσε γὰρ ix τού- των, ὅτι πάντων Ἡ πρὸς ἀλλήλοῦς ἀγάπη ἴση ἦν, καὶ mereantur, et quod pro his quse ipsi patiuntur ac sustinent, Deo sint referendz gratie. — Si Deo sint agende gralie pro bonis operibus ab aliis peractis, quidnam illos pati oportet qui erga bene operantes invidia tanguntur? «Ut par est. » Aut intelliges quod dicat id justum esse. Aut subau- dienuum est Magnifice, utsit sensus: Magnifice ut par est ei gratias agere debemus qui magna con- tulit, « Quod vehementer augescat. » Nam in verbo ὑπεραυξάνεί prepositio ὑπὲρ excellentie ac vehemeniim significativa est. Quomodo autem contingit filem augeri? Quando tentationibus et afflictionibus quispiam motus non fuerit. « Et exu- 11 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 112 beret charitas. » Itaque ad ferendas quoque affli- A οὐδεὶς τὸ πλέον xal ἕλαττον εἶχεν ἓν αὐτῃ. « Ἐν cliones primum conducit mutuo diligere ac conjun- clos esse. Nam per hac significavit quod omnium mutua charitas squalis esset, nec ullus in ea plus aut minus haberet. « De vobis gloriemur in Ecclesiis Dei. » In priore Epistola dixit: Non necesse est ut Ecclesie a nobis discant quz» apud vos fiunt, 4698 nam sciunt ea: quomodo ergo nunc ait: Gloriamur de vobis? Non dixit, Doce mus, sed Gloriamur. Contingit autem gloriari etiam apud illos qui sciunt. Si ergo egregia facia vestra nobis etiam gloriandi materiam tribuunt, quare vos ob afflictiones qui? egregia praestant opera, movemini ac lugetis ? « De tolerantia ve- stra. » Ostendit quod etiam longo tempore afflictio- nes sustineriunt. Nam hoc signiflcat dictio ὕπο- pov, id est, tolerantia. « Superomnibus persecu- tionibus vestris. » Tolerantia namque etiam est sustinere dilationem premiorum, sed major et admirabilior est in ferendis afflictionibus. « Docu- mentum justi judicii. » Docnmentum dicit exhibi- tionem et argumentum : hec anim suslinetts ad demonstrandum justum Dei judicium, et ut digni habeamini regno celorum : ac si diceret: Propte- rea permittit vos Deus esse in afflictionibus, ut cum retribuerit vobis regnum celorum, ostendat, et velut argumentum et demonstrationem ac expe- rimentum exhibeat sui justi judicii. Animadverte ὑμῖν καυχᾶσθαι ἓν ταῖς ᾿Εχκλησίαις τοῦ Θεοῦ. » Ἐν τῃ πρώτῃ εἶπεν, ὅτι αἱ ᾿Εκκλησίαι οὗ χρίζουσι παρ) ἡμῶν µανθάνειν τὰ περὶ ὑμῶν * ἴσασι γάρ. Πῶς οὖν ὧδε λέγει ὅτι Καυχώμεθα ἐφ᾽ ἐμτν; Οὐκ εἶπε, Διδάσχομεν, ἀλλὰ Καυχώμεθα. Ew δὲ καὶ παρὰ τοῖς εἶδόσι καυχᾶσθαι. EL olv φησὶ, τὰ παρ ὑμῶν κατορθούµενα καὶ ἡμῖν παρέχει χαυχήσεως ἀφορμὰς, διὰ τί ὑμεῖς ἔπὶ τοῖς προξενητικοῖς τῶν κατορθωµάτων πειρασμοῖς ἀλύετε καὶ ἁἆδημονεττε ; « Ὑπὲρ τῆς ὑπομονῆς ὑμῶν. » Δείχνυσιν ὅτι xai πολὺν εἶχον iv τοῖς πειρασμοῖς χρόνον, Τοῦτο γὰρ 4 ὑπομονὴ δηλοῖ. « Ἐν πᾶσι τοῖς διωγμοῖς ὑμῶν. » Ὑπομονὴ μὲν οὖν, xal τὸ ἀνέχεσθαι τῆς ὑπερθέ- σεως τῶν ἀντιδόσεων, μείζων δὲ xol θαυμασιωτέρα ἡ iv πειρασμοῖς καὶ θλίψεσιν, « Ενδειγμα τῆς δικαιο- Β κρισίας τοῦ OtoU. » "Ένδειγμά φησι, τὴν ἀπόδειξιν καὶ τὸν ἔλεγχον. Ταῦτα γὰρ ὑπομένεε πρὸς τὸ ἀποδειχθηναι τὴν δικαιοκρισίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς τὸ καταξιωθηναι τῆς βασιλείας τῶν οὑρανῶν, ὡσεὶ ἔλεγε, Διὰ τοῦτο συγχωρεῖ ἐν ταῖς θλίψεσιν ὑμᾶς εἶναι ὁ θεὸς, ἵνα ὅταν ἀποδίδωσιν ὑμῖν τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ῥἑνδείξηται, xal olov ἀπόπει- pav καὶ ἀπόδειξιν καὶ ἔλεγχον δῷ τῆς οἰκείας δικαιο- χρισίας, "Opa δὲ ὅτι τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ πάσχειν, xrcà δικαιοχρισίαν παρέχει τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ οὗ κατὰ χάριν. Πολὺ δὲ αὐτῶν ix τούτου εἷς ὄψος ἐπῆῃρε τὰ φρονήματα, xal ἔπεισε χαταφρονεῖν τῶν autem quod pro Christo pati, ex justo judicio tri- θλίψεων. « Ὑπὲρ fc καὶ πάσχετε. » "Hc ἔνεχεν, φησίν. buat regnum celorum et non ex gratia. Plurimum autem ex hoc eorum mentes in sublime evexit, suasitque ut afflictiones contemnerent. « Pro quo patimini. » Cujus, inquit, justi judici gratia. I, 6-10. Siquidem justum est apud Deum red- dere his qui vos affligunt afflictionem, et vobis qui affligimini relarationem nobiscum, cum revelabitur Dominus Jesus de celo cum angelis polentie suo, per ignem flammea qui | infligit ultionem iis qui non noverunt. Deum, et qui non obediunt Evangelio Domini nostri Jesu Christi : qui penam luent, interitum cternum a facie Domini et a gloria fortitudinis illius, cum vene- fil ut glorificelur in sanctis suis, et admirandus fiat in omnibus credentibus. Siquidem justum est. Nam εἴπερ intelligendum est pro ἐπείπερ vel ἐπειδήπερ, id est, quandoqui- dem aut quoniam, per aífirmationem aut confir- malionem, Aut juxta quandam interrogationem, p tanquam dixisset: Si certe justum ducit Deus, quod videlicet omnino justum ducat. 899 [Id enim dicere solemus : Si odit Deus peccatores, quasi manifestum sit quod oderit. « Relaxationem nobiscum. » Quoniam dixit : Relaxationem : nedi- cant : Quid ergo, donec malorum solutioneminve- niamus, permanebunt qua nos circumstant mala, retributio autcm nequaquam? adjungit : Nobiscum, uLocios snmat ipsos et certaminis et coronarum apostolicarum. « Cum revelabitur Domiuus. » Re- velationem dicit adventum. Per hoc autem quod δίκαιοι παρὰ Πεῷ ἀνταποδοῦναι τοῖς καὶ ὑμῖν τοῖς θλιδοµές vot, ἄνεσιν μεθ ἡμῶν dv τῇῃ ἀποχαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἀπ οὑρανοῦ, μετ ἀγγέλων ὃδνά- µεως αὑτοῦ, ἓν πυρὶ Φφλογὸς διδόντος ἔκδικησιν τοῖς μὴ εἶδόσι Θεὸν, xal τοῖς μὴ ὑπακούουσι τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ. Οἵτινες δίκην τίσουσιν, ὄλεθρον αἰώνιον ἀπὸ προσώπου του Κυρίου, καὶ ἀπὸ τῆς δόξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὅταν ἔλθῃ ἑνδοξασθηναι bv τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, xal θαυµασθηναι ἐν Tct τοῖς πιστεύσασιν. » Εἴπερ δίκαιοι παρὰ τῷ θεῷ. Τὸ, ᾿Ἐπείπερ ἔπει- δήπερ νόει κατὰ ἀπόφανσιν καὶ βεδαιωσιν εἱρημέ- vov Ἡ κατά τινα ἐρώτησιν, ὡσεὶ εἶπεν * El ἄρα τοῦτο δικαιοῖ ὁ Orbe, ὡς πάντως δικαιοῦντος. Τοῦτο γὰρ λέγειν εἰώθαμεν Εἰ µισεῖ ὁ θεὺς τούς πονηροὺς, ὡς δήλου ὄντος ὅτι qutt, « Avtotv μεθ) ἡμῶν. » Ἐπειδὴ εἶπεν» Άνεσιν, ἵνα μὴ λέγωσι, Τί οὖν ἄχρι τοῦ λύσιν εὐρεῖν τῶν καχῶν, σταίη τὰ καθ) ὑμᾶς, ἀντιδοσις δὲ οὐδχμοῦ ; ἐπάχεις τὸ μεθ ἡμῶν, ἵνα, κοινωνοὺς αὐτοὺς λάθτι καὶ τῶν ἀγώνων καὶ στε- φάνων τῶν ἀποστολικῶν. € Ἐν tjj ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου. » ᾿Αποχάλυψιν, τὴν παρουσίαν φησί Auk δὲ τοῦ ὑπογράφειν τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρ- ανσίαν, δΐδωσιν αὐτοῖς Ἠµέγιστα Ἅπροσδοκᾷν, καὶ ἤῥεσθαι ἐς αὐτῆς παρουσίας — xal πρὸ τῶν ἆμοι- « Εἴπε θλίδουσιν ὑμᾶς θλίψιν, 143 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 114. θῶν. « Μετ ἀγγέλων δυνάµεως αὐτοῦ. Ωσεὶ εἶπε, A secundum Christi describit adventum, plurimum Μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν διαφερόντων vf δυνάµει αὖ- — facit, ut exspectent. et gaudeant de ipso adventu τοῦ, E ὡς τῶν ἀγγέλων δυνατῶν ὄντων, τουτέστι, μετὰ etiam ante premia. « Gum angelis potentis sus.» τῶν δυνατῶν αὐτοῦ ἀγγέλων « Ἐν πυρὶ φλογός.} Ἐν Tanquam dixisset: Cum angelis praestantibus po- t ἀποκαλύψει τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, τῇ iv φλογὶ πυρὸς tentia ipsius vel angelis qui potentes sunt, hoc est, Ἱενησομένῃ. Περὶ ταύτης γὰρ καὶ ὁ Δαυίδ φησι’ Cumpotentibusangelisejus. « Perignem flammas.» « Ilóp ἐνώπιο) αὐτοῦ προπορεύσεται καὶ φλογιε Cum revelabitur Dominus Jesus, quod fiet per κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. » ---[ΦωΤ.] Ἡ iv πυρὶ ignem flamma. Nam de hoc ait etiam David 1 : Φλογός φησι, τὸ εἶδος τῆς τιµωρίας αἰνιττόμενος, *« Ignis coram ipso precedet et inflammabit per ἣν τίσουσιν o) μὴ εἶδόστες Θεὸν, μηδὲ ὑπακούσαντες circuitum omnes inimicosejus. » — Aut per ignem τῷ Εὐαγγελίψ τοῦ Χριστοῦ. Ἡ iv φρογὶ πυρός αὖ- flamme dicit supplicii genus, designans quas pee- τὴν τὴν Δεσποτικὴν παρουσίαν, ὅτι μετὰ πυρὸς φλέ- — nas dabunt qui Deum non norerunt neque obedie- qovto« qívístext, δηλῶν, Οὕτως γὰρ καὶ οἱ πρὸ runt Evangelio Christi. Aut per flammam ignis ἡμῶν ἐξειλήφασιν. « Tot; μὴ εἰδόσι θέον.» 'Ev- designansipsum Dominicum adventum,quod vide- trux καὶ ἕτερν τι λέγε κατασκευαστικὸν, ὅτι ῃ licet erit cum igneinflammante : itaenim ante nos πΊντως ὀώσουσι δίκην οἱ θλίβοντες αὐτοὺς. "Ems:9à quoque interpretati sunt. « His qui non noverunt yXo ἄνω φηαὶ, τοῖς θλίδουσιν ὑμᾶς, ἵνα μὴ &m- Deum.» Hic quoque aliud dicitquo probat daturos στήσωσιν el ἄρα δι αὐτοὺς μέλλει κολάζειν ὁ θεὸς omnino poenas eos qui ipsos affligunt. Quoniam τοὺς διώκοντας αὐτοὺς, φησὶν, ὅτι εἰ xal μὴ δι enim superius di.it, iis qui vos aflligunt, ne ani- ὑμᾶς, δι ἑαυτὸν χολάσει αὐτοὺς. Kal γὰρ ἀποδί- m mum despondeani si certe propter ipsos punitu- δωσι δίκην τοῖς μὰ εἶδόσ Θεὸν, xai τοῖς μὴ bm- rus est Deus persecutores ipsorum, ait quo1 licet αχυούσι τῷ Εὐαγχελίῳ αὐτοῦ. El δὲ τούτοις ἀποδ- non propter vos, propter seipsum puniet eos: ὅωσι, πολλῷ μᾶλλον τοῖς χωλύουσι xal ἄλλους ὑπα- infligit enim supplicium his qui cum non nove- κοῦσαι. οἷοί εἶσιν οἱ νῦν ὑμᾶς θλίδοντε, φησί. runt, et his qui non obedierunt Evangelio ipsius. « Όλεθρον αἰώνιον. » Ποῦ εἶσιν οὖν οἱ λόγοντες, μὴ Quod si his infligit, multo magis bis qui alios διαιωνίζειν τὰς ἐκεῖ τιμωρίας» ἀπὸ προσώπου τοῦ eliam prohibent obedire, quales sunt ii qui nunc Κυρίου. O5 γὰρ χρεία, φησὶ, πρὸς τοῦτο ἐργωδίας vos affligunt, inquit. « Interitum seternum. » Ubi τινός, ᾿Απὸ 4X2 μόνου τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ, ergo suni qui aiunt non duratura in :ernum sup- τουτέστι, τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ, οἱ μὲν ἓν xoAÀden, plicia ? « A facie Domiui. » Non enim ad hoc, oi δὲ bv τιμῇ ἔσονται. "Huc ἔστχι, φησὶ, μετὰ Ód- inquit, opus est magno quodam labore. Siquidem ξης τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ὡσεὶ εἶπεν. "Aya ἐπιφανῇ 6χ sola Christi persona, id est, manifestatione αὐτοῦ τὸ πρόσωπον, xxl ἅμα à δόξα τῆς ἰσχύος αὖ- ipsius, hi quidem in supplicio, illi vero in honore του. εὖθὺς iv xoÀásti ἀνάρπαστοι o! ἁμαρτωλοί. erunt: qui erit cum gloria fortitudinis illius, tan- « Όταν Dn ἐνδοξασθῆναι, » Τὸ, ἘΕνδοξασθῆναι, κατὰ 66ο νοεῖται, Ori τε δόξα αὐτῷ bzw τὸ πολλοὺς εἶναι τοὺς ἁγίους, οἷς µέλει µεταδιδόναι τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ, (ὥσπερ γὰρ πλοῦστος αὐτοῦ ἡ ἡμετέρα σω- τηρ-α, οὕτως xal δόξα αὐτοῦ τὸ πολλοὺς iv δόξῃ εὑρεθῆναι.) Καὶ ὅτι δοξασθήσεται ὑπὸ τῶν ἁγίων ὁρώντων αὐτὸν iv τῇ πατρῴφ δόξῃ Θεὸν πάντων καὶ πριτὴν προχαθεζόµενον. "Egit καὶ τρισσῶς νοῆσαι- ὅτι δοξασθηναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. o! ἅγιοι παρασκευάσουσι, θεωρουσῶν, ὅσον αὐτοὺς ἆξ- υώσει ἁμοιθῶν. « 'Ev πᾶσι τοῖς πιστεύσασιν.9 Ἐν πᾶσι, quam diceret: Simul ut manifesta fuerit ipsius facies, simulque gloriafortitudinis illius, continuo in supplicium abrepti erunt peccatores. 8914 « Cum venerit, ut glorificetur. » Quod ait: Ut glorificetur, duobus modis intelligitur : et/quod ipsi gloria sit multos esse sanctos quibus traditu- russit bona sua. Quemadmodum enim ipsius divi- li: sunt nostra salus, ita et gloria ipsius est αἱ multi in gloria inveniantur : et quod a sanctis glo- rificabitur, qui ipsum intuebuntur sedentem in pa- terna gloria Deum ac judicem universorum. Potest διὰ πάντων. "emp Ὑάρ πρόφασιν δώσουσιν ol ἅγιοι et tertio modo intelligi quod sancti efücient, nt δοξασθΏναι αὐτὸν, οὕτως καὶ θαυμασθΏῆναι, πῶς τοὺς glorificetur ab incorporeis virtutibus intuentibus οὕτω δόξαντας iv τῷ παρόντι ρίῳ εὐτελεῖς καὶ ἀπεῤ- quanto preemio illos dignabitur. « In omnibus cre- ῥμμένος, ὡς καὶ παρὰ πάντων διώχεσθαι καὶ φυνεύε- denüibus. » In omnibus, id est, per omnes. Quem- σθαι, τοσούτων xxl τοιούτων ἠξίωσεν ἀγαθῶν. admodum enim sancti ansam dabunt ut glorifi- cetur, ita quoque ut admirandus fiat, quod eos qui in presenti vita adeo viles et abjecti videbantur, ut ab omnibus persecutionem paterentur et occiderentur, tantis ac talibus dignetur bonis. « "Ou ἐπιστεύθη τὸ µαρτύριον ἡμῶν ἐφ᾽ ὑμᾶς iv t^ ^uipx ἐκείνῃ, εἷς ὃ καὶ προσευχόμεθαᾳ πάν- τοτε περὶ ὑμῶν, ἵνκ ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς κλήσεως ὁ Os ἡμῶν, καὶ πληρώσῃ τῆς πᾶςαν εὐδοχίαν ἀγα- θωσύνης καὶ ἔργον πίστεως ἐν δυνάμει, ὅπως ἑνδοξασθη τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίυ ἡμῶν ]ησοὺ ἐν ! Psal. xcvi, ὃ. I, 10 Quod fides habita sit testimonio mostro, ergavosindieillo: ad quod eliam oramus semper provobis, wtvosdignoshabeat ista vocatione Deus nosler,etcompleat omnebonum proposilum bonilta- tis elopus fideiper potentiam,utglorificetur nomen Domininostri Jesu Christi per vos, et vos per illum, 115 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 116 juxta gratiam Dei nostri οἱ Domini Jesu Christi. A ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς iv αὐτῷ κατὰ την χάριν τοῦ θεοῦ Admirandus habebitur Deus quod fides habita sit nostro erga vos testimonio ac predicatiuni. Et quoinodo ex eo quod ipsi crediderint predicalioni eorum, admirandus habebitur Deus? Quia nisi nes, inquit, audisselis, nequaquam tanta bona accepissetis : porro non accipientes ea bona nequaquam ansam dedissetis, ut glorificaretur et admirationi haberetur Christus ob ea quibus vos glorificasset, « In die illo. » In eo qui tunc erit die, manifestum fiet quod credideritis: nunc enim multi quoque fidem simulant, « ad quod etiam oramus. » In hoc ipsum, inquit, precamur, ut etiam in vobis glorificetur et admirationi babeatur Deus. « Ut vos dignos habeat ista vocatione. » Quid enim ? an non erant jam vocati? utique : omnes namque vocati sumus, sed non omnes ingredimur idque manifestant quinque virgines, et is qui sor- dida habuit vestimenta5. 8939 Vocalionem itaque dicit eam quzetiam ingressum haberet adjunctum, Precamur autem, ait, ut compleat Deus omne bo- num erga vos consilium. Consilium vero ac propo- situm Dei est, ut omnes homines salvi fiant et saxterna assequantur bona. Complebit autem et opus fidei in vobis per propriam potentiam. Nam ex hoc illud quoque subsequitur. Si enim compleat opus fidei vos perficiens, omnino suum etiam proposi- tum complebit. Ánimadverte autem quod non dixerit fidem, sed opus fidei. « Ut glorificetur no- men Domini. » Si enim hzc fiant, inquit sicut in sanctis suis glorificabitur Deus, quemadmodum superius dixit, ita et in vobis : glorifieetur enim, veluti quoque superius diximus, cum talia bona impartit servis suis. Ipsius vero etiam gloria erit hujusmodi bonis donari. Aut hoc modo intellige : Si impleverit opus fidei vesue per potentiam, hoc est, per tolerantiam afflictionum,glorificabitur in vobisquod potentes ad hocfecerit, et nervos ad hoc tribuerit : et vosin Deo, quod vosipsos dignos exhibueritis divino amore et auxilio. « Juxta gra- tiam Dei nostri. » Hzc enim omnia Christi gratia est. Siquidem non sumus, ait, iionei sive digni, sed gralia ejus per nos omnia efficit. CAPUT II. De fíne qui erit. post. Astichrisium. mittcndum ad Judoorum redargutionem, qui Christo non credide- II, 1,2 Rogamus autem vos, fratres, per adven- fum Domininostri Jesu Christi, et nostri congre- gationem inipsum, ne cito dimoveaminia mente, né furbemii, neque per spiritum, neque per sermonem, neque per epistolum tanquam nobis auctoribus, quasi instet dies Christi. 198 O laus eximia sanctorum! Ostendit enim quod et ipsi cum Christo congregabuntur ut etiam Ipsi simul cum eo appareant, et. nnacum eo con- veniant. « Ne cito, » Quid autem rogamus vos et exhortamur ? Ne cito, inquit. terreamini ac time- 3 Matth. xxv, 1 seqq. 9 Matth. xxi, 19. ἡμῶν καὶ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. » θαυµμασθήσεται δὲ ὁ Orbe, ἐπειδὴ ἐπιστεύθη i ὑμᾶς 4 διαμαρτυρία ἡμῶν καὶ τὸ κήρυγμα. Καὶ πῶς ix τοῦ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ χηρύγματι αὐτῶν μέλλει ὁ θεὸς θαυμάζεσθαι ; Ότι εἰ μὴ ἠκούσατε ἡμῶν, φησὶν, o)x ἑἐμέλλετε τοσούτων ἀγαθῶν ἀξιοῦ- σθαι, Μη ἀξιούμενοι, δὲ, οὐκ ἂν πρόφασιν δοξολο- γίας καὶ θαύματος τῷ Χριστῷ παρέσχετε ἐφ οἷς ὑμᾶς ἐδόξασεν. « Ἐν vf ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. » Ἐν γὰρ τῇ τότε ἡμέρᾳ γενήσεται φανερὸν ὅτί ἐπιστεύσατε. Nüv γὰρ πολλοί xal ὑποκρίνονται τὴν πίστιν. « Εἰς ὅ καὶ προσευχόµεθα. » El; τοῦτο αὐτὸ, φησὶ, προσ- ευχόµεθα, ἵνα καὶ iv ὑμῖν δοξασθῃ καὶ θχυμεσθῇ ὁ θεός, « Ίνα ὑμᾶς ἀξιώσῃ τῆς χλώσεως, » TI γάρ; οὐκ σαν κακληµένοι; val. Καὶ γὰρ πάντες χεκλή- μεθα, ἀλλ οὗ πάντες εἰσερχόμεθα. Καὶ τοῦτο ὅη- λοῦσιν αἱ πέντε παρθένοι, xal ὁ τὰ ὥὥπαρα ἱμάτια ἔχων. Κλῆσιν οὖν φησι, τὴν καὶ τὸ εἰσελθεῖν ἔχου- σαν. Εὐχόμεθα δέ φησιν, ἵνα πληρώσῃ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἀγαθὴν βουλὴν εἷς ὑμᾶς ὁ θεός. Βουλη δὲ καὶ εὐδοχία Θεοῦ, τὸ πάντας ἀνθρώπους σωθηναι καὶ τῶν αἰωνίων τυχεῖν ἀγαθῶν. Πληρώσει δὲ xal ἔργον πίστεως ἐν ὑμῖν, Ev τῇ olveiq δυνάμει. Τοῦτο γὰρ ἐκείνου γεννητικόὀν ἐστιν. 'Eàv γὰρ πληρώσῃ τὸ ἕρ- γον πίστεως ὑμᾶς ἐπιτελέσι, πάντως αὐτοῦ καὶ τὴν εὐδοχίαν πληρώσει, "Opa δὲ, οὐκ εἴ-ε πίστιν, ἀλλ᾽ ἔργον πίστεως. « Ὅπως ἑνδοξασθῇ τὸ ὄνοομα τοῦ Κυρίου. » El «3p ταῦτα γένηται, φησὶν, ὥσπερ ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ ἑνδοξασθήσεται ὁ θεὸς, χκαθὼς ἄνω εἶπεν, οὕτως καὶ ἐν ὑμῖν. Δοξάζεται γὰρ, xa- θὼς καὶ ἄνω εἴπομεν, τοιούτων ἀξιῶν τους δούλους αὐτοῦ, Καὶ αυτοῖς δὲ δόξα ἔσται, τὸ τοιούτων ἠξιὼ- σθαι. H οὕτως νόησον * El πληρώσει τὸ ἔργον της πίστεως ὑμῶν iv δυνάμει, τουτέστιν, kv. ὑπομονῇ πειρασμῶν, δοξασθήσεται ὁ θεὸς bv ὑμῖν, ὅτι δονα- τοὺς κατέστησε πρὸς τοῦτο καὶ ἐνεύρωσε, xal ὑμεῖς iv τῷ θιῷ, ὅτι ἀξίους ἑδείξατε ἑαυτοὺς τῆς θείας ἀγάπης καὶ ἐπικουρίας. α Κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ ἡμῶν. » Χάρις γὰρ ταῦτα πάντα Χριστοῦ. O2 γὰρ ἡμεῖς, φησὶ, πρὸς ταύτά ἔσμεν ἱκανοὶ fj ἄξιοι, ἀλλ᾽ à χάρις αὐτοῦ δι᾽ ἡμῶν πάντα κατορθοῖ. ΚΕΦΛΛ. B. τι μετὰ ᾿Αντίχριστον τὸν πεµ- « Περὶ, τέλους, ἐλέγχῳ Ἅἠ᾿Ιουδαίων, ἀπιστησάντιυν µενον ἐπὶ Χριστῷ. » « Ἐρωτῶμεν δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοὶ, ὑπὲρ τῆς παρου- σίας τοῦ Κυρίυ ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν ἐπισυναγωγῆς ἐπ᾽ αὐτὸν, elc τὸ µη ταχέως σαλευθῆναι ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ νοὺς, µήτε θροεῖσθαι διὰ πνεύματος, µήτε διὰ λόγου, µήτε δι ἐπιστολῆς ὡς δι ἡμῶν, ὡς ὅτι ἐνέστηχεν fj ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ. » "a ἐγκώμιου τῶν ἁγίων { ἔδειξε γὰρ ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐπισυναχθήσονται τῷ Χριστῷ, ὡς καὶ αὐτοὺς μετ) αὐτοῦ φαίνεσθαι, καὶ ἅμα αὐτῷ συνηχθαι. Εἰς τὸ, « Mi, ταχέως, » Τί 6i ἐρωτῶμεν ὑμᾶς xal παρακα- λοῦμεν; Εἰς τὸ μὴ ταχέως, nol, σχλευθῆνσι ἀπὸ 111 COMMENT. IN EPIST. I AD THESSAL. 118 τοῦ νοὺς, voutígtt, ταρχχθῆνα καὶ φοδηθῆναι ix τῆς A alis eX ignorantia et timore mentis. Sciendum το νοῦ ἀγνοίας xai Gela. ᾿Ἱστέον γὰρ ὅτι τινὲς λυμεῶνες ἀνεφάνησαν παρ) αὐτοῖς. φάσχοντες ἔφι- στἆναι τὴν ἡμέραν τῆς δευτέρας τοῦ Χριστοῦ παρ- ωσίας, xal ἱθδρόουν αὐτὺς καὶ ἑπτόουν, Εἶτ« 6 Παῦλος, πότε μὲν ἔσται, οὐ λέγει, ὅτι δὲ οὐ νῦν ἑφ- έστηχεν ἀποδεικνοσι, σηµεῖα λέγων τῆς παρουσίας. « Μήτε διὰ Πνεύματος.» Ψευδοπροφῆται γὰρ ταῦτα ἔλεχον. Φησὶ δὲ πνεῦμα, olov χάρισμα. "Ivx γὰρ σονανέλγ τοὺς ψευδοπροφήτας, καθολικὠως εἶπεν, ὅτι xZv χάρισμά τις ἔχων προφητείας τοῦτο εἴπῃ, μὴ πιστεύσητε. Ἡ πνεύμα λέγει τὸ ἀκάθαρτον. Διὰ (Xp ἁκαθάρτου πνεύματος ἑλάλουν ol ψευδοπροφῆ- ται. Ταύτῃ τῇ ὀευτέρᾳ ἑρμηνείᾳ ἴθετο ὁ µαχάριος enim quod corruptores quidam apparuerunt apud ipsos qui dicerent instare diem secundi adventus Christi, et turbabant ac terrebant eos. At Paulus sane non dicit interim quando erit, sed non nunc saltem instare significat, signa dicens adventus. « Neque per Spiritum. » Pseudoprophete enim hac dicebant. Spiritum vero ait, hoc est, charis- ma et donum: ut enim pseudoprophetas una comprehenderet, universaliter dixit, quod licet quispiam donum habens prophetis hoc dixerit, ne credatis, Aut spiritum dicit impurum. Nam per spiritum impurum loquebantur pseudopropheti. Huic secundz interpretationi assensit divus Joan- Ἰωάννης. « Μήτε διὰ λόγου. » Πιθανολογίᾳ vip τινι͵ p Πθδ. « Neque per sermonem. » Quodam enim per- ἔπειθον ἐφεστηχένχι τὴν ἡμέραν τοῦ Κυρίο. « Myj- Suasibili sermone suadebant instare diem Domini. τε OU ἐπιστολῆς. » Καὶ ἐπιστολὰς γὰρ ὡς ἐξ ὀνόμα- τος τοῦ Πχύλου ἔπλαττον, τοῦτο ὅπθεν δηλώσας. « MA τις ὑμᾶς ἐξαπατήσῃ κατὰ µηδένα τρόπον, ὅτι ἐὰν μὴ ἔλθῃ ἡ ἀποστασία πρῶτον, xal ἀπὸ- xxÀugü: ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, ὃ ἁντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος ἐπὶ ἁάντα λεγόμενο θεὸν ἢ σέδασµα, ὥστε αὐτὸν c; τὸν νχὸν τοῦ θεοῦ ὡς θεὸν χαθίσχι ἀποδεικνύντα ixycb» ὅτι ἔστι θεός. » ᾿Επειδὴ εἶπε μὴ ἐφιστάναι, αὑτῆς λοιπὸν τῆς ἔπι- στασίας σηµεία λέγει, καὶ μέγα µυστήριον ἄποκα- λύπτει. « Κατὰ µηδένχ τρόπον. » M κατὰ πνεῦμα, φησὶ,. μὴ χατὰ λόγον, µη χατὰ ἐπιστολήν. ε ἘΕὰν μὴ ἔλθῃ ἀποστασία. » ᾽Αποστασίαν αὐτὸν λέγει τὸν Αντίχριστον, ὡς ἀφιστῷν μέλλοντα πολλοὺς ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἀποστασίαν, αὐτὴν τὴν ἀπὸ Oto) ἀναχώ- ρησιν, xal αὐτὸ τὸ πρᾶγμᾳ. — « Καὶ ἀποχαλυφθῇ. » [θΕ032Ρ.] Σδεσθήσεται γὰρ À χατέχουσα πλάνη, καὶ λήξει τῶν εἰδώλων ἡ ἑξαπάτη, καὶ τότε ἄποχαλυ- Φθήσεται ὁ ἄνομος. Τοῦτο γὰρ xal ὁ Κύριος εἶπε, « Κηρυχθήσεται τὸ Εὐαγγέλιον εἷς πάντα τὰ πέρατα τῆς γῆς tle μαρτύριον αυτοῖς, xal τότε ἣξει τὸ τέλος. 9 — « Ὁ ἄνθρωπος τῆς ἁμαρτίας, » [IQAN.] Τίς οὗτος ἑστίνς dox ὁ Σατανᾶς: οὐδαμῶς. Αλλ᾽ ἄνθρωπός τις, πᾶσαν αὐτοῦ δεχόμενος τὴν ἐἑνέργειαν. [ΣΕΥΒΡ.] Κατὰ μἴμησιν τοῦ Σωτῆρος ἔρχεται ὁ Σατανᾶς, iv ἀνθρώπρ ὁλοχλήρῳ — Άλλος. Άνθρωπον ἁμαρ- τίας αὐτὸν λέγει τὸν ᾽Αντίχριστον, OD γὰρ ὁ Xata- νᾶς ἔσται ὁ ᾿Αντίχριστος, ἀλλ᾽ ἄνθρωπος ἐνεργού- pvo; ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ. Άνθρωπον Ol ἁμαρτίας αὖ- τὸν xáÀet, ὅτι xal αὐτὸς πλείστα ἅμαρτήσεται, καὶ ἄλλους εἰς τοῦτο ἀναγκάσει, Υἱὸν δὲ ἀπωλείας αὐτὸν αχλεῖ, διὰ τὸ ἀπολύεν πολλοὺς, καὶ αὐτὸν ἀπόλλυ- σθαι. Άνθρωπον δέ τινα 'EÓpatow, πάσης μαγείας καὶ φαρμχκείας ἐν ἐπιστήμῃ qevópsvov αὐτὸν, φη- civ. « Ὁ ἀντικείμενος καὶ ὑπεραιρόμενος. » ᾿Αντι- τεθήσεται Ὑὰρ xal ὑπεραρθήσεται τῇ ἰδίφ ὑπερηφα- νείφ οὗ µόνον κατὰ τοῦ ἐπὶ πάντων θεοῦ, ἀλλὰ καὶ xxtà τῶν εἰδώλων. Οὐ γὰρ πρὸς εἰδωλολατρείαν die: τοὺς ύπους, ἀλλ᾽ εἷς τὸ αὐτὸν ὡς θεὸν, προσ- χυνεῖν. Διὰ τοῦτο φησὶν, ὑπεραρθήσεται ἐπὶ πόντχ 4 Matth. xxiv, 14. ^ « Neque per epistolam. » Nam et epistolas tanquam ex Pauli nomine fingebant, ethoc sane manifestat. II, 3, 4. Ne quis vos decipiat ullo modo, quo- niam nisi venerit primum defectio, el revelatus fuerit homo ille peccati, filius perditionis, qui est adversarius, et effertur adversus omnem qui dicitur Deus aut numen, adeo ut. in templo Dei tanquam Deus sedeat, ostentans seipsum esse Deum. Quoniam dixit non instare, ipsius deinceps ap- propinqualionis signa dicit, et magnum revelat mysterium, «Ullo modo » Neque per spiritum, in- quit, neque per sermonem, neque per epistolam. C , Nisi venerit defectio. » Defectionem dicitipsum Antichristum, quod multos separaturus esset a Christo. Autapostasiam sive defectionem ait ipsam a Deo separationem, et rem ipsam qua per nomen egignificalur. — « EL revelatus fuerit. » Exstingue- tur enim error qui orbem occupat, cessabitque idolorum seductio, et tunc revelabitur iniquusille. Nam et hoc dixit Dominus ὁ « Predicabitur Evan- gelium 894 in omnes terminos terrae ad testimo- nium illis, et tunc veniet consummatio. » — «Ho- moille peccati. » Quisnam isle est ? utrumme Sata- nas? nequaquam, sed homo aliquis qui universam ejus accipiat operationem. — Ad imitationem Salvatoris venturus est Satanas in isto homine. p Alio modo Hominem peccati dicit ipsum Antichri- stum. Neque enim Satanas erit Antichristus, sed homo obsessusacdirectus aSatana. Hominem autem peccali ipsum vocat, quod et ipse plurimum delin- quet, οἱ alios ad hoc compellet. Filium vero perdi- tionis eum apellat, eo quod perdat multos el ipse perdetur : Hominem autem. quempiam Hebreum dicit ipsum, in cujusvis magit ac veneficii scientia provectum. « Qui est adversarius et effertur. » Adversabitur namque et extolletur sua superbia non solum adversus Deum universorum, verum etiam adversus idola. Neque enim ad idolatriam ducet homines, sed ut iy sum tanquam Deum ado- rent. Propterea dicit quod efferetur adversus om- 0 ORCUMENII TRICCAE EPISCOPI 120 nem quidicitur Deus aut numen. «In templo Dei. » A λεγόµενον θεὸν fj σέδασµα, « Elc τὸν vabv τοῦ θεοῦ. » Non dicit templum quod erat Hierosolymis, sed Ecclesias Dei. « Ostentans. » Nonait : Dicens, sed Ostentans, hoc est, operibus, signis ac miraculis nitens ostendere, quod sit Deus. Extrinsecusautem subaudiendum est: Nequaquam veniet adventus Domini. II, 5-8. An non. meministis quod cum adhuc essem apud. vos, hoc dicebam vobis? Et nunc quid detineat scitis, ad hoc αἱ ille receletur in suo tempore. Nam mysterium jam peragitur íni- quitatis : solum est qui modo retinet donec e medio tollatur: et tunc puteftet iniquus ille, quem Dominus conficiet spiritu orís sui et abolebit charitate adventus sui. Multa itaque non scripta tradebat mysteria, et non solum per epistolas: tanquam diceret : Nihil novum dico : sed quod presens dicebam. « Et nunc quid detineat scitis. » Detineredicit quod prohibet vel impedimento est. Quidnam autem est illud ? Multi spiritum sanctum dicunt : alii vero Romano- rum imperium, qui etiam melius sentiunt : nisi enim hoc solvatur, ille non veniet. $885 Nam ob id quoque adeo obtecte locutus est beatus Paulus, nolens importunos ac superfiuos accipere inimicos inter Romanos. Si enim audissent quod dissolven- dum diceretimperium Romanorum, et ipsum affli- xissent et universos credentes, tanquam eos qui exspectarent illam dissolutionem. Nam si hic non Ob τὸν iv Ἱερουσαλὴμ λέγει, ἀλλ᾽ εἰς τὰς Ἐκκλη- σίας τοῦ θΘευῦ, « ᾽Αποδειχνύντα, » Οὐκ sime, Λέ- Ύοντα, ἀλλ ᾿Αποδεικνύνα, τουτέσι, πειρώμενον ἀποδείξαι δι ἔργων καὶ σημείων καὶ θχυµάτων, ὅτι ἔστι Θεός. Έξωθεν ὑπακουστέον, Οὐ μὴ Dn, φισὶν, À παρουσία ιοῦ Κυρίου. « Ού μνηµονεύετε ὅτι ἔτι ὢν πρὸς ὑμᾶς, ταῦτα ἴλεγον ὑμῖν καὶ νῦν τὸ αΧκτέχον οἴδατε, εἷς τὸ ἀποκαλυφθῆναι αὐτὸν ἓν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ Τὸ γὰρ µυστήριον ἤδη ἑνεργεῖται τῆς ἀνομίας, Μό- vov ὁ κατέχων ἄρτι ἕως ἐκ μέσου γένηται, καὶ τοτε ἀποχαλυφθήσεται 6 ἄνομος, ὅν ὁ Κύριος ἀναλώσει τῷ πνεύµατι τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ καταργήσει τῇ Β ἐπιφανείᾳ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. » Δρα ἀγράφως πολλά παρεδίδυ τῶν μυστηρίων, καὶ οὐ δι’ ἐπιστολῶν µόνον, ὡσεὶ εἶπεν. Οὐδὲν ξένον ἐρῶ, ἀλλ᾽ ὃ παρὼν ἔλεγον. « Καὶ viv τὸ κατέχον οἵ- δατε. » Κατέχον Φφησὶ, τὸ κωλύον καὶ ἐμποδίζον, Τί δὲ τοῦτο; Πολλοὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν φασιν, ἕλλοι δὲ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν, οἵ καὶ βέλτιον λέγου- cw. Αν γὰρ μὴ αὕτη λυθῃ, ἐκεῖνος οὐχ Oft, Διὰ γὰπ τοῦτο καὶ οὕτως συνεσκιασµένως εἶπεν ὁ µαχά- ριος Παῦλος, μὴ βουλόμενος ἔχθρας ἀναίρους ἀναδέ- χεσθαι παρὰ τῶν Ῥωμαίων. Έμελλον γὰρ ἀχούοντες ὅτι καταλυθήσεται ἡ Ῥωμαίων ἀρχὴ, καὶ αὐτὺν καχκοῦν καὶ τοὺς πιστοὺς ἅπαντας, ὥς τὴν κατάχυ- σιν acne προδοχῶντας. El γὰρ μὴ οὗτος γανῃ, σὐ φαίνεται ὁ Χριστός, Διὰ οὖν τὸ φανΏναι τὸν Χριστόν apparuerit, non manifestabitur Christus: ego ex C φησι βούλεσθαι αὗτὸν ταχὺ ἑλθεῖν, xal τῆς Ῥω- eo quod statim cupiant manifestari Christum, vo- lunt etiam statim fieri dissolutionem principatus Romanorum. Si autem de Spiritu sancto intellige- ret, quid prohiberet quominus aperte diceret: Gratia spiritus ipsum detinet ne manifestetur ? « Et nunc quid detineat scilis. » Ne nunc ipse manifestetur, sed in suó tempore : hoc est,quando profinitum ipsi ac permissum a Deo tempus statua- tur : nisienim nunc detineretur, utique etiam nunc immineret, adeo semper adversus credentes conci- tatur, et eorum pravitatem, cum ipse sit parvus, concupiscit, sed detinetur ac prohibetur. — A/íud. Detinet ac prohibet iniqui illius adventum Spiritus sanctus. Postquam igitur hic propter hominum pec- µαίων ἡγεμωνίας κατάλυσιν Ἠγενέσθχι, El δὲ mv περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τί ἐκώλυεν αὐτὸν εἶπειν σα- ᾿φῶς, ὅτι ἡ τοῦ πνεύματος οὗτὸν χάρις κατέχει πρὸς τὸ μὴ φανῆναι ; € Καὶ νῦν τὸ κατέχον φησὶν οἴδατε. » [Φω1.] Ec τὸ μὴ νῦν ἀποχαλυφθῆναι αὐτὸν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἑαυτοῦ καιρῷ. Οἷον ὅταν ὁ δρισθεὶς αὐτῷ xal συγχωρηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ χρόνος ἐπιστῃ. El δὲ μὴ χατείχατο, xx νῦν ἂν ἐπέστη. Οὕτως ἀεὶ κατὰ τῶν πιστῶν ὀργᾶ, καὶ τὴν χάχωσιν αὐτῶν ὃ πονηβὸς ἐπιθυμεῖ. ἀλλὰ κατέχεται καὶ χωλύεται, ᾿ Άλλο, [ΣΕΥΒΡ.] Κατέχει xal χωλύει τοῦ ἀνόμου τὴν πορουσίαν, τὸ Πνεύμα ἅγιον. Ἐπειδ' ἂν οὖν, φησὶ, τοῦτο διὰ τὴν τῶν ἀν- cata de medio fiet et discedet, tunc locum habebit Ώθρώπων καχίαν ἐκ µέσου γέληται καὶ ἀποστῇ, τὸ iniquus ille, ut reveletur et insurget, nullo prohi- bente.Dixitautem quod etiam in initium accepit my- sterium iniquitatis: quandoquidem et Manichzi dixerunt diabolum esse Deum legis, et Marcion ait Patrem Christi non esse Deum legis. Quin et Manes seipsum dicit esse Christum ac Paracletum : et ex eo temp're hominum incredulitatem diabolus in- ducebat. « Nam mysterium jam peragit iniquitatis.» Mysterium iniquitatis dicit Neronem, ut qui sit typus Antichristi. Etenim Nero et perversus eratet Deus dicicupiebat. Mysterium autem vocat ipsum, quod absque pudore faceret Nero que Antichristus facturus esset,sed parce ac tecte, inquit, peragitur, nempe sub Satana : ipse namque Satanas per me- τηνικαῦτα χώραν ἔζει ὁ ἄνομος, ἀποχαλυφθήναι καὶ ἐπαναστῆναι, μηδενὸς κωλύοντος. Έφη δὲ ὅτι καὶ ἀρχὴν εἴληφε τὸ µοστήριων τῆς ἀνομίας, Ἐπειδὴ xxi Μανιχαῖοι εἶπον τὸν διάθολον Θεὸν τοῦ νόµου, καὶ Μαρκίων φπησὶν οὗ τὸν Πατέρα εἶναι τοῦ Χριστοῦ τὸν θεὸν τοῦ νόµου. Λέγει δὲ xal Χριστὸν ἑαυτὸ, ὁ Μάνης καὶ παράκλητον, καὶ ἕκτοτε τὴν ἀπιστίαν τῶν ἄνθρωπων ὁ διάδολος εἰσῆγεν. Τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐνεργεῖται τῆς ἀνομίας. Μυστήριον τῆς ἀνομίας τὸν Νέρωνα λέγει, ὡς εἷς τύπον ὄντα τοῦ ᾽Αντιχρί- στου. Καὶ γὰρ xal ὁ Νέρων φαῦλός τε ἂν, καὶ θεὸς ἐζήτει λέγεσθαι. Μυστήρίον δὲ αὐτόν φησι, διὰ τὸ μὴ ἀπηρυθριασμένως ποιεῖν τὸν Νέρωνα ofa. ὁ ᾽Αντί- χριστος ποιήσει *. ἀλλ᾽ ὀφειμένως ἤδη, φησὶν, ἑνερ.. 121 COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. 122 γεῖται, τουτέστιν, ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, Εἱργάσατο τὰρ À dinm Neronem operabaturque sibi videbantur.lta διὰ µέσου τοῦ Νέρωνος ὁ Σατανᾶς τὰ αὐτῷ δοχοῦντα. Οὕτως δὲ συνεσκιασµένως εἶπεν, οὐ διὰ δειλίαν, ἀλλὰ παιδεύων ἡμᾶς, ἀνονήτους ἕχθρας xal περιττὰς μὴ ἀναδέχεσθει. « Μόνον ὁ κατέχων ἄρτι, » Τουτέστι͵ ὁ Ῥωμαίων θρόνος καὶ à Βασιλεία à νῦν ἑμποδίζουσα, ὅταν παύσηται, acl, xal τέλος λάδι, τότε ἄποχα- λυφθήσεται 6 ἄνομος, το τέστιν͵ ὁ ᾽Αντίχριστος. ΄ Όταν ὰρ καταλυθῃ ἡ Ῥωμαίων ἀρχὴ, τότε ὁ ᾽Αντίγρι- στος ἐπιτεθήσεται vj ἀναρχίᾳ καὶ κρατῆσαι ἔπιχει- βήσει, o) μόνον τὴν τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ τὴν τοῦ θεοῦ ἀρχήν. Τὴν δὲ Ῥωμαίων ἀρχὴν, αὐτὸς τέλεον καταργήσει ὁ ᾽Αντίχριστος. "ento (30 ἡ Μήδων ὑπὸ Βαθυλωνίων κατελύθη, xal ἡ Βαθυλωνίων ὑπὸ Περσῶν, χαὶ ἡ Περσῶν ὑπὸ Μαχεδήνων, xal ἡ Μακεδόνων ὑπὸ Ῥωμαίων, οὕτως ἡ Ῥωμαίων ὑπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου καὶ ἡ τοῦ ᾿Αντιχρίστου ὑπὸ τοῦ ἡμῶν Δεσπότου. Ταῦτα & ὁ Δανιήλ φησιν. Όταν μέντοι τὸ πέρας ἐπιστῇ της τοῦ Θεοῦ προθέσεως, xal ὁ vov κατέχων αὐτὸν ὄρος ἔχστη πληρωθεὶς' ἑτοίμως τότε xal δίχα πάσης üvi- δολῆς à ἄνομος ἀποχαλυφθήσεται. « Ὃν ὁ Κύριος ἀναλώσει, » Λοιπὸν χαὶ ἡ παραμυθία. Ὃν ὁ Χρι- στὸς, φησὶν, ἀναλώσει, ΄ώσπερ γὰρ πυρὸς ὅτι ποῤ- ῥωθεν ὄντος, τὰ μιχρὰ ζωύφια ἐκ τῆς θερµότητος ἀνλλίσκεται, οὕτω xai ὁ ᾽Αντίχριστος ἐξ αὐτῆς της ἐπιφανείας τοῦ Χριστοῦ, χαὶ τού πνεύματος τοῦ στόματος αὐτοῦ, ἀνιλωθήσεται,. Πνεῦμε στόµκτος, τὸ ἐπίταγμα xal χέλευσµα καλῶν, καὶ oiov ἐμφύ- σημα, ἢ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. « Καταργήσει. » Οἴον παύ- cst, ἀπολέσει, « O6 ἐστιν ἡ παρουσία xzv' ἑνέρχειαν τοῦ Σα- τανᾶ, iv πάσγῃ ὀυνάµει καὶ σηµείοις καὶ τέρασι ψεύδους, καὶ iv πάστι ἁπάτῃ τῆς ἀδικίας dv τοῖς ἀπολλυμένοις, ἀνθ ὦν τὴν ἀγάπην τᾶς ἀληθείας οὐκ ῥἑδέξαντο, εἰς τὸ σωθῆνχι αὐτούς, Διὰ τοῦτο πέμφει αὐτοῖς ὁ θεὸς ἕνεργειαν πλάνης, εἷς τὸ πιστεῦ- σαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει͵, ἵνα κριθῶσι πάντες οἱ pi πιστεύ- σαντες, ti ἀληθεία, ἆἀλλ᾽ εὐδοκήσαντες bv τῇ àÀv- χίφ. » Καὶ καταργήσει, φησὶ, ci παρουσίᾳ αὐτοῦ ὁ Κὺ- βίος τὸν ᾿Αντίχριστον, οὗ ᾽Αντιχρίστου ἔστχι ἡ παρ- ουσία κατ ἑνέργειαν τοῦ Xatxva, Διὰ μέσου γὰρ autem obtecte ἀῑσίί.που timore cohibitus : sed nos instruens neinutilesac superfluas inimicitias susci- piamus. «Solum est qui modo retinet. » Thronus videlicet et regnum Romanorum,quod nunc impe- dimento est donec cesset, finemque accipiat: tunc revelabitur iniquus ille, hoc est, Antichristus.Ubi enimimperium Romanorum fuerit dissolutum,tunc Antichristus rebellione irruet,ac obtinere conabi- tur, 186 non hominum solum, verum etiam Dei imperium. Romanorum autem imperium ipse Àn- tichristas perfecte abolevit. Quemadmodum enim Medorum imperium a Babyloniis dissolutum est,et B Babyloniorum a Persis,Persarum quoque a Mace- donibus,et Macedonum a Romanis : ita et Roma- norum ab Antichristo,et Antichristi a Domino no- stro.Hec autem ait Daniel.Quando sane terminus divini propositi appropinquaverit,etqui nuncipsum retinet finis, completus exstiterit : tunc prompteet sine ulla mora iniquus ille revelabitur. « Quem Dominus conf(iciet. » Deinde sequilur consolatio. Quem Christus, inquit, delebit. Quemadmodum enim dum adhuc ignis eminus separatur, minuta animalia calore consumuntur, ita et Antichristus ex ipso Christi adventu et spiritu oris ejus, con- sumetur. Spiritum autem oris vocat jussum ac preceptum et velu!i flatum, aut Spiritum sanc- tum. « Abolebit, » hoc est, cohibebit, perdet. IL, 9-11. Cujus adventus est secundum opera- tionem satane cum omni polentia, et signis ac prodigiis mendacii, et cum omni deceptione in- justitia in iis qui pereunt, pro eo quod. dilectio- nem veritatis non receperunt, in hoc ul salvi fic- rent. Et propterea mittet illis Deus efficaciam illusionis, ut credant mendacio : μέ judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed appro- baverunt injustitiam. Abolebit,inquit,Dominus suo adven'u Antichri- stum, cujus Antichristi adventus erit secundum operationem Satans.Nam per medium ejus omnia αὐτοῦ πάντα πράξει ὃ διάδολος. « Ἐν πάσῃ δυνάμει D operabitur diabclus.« In omui potentia et signis.» καὶ σηµείοις.ν Ταῦτα προεῖπεν, “να μὴ ἀπατηθώ» σιν οἱ τότε. ἸΠᾶσαν, φησὶν, ἐπιδεξχι δύναμιν. Ψεύδους δὲ, ἡ ὅτι κατὰ φαντασίαν μέλλει ποιεῖν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπατῶν, fj ἐπειδη πρὸς τὸ ψεῦ- δος ἄγοισν, fj bv παντὶ πράγµχτι ἀπατῖσαι xad ἁδικησαι τοὺς πιστεύοντας δυναμένφ. H, ὡς εἴρη- ται, φαντασίᾳ xal δοχήσει τὰ σημεῖα ποιήσει, « Ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, » Μὴ φοθηθῇς ταῦτα ἁκούων περὶ αὐτοῦ. Ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις γὰρ ἰσχύσει, oi καὶ πρὸ αὐτοῦ οὐκ ἐπίστευσαν τῷ Χριστῷ. « Ανθ e» τὴν ἀγάπην τῆς ἀληθείας οὐκ ἐδέξαντο. » Αγάπην ἀληθείας τὸν Χριστὸν λέχει. Διὰ γὰρ ἀγάπην τὴν πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἵνα τ ἀληθῆ διδέξῃ, ἑνανθρωπῆσαι κατηξίω- σεν. Αἰἴνιττετχι δε, ὅτι παρὰ Ιουδεχίοις Ἰσχύσει. 0Ἴτοι γαρ τὸν Χριστὸν οὐχ ἐδέξαντο, οὔτο ἐπίστευσαν αὐτῷ, ὃ καὶ ὁ Χριστὸς αὐτοῖς φησιν. € "Eq ᾖλθον ἐν τῷ Hzc ργῷά]χίί, ne deciperentur qui tunc presentes essent. Omnem, inquit. ostendet pulentiam.Meu- davii autem,vel quod juxta phautasiam duntaxat facturus sit, et fallet oculos: vel quiaad mendacium ducunt.Aut in omni : e que fallere possit ac nocere credentibus. Aut sicut dictum est,ad solam phan- lasiam et apparentiam facturus est signa. « In his qui pereunt. » Ne terrearis cum haec de illo audis. Nam in his qui pereunt potentiam habebit: 897 qui, etiam priusquam ipse veniret, non cre- debant Christo. Pro eo quod dilectionem verila- lis non receperunt. » Dilectionem verilatis dicil Christum : nampropter dilectionem quam erga nos babuit, et, ut qua vero sunt doceret, homo fieri dignatus est. Designal autem quod apud Judeos potentiam habebit. Nam hi Christum non suscepe» 123 dixit eis : «Ego veni in nomine Patris mei, et nan excepistis me : veniet alius in nomine pro- prio, et ipsum suscipietis5. » — Et propterea mit tet illis Deus. » Quod ait: Mittet, nou ita accipias, quasi Deus mitteret, sed permissionem que est a Deo solet ita vocare Paulus. Efficaciam vero dicit illusionis, hoc est, illusionem efficacem et seduce- re potentem. Ánimadverte autem quam caute ex- pressus sit sermo. Non dixit : Ut puniantur: siqui- dem puniendi erant omnes qui in Christum non crediderunt, quanquam non venisset Antichristus, nec ipsi credidissent: sed, Ut judicentur, id est, etiam in hoc condemnentur, et ipsorum ora ad hoc obstruantur.Quid enim dicere poterunt cur Chris- to non crediderint? Quia dictum est, inquiunt, B «Dominus Deus tuus, Deus uns est8 : «sed audient primum quod hoc sane Triadem aperte praedicat : verum concedendo admiltamus quod precipiatur vnicum colere principem : quomodo e:go Anti- christo tanquam Deo credidistis? Vides quod prz- cluduntur eorum responsa? Christo quidem non crediderunt quod Deus esset, Antichristo vero tanquam Deo et credent et ipsum adorabunt: idque manifeste dicenti: Ego sum Deus. Quid amplius dicent? quod signa faciat? Sed plura ac majora fe- cit Christus. An dicent quod a Scripturis fereba- tur de illo testimonium ? Atqui de Christo sane lanquam de Salvatore datum est testimonium : de OECUMENII TRICCJE EPISCOPI runt, neque ipsi crediderunt : quod etiam Christus A ὀνόμτιτ οὔ Πστρός µου, xai 124 οὐκ ἐδέξασθέ µε" ἠξε' ἄλλος bv τῷ οἰκείῳ ὀνόματι, καὶ αὐτὸν δέξεσθε, φη- ol. » — « Auk τοῦτο πέµψει αὐτοῖς ὁ θεός. ο Τὸ πέμ- et, μὴ οὕτω δέξῃ, ὡς τοῦ θεοῦ πέµποντος, ἀλλὰ τὴν ἀπὺ τοῦ θεοῦ συγχώρησιν, οὕτως ἴθος καλεῖν τὸ Παύλφ. ᾿Ενέργειαν δέ φησι πλάνης, τουτέστι, πλάνης ἑνεργὸν καὶ πλανῆσαι ἰσχύουσαν. Opa δὲ ἀσφά- λειαν λόγου. OUx εἶπεν * Ίνα κολασθῶσιν, Έμελλον γὰρ κολάζεσθχι πάντες οἱ ἀπιστήσαντες τῷ Χριστῷ κἂν ὁ ᾽Αντίχριστος μὴ ἐληλύθει, μηδὲ ἐπιστεύθη παρ᾽ αὐτῶν, ἀλλ’ ἵνα κριθῶσι, τουτέστι͵ χατακριθῶσι καὶ ἓν τούτῳ, καὶ ἐμφραγῇ αὐτῶν καὶ εἰς τοῦτο τὰ στόµατα, Τί γὰρ εἴποιεν, διά τί μὴ ἐπίστευσαν τῷ Ἀριστῷ; Ότι, φασὶν, εἴρηται, ε Κύριος ὁ θεός σου Κύριος εἴς ἐστιν, κ 'AX)' ἀκούσονται πρῶτον μὲν τοῦτο φανθρῶς. T?» Τριάδα κηρύσσει, Πλὴν ἑάσωμεν ατὰ συγχώρησιν, τὸ µοναρχίαν δεν σέθειν παρεγ- γωᾷν. Πῶς οὖν τῷ ᾿Αντιρίστρ ὡς θεῷ ἐπιστεύσατε ; ὁρᾷς ὅτι ἀποχλείονται; τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευ- σαν ὃτι ἕστι θεὸς, τῷ δὲ ᾽Αντιχρίστῳ ὡς θεῷ xai πιστεύσουσι ααὶ προσχυνήσουσι, καὶ ταῦτα διαῤῥήδην λέγοντι, ὅτι Εἰμὶ Θεός, Τί λοιπὸν ἱροῦσιν ; ὅτι ση- μεῖα ποιεῖ; ἀλλὰ καὶ πλείω καὶ µείζω ποίησεν ὁ Χριστός. *A)À' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν Ἑμορτυρεῖτο ; καΐτοι ὁ μὲν Χριστὺς, ὡς Zothp, ὁ δὲ ᾽Αντίχριστος, ὡς λυμεὼν µεµαρτύρηται. Τί δὲ ὅλως καὶ καταθλά-- Ψει τοὺς πιστοὺς ἡ παρουσία αὐτοῦ; Καὶ πρόφασις αὐτοῖς μᾶλλον στεφάνων γένηται. Ἐκείνους δὲ ἅπα- τήσει, τοὺς xal τούτου χωρὶς αὐτοκαταχρίτους ὄντας. Antichristo vere tanquam decorruptore. Quid au- C Φησὶ yàp, ὅτι iv τοῖς ἀπολλυμένοις ἰσχύει µόνοις. lem afferet omnino nocumenti fidelibus adventus ^ Αλλ᾽ εὐδοχήσαντες ἐν τῇ, ἀδιχίᾳ. Πολλοὶ Y2p ζητοῦσι, ipsius ? imo ipsis occasio el'am preemiorum erit, τί δήποτε ἔρχεται ὁ ᾽Αντίχριστος ; εἰς τί γὰρ ὠφέ- illos vero ἀεοἱρίαί qui etiam absque eo a seipsis Άλιμος ἡ παρουσία αὐτοῦ ; καὶ vzuiv, Ίνα οἱ δόκιμοι condemnati erant : ait enim quod iu iis solis qui qevtpol γένωνται, El δὲ μὴ δέχῃ τὸν λόγον τουτον» pereunt vires habet. « Sed approbaverunt injusti- δέξαι τὸν ᾿Απόστολον μικροῦ τὴν αἰτίαν λέγοντα, tiam. » Mulli enim querunt quam ob causam ven- Ίνα αριθῶσι πάντες, φησὶν, οἱ μὴ πιστευσαντες Tf turus sit Antichristus? Ad quid enim. aiunt,utlis ἀληθείᾳ, Ἐπειδη γὰρ οἱ τῷ Χριστῷ p, πιστεύσαντες est adventus ipsius? Et dicimus quod ut ii qui Ιουδαῖοι, εἶχον ἐν τῇ κρίσει προθάλλεσθαι, διὰ σουτ probati sunt manifesti fiant7.Quod si hunc non su. 99x ἐπιστούσαμεν εἶναι τὸν Χριστὸν Θεὸν ὅτι vé- scipias sermonem, accipe Ápostolum causam fere Yeux * « Eis θεὸς ἐξ οὗ τὰ πάντα, » καὶ, « Κυρίῳ dicentem : 196 Ut judicentur, inquit, omnes qui τῷ 95 σου προσχυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύ- non crediderunt veritati Quoniam enim Judei qui δεις.» Ίνα οὖν μηδὲ ταῦτα προΐσχωνται, ὁ Αντί- Christo non crediderunt poterant velamentum ob- Χρίστος αὐτῶν ἀποῤῥάψει τὰ στόµατα. Πως ; Όταν tendere ac dicere:Propterea noncredidimusChri- Υὰρ τῷ μὲν Χριστῷ οὐκ ἐπίστευσαν ὅτι ἔστι Geox, *lum esse Deum quod scriptus sit : « Unus Deus pi ταῦτα διαῤῥήδην λέγοντος Χριστοῦ ὅτι θεός eli, ex quo omnia 8, » etc. « Dominum Deum tuum adorabis et. illum solum coles9. , Ut ergo neque hec pretendant, Antichristus ipsurum obturabit ora. Quomodo? Quoniam certe Christo non credit derunt quod Deus esset, idque cum palam dicere Christus. Ego sum D.'us. Antichristo vero tanquam Deo crediderunt et eum adoraverunt. Quid jam dicent ? quod signa faciebat,sed el plura et majora τῷ δὲ ᾿Αντιχρίσερ, ὡς Os xal πιστεύσωσι xal προσχυνήσωσι, τί λοιπὸν ἑροῦσιν ; ὅτι σηµεῖα ἐποίει ; ᾽Αλλὰ καὶ πλείω xai µείζω ἐποίιὁ Χριστός, ἸΑλλ' ὅτι παρὰ τῶν Γραφῶν Ἐμαρτυρεῖτο; καίτοι ὁ μὲν Χριστὸς, ὡς Σωτὴρ, ὁ δὲ ᾽Αντίχριστος, ὡς λυµεών. Καὶ ἁπλῶς τὴν ἄνω παραγραφὴν ἀνάγνωθι. Εὐδοχή- σαντες 03, olov συυπουργήσαντες καὶ συμπράξαντες τῇ ἀθικίφ τουτέστι τῷ ᾽Αντιχρίστῳ. faciebat Cliristus. An dicent quod a Seripluris ferebatur de ipso testimonium ? Atqui de Christo qui- ' dem ut de Salvatore, de Ant; christo vero tanquam de corruptore. Denique etiam lege annolationem superius positam. Approbarunt autem, hoc est. una operati sunt el una ministrarunt injustitie, hoc €st Antichristo. . 9 Joan. v, 43. 6 Deut. vi, 4. 7 [ Cor. u, 19, 8I Cor. vir, θ. 9 Deut, νι, 13, Matth, rv, 10. 125 « Εὐχαριστία περὶ τῆς κλήσεως. 9 « Huet; δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστεῖν τῷ θιῷ πάν- τοτε περὶ ὑμῶν, ἀδελφοὶ ἠγαπημένοι ὑπὸ Κυρίου, ὅτι εἶλετο ὑμᾶς ὁ θεὸς ἀπαρχῆς εἷς σωτηρίαν iv ἀγιχσμιῳ πνεύματος, xai πίστει ἀληθείας, εἷς ὃ ἐχάλεσεν ὑμᾶς διὰ τοῦ Εὐαγχελο ἡμῶν εἰς περποίησιν δόξης, τοῦ — Kupíoo ἡμῶν Ἰησοῦ πριστοῦ. Αρχ οὖν, ἀδελφο, στήκετε καὶ xpz- τεῖτε τὰς παραδόσεις ἃς ἐδιδάχθητε, εἴτε διὰ λόχου, εἴτε δι ἐπιστολῆς ἡμῶν. Αὐτὺς δὲ ὁ Ku- poc ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ὁ θεὺς καὶ Πᾳ- Tho ἡμῶν ὁ ἀγαπήσας ἡμᾶς, καὶ δοὺς παράκλη- σιν αἱωνίαν καὶ ἐλπίδα ἀγαθην ἐν χάριι, παρα- χαλέσαι ὑμῶν τὰς χαρδίας, καὶ στηρίξαι bv. παντὶ λόγψ Β καὶ feq ἀγαθῳ. ν Καὶ ταῦτα μὲν ἔσται, φησὶν, iv τῷ ἰδίν καιρῷ, « Hurt; δὲ ὀφείλομεν εὐχαριστε:ν τῷ θεῷ, ὅτι εἴ- Atto ὑμᾶς, » Οἷον ἐπελέξατο, Είλετο μὲν πρὺς τὸ σῶσαι, ε΄λετο O3 ἐν ἁγιχκσμῷ Πνεύματος, τουτέστι͵ &à τὸὀῦ ἁγιάσιι ἡμᾶς τῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Πνεύματι, « Καὶ iv πίστει ἀληθείας. » Τουτέατι, διὰ πίσεεως ἀληθοῦς. Ταύτην γὰρ µύνην ἡμῶν συνεισενεγκόντων, ἡγίασεν αὑτὸς διὰ τοῦ πνεύματος. Διὰ τοῦτο δὲ πρώτον εἶπε * Τὸν ἅγιασμὸν τοῦ Πνεύματος, δηλών ὡς οὐδὲ ἐπιστεύσαμεν, εἶ μὴ ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος Ἡνιάσατο. « El, ὃ ἐχάλεσεν ὑμᾶς. » Elo ὃ Πνευμα, ^ εἰς Ov ἁγιασμὸν ἐκάλεσε, φησὶν, ὑμᾶς ὁ Orb, διὰ *o) Εὐαγγελίου. ἸΕκεῖθεν γὰρ »αλούμενοι, Χριστῷ πιστεύομεν, ὑπὸ δὲ τοῦ Πνεύματος ἁγιαζόμεθα, « El; περιποίησιν δόξης, » Διὰ τοῦτο δὲ, φησ.ν ἐχάλεσεν ἡμᾶς ὁ θεὺς εἰς ἁγιχσμὸν πνευματικὸν ἵνα ὀόζαν περιπυιήσῃ τῷ 1ῷ abro). Δόξα γὰρ Ἀριστῷ, τὸ πολλοὺς εἶνχι τοὺς µέλλοντας σώζεσθχι δὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ, καθὼς καὶ ἄνω εἶπεν * Ἐνδοξασθῆναι ἓν τοῖς ἁγίος αὐτοῦ. Όρα δὲ πῶς τετίµητχι ὃ ἄνθρωπος, ὅτι δόξαν αὐτῶώ ἡγεῖσαι χριστὺς τὴν ἡμῶν σωτηρίαν] α Άρα οὖν, ἀδελφοὶ, στήχκεε. 9 Μη καταθλήθητε «φησὶ, τοῖς πειρι- σμοῖς. « Εἶτε διὰ λόγου. Καὶ γὰρ xz: ἀγράφως xxl ἑγγράφως παρέδωκαν οἱ ἀπόστολοι, xai ἀξιοφύ- λακτχ ἀμφότερα. Τοιγαρῶν καὶ ἡ ἄγραφος τῆς Εκκλησίας παράδοσις, φυλακτέα ἐστίν, « Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος ἡμῶν. ϱ µΠάλιν μετὰ τὴν παρείνεσιν, try βεδχιοῖ τὰ παρχινεθέντχ,. « Καὶ ὁ θεὸς καὶ Πατηρ ἡμων. » loo εἷσὶν οἱ λέγοντες διὰ τοῦτο μείζονα τὸν Πστέρᾳ ὅτι πρῶτος ὀνομάζεται; ἸΙδὼ γὰρ ἐνταῦθα πρῶτος 6 Ἱἱὸς ὀνομάζετει. « [αρά- χλησιν αἰωνίαν. » Τίς δέ αἰωνία παράκλησις:; Ἡ ἐλπὶς τῶν µελλόντων ἀγαθῶν, ἣν διὰ τοῦτο αἱ ἀγαθὴν χαλεῖ, σ "Ev χάριτι, » Ταύτην 0: τὴν ἐλπίδα, Vx οἰχείχς “(άριτος ὁ θεὸς ἴἔδωχεν. Οὐ διὰ κατορ- θύματχ ἡμέτερα. ε Πχρακαλέσαι ὑμῖν τὰς «κκρ- Vac. » Τοῦτο γὰρ παράχλητις ἀληθὼς Χριστιανοῖς TX τῆς τῶν µελλόντων ἐλπίδος, τὸ ἑστηρίχθαι «xl βεδαίους εἶναι ἐν παντὶ ἔργν καὶ λόγν ἀγαθῷ. Τί αρ πρὸς παράκλησιν (gov ὡς τὸ συνειδέναι ἡμᾶς 0t Χριστῷ ἀρέσκομεν ἐξ dw ζώμεν xal πολιτευό- COMMENT. IN EPIST. II AD THESSAL. ΚΕΦΑΛ. T. Α 126 CAPUT Ill. Gratiarum actio de vocatione. lI, 12-16. Νου autem. debemus gralias agere Deo semper de vobis, fratres dilecti a Domino, quod elegerit vos Deus ab. inilio in salutem, per sanctificationem spiritus ac fidem veritatis : ad quod vocavit vos per Evangelium nostrum in ac- quisitionem glorie Domini nostri Jesu Christi. ltaque, fratres, state et tenete. institutiones quas didicislis sive per sermonem sive per epistolam nostram. lpse vero Dominus noster Jesus Chris- tus, εἰ Deus ac Pater noster qui dilexit nos et dedit consolationem &ternam et spem bonum per gratiam, consoletur corda vestra εί stabiliat vos ín sermone εἰ opere bono. $99 Et hec quidem. ait, suo fient tempore. « Nos autem debemus Deo gratias agere quod ele- gerit vos : » quod vos delegerit. Elegerit quidem ut solvos faceret, elegit autem per sanctificationem Spiritus, hoc est, per hoc quod nos sancto suo Spiritu sanclificavit. « Ac per fidem veritalis, « Hoc est, per fidem veram. Nam cum solam hanc contulissemus, ipse per Spiritum sanctificavit. Propterea autem primum dixit : Sanctificationem Spiritus ; significans quod ne credidissemus qui- dem nisi gratia Spiritus sanctificasset. « Ad quod vocavit vos. » Ad quidem Spiritum velad quam san- clificationem vocavit vos Deus per Evangelium : C nam per illud vocati Christo credimus : a Spiritu vero sanclificamur. « [n acquisilionem glorise. » Propter hoc autem vocavit nos Deus ad sanctlifi- cationem spiritualem, ut gloriam acquirat Filio suo. Christo enim ad gloriam est quod multi per fidem ipsius salvi fiant, quemadmodum etiam su- perius dixit : ut glorificetur in sanctis suis. Anim- adverte autem quanto in honore h.beatur homo, quod Christus suam gloriam esse ducat nostram salutem « [taque, fralres, state. » Ne dejiciamini, ait, afflictionibus. « Sive per sermonem. » Nam et siue scriptura et per scripturam nonnulla trade- bant apostoli : et utraque digna erant qua obser- varentur. Itaque Ecclesise traditio etiam citra Scri- p'uram observanda est. « Ipse vero Dominus noster. » Rursum post exhortationem precatione confirmal ea quem admonuit. « Et Deus et Pater noster. » Ubi suntqui dicunt ob in majorem esse Patrem quod primus nominelur ? Ecce enim hic, primus Filius nominatur. « Consolalionem ε9ἱοΓ- nam. » Qua est aulem Φίθγηὰ consolato ? Spes futurorum bonorum, quam propterea etiam dicit bonam. « l'er gratiam. » Hauc vero spei per suam gratiam dedit Deus, non oh nostra boua opera. « Consoletar corda vestra. » Namilla Chri- stianis vera consolatio est, ut ante spem futuro- rum stabiles ac firmi sint in omni opere et ser- mone bono. Quid enim huic consolationi par est, quam ut nobis conscii simus quod ex vita et con- 1T! | OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 128. versatione nostra Christo placeamus ? « In omni A us02 ; « Ἐν παντὶ λόγψ. » Τῷ piv ἔργῳ, τὰς πρά- sermone. » Per opus quidem actiones significat, δεις δηλοῖ, τῷ δὲ λόγῳ, τὰ ὀρθὰ δόγματα. per sermonem vero recta dogmata. 930909 CAPUT IV. ΚΕΦΑΛ. A. Ut pro ipso precentur et pro opere Evangelii. « Παράχληχις εὐχῆς ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔργου. » III, 1-5. Quod superest orate pro nobis, utser- « Τὸ λοιπὸν προσεύχεσθε, ἀδελφοὶ, περὶ ἡμῶν, mo Domini currat et glorificetur, sicut εἰ apud ἵνα ὁ λόγος τοῦ Κυρίω τρέχῃι καὶ δοξάζηται, ος": εἰ ut eripiamur ab absnrdis ac. perversis καθὼς καὶ πρὸς ὑμᾶς, καὶ ἵνα ῥρσθῶμεν ἀπὸ τῶν hominibus. Non enim omnium est fides, sed fide- ἁτόπων καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων. Οὐ γὰρ πάντων lis est Dominus qui stabiliet vos et custodiet α ἡ πίστς, πιστὸς δὲ ἔστιν ὁ Κύριος ὃς στηρίξει salo. Confidimus autem per Dominum de cobís ὑμᾶς καὶ φυλάξει ἀπὸ τοῦ πονηροῦ, Πεποίθαμεν δὲ ἐν quod que procipimus vobis εἰ faciatis εἰ facturi Κυρίῳ bo! ὑμᾶς, ὅτι ἃ παραγγέλλομεν ὑμῖν, καὶ ποιεῖτε͵ sitis. Porro Dominus dirigat cordu vestra ad καὶ ποιήσετε. Ὁ δὲ Κύριος κατευθύναι ὑμῶν τὰς καρδίας dilectionem Dei et ad exspectalionem Christi. εἷς τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ, xal εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ. Superius precatus ipse pro illis, petit nunc ab Άνω αὐτὸς εὐξάμενος ὑπὲρ αὐτῶν, νῦν αἷτεῖ ipsis precationem. Simul autem eorum quoque εὐχλν παρ αὐτῶν Apa δὲ χαὶ τὰ φρονήματα prudentia extollit, quod idonei essent qui pro αὐτῶν ἔπαιρει, ὅτι ixzvol slow ὑπὲρ τοῦ διδασκά- magistro precarentur. « UL sermo Domini currat.» ou εὔξασθαι, κ Ίνα ὁ λόγος τοῦ Κυρίου «péyi. » Non ut liberetur a periculis (nam in eum usum Οὐχ ἵνα ἁπαλλαγῇῃ Χινδυνων (sl τοῦτο γὰρ ἔκειτο, positus erat, ut in priore dixit Epistolai0), sed ut ὡς iv τῇ πρώτῃ ἐπιστολῃ φησιν), ἀλλ' ἵνα τὸ κή- predicatio currat, et apud omneseifides adhibea- ρυγµα τρέχῃ, Καὶ iv πᾶσι πιστεύηται,. € Καθὼς tur. « Sicut et apud vos. » Hoc etiam encomium καὶ πρὸς ὑμᾶς. 5» Toto xal ἐγκωμίου ἔχεται. habet. Quemadmodum apud vos, inquit, cucurrit Ὥσπερ παρ ὑμῖν, φησὶν, ἕδραμε καὶ ἐπιστεύθη. et creditus est. « Ab absurdis ac perversis homi- « ᾽Απὸ τῶν ἁτόπων xal πονηρῶν ἀνθρώπων. » Περὶ nibus. » De his qui adversabantur predicationi τῶν ἀντιλεγόντων τῷ κηρύγματι λέχει οἵος ἣν loquitur, qualis erat Alexander faber zrarius 4. ᾿Αλέξανδρος ὁ χαλκεύς, € Οὐ γὰρ πάντων ἡ πίστις. » « Non enim omnium est fides, » Ac si diceret; Ὡσεὶ ἔλεχεν *. Οὐ πάντων ἐστὶ τὸ πιστεῦσαι, ἀλλὰ Non omnium estcredere, sed eorum qui digni sunt τῶν ἀξίων τοῦ πιστεῦσαι, Ὡς εἴ τις εἴποι ' 0b πάν- ut credant. Veluti si quis dicat : Non omnium est ,, των ἐστὶ τὸ στρατεύεσθαι iv. ταῖς βασιλείοις αὐλατς, in aulis regum militare, sed eorum quidigni sunt. ΄ ἀλλὰ «iv ἀξίων. Εκείνοι τοιγχροῦν ἀνθίστανται, Illi itaque repugnant quorum non estfides. « Sed àv οὐκ ἔστιν ἡ πίστις. « Πιστὸς δὲ ἐστιν ὁ Κύριος. » fidelis est Dominus. » Nam quoniam eligil vos ad ᾿Επειδὴ γὰρ εἶλετο ὑμᾶς sl; σωτηρίαν, καθὼς dvo salutem, sicut superius ait, fidelis est, hoc est, ve- φησὶ, πιστός imt, τουτέστιν, ἀληθὴς, στηρίξαι rax, ut stabiliat vos tanquam fluctuantes: ut cu- ὑμᾶς ὡς σαλευοµένους, φυλαξαι δὲ, εἷς τὸ μὴ ἰσχύ- stodiat autem, ne quid possil. Salanas adversum σαι τὸν Σατανᾶν καθ ὑμῶν. ε Πεποίθαμεν δέ. » vos. « Confidimus aulem. » Ne existimarentLomnia Ίνα μὴ νοµίσωσι πάντα αὐτοῖς ἑσεσθχι ἀπὸ τοῦ sibi proventura a Deo quiipsis annuntiatus esset, ᾖἐἑπαγγειλαμένου Θεοῦ, xal ἑλομένου sig σωτηρίαν, eosque elegissetad salutem, etitasegnespermane- καὶ dáüopo: µείνωσι, καὶ τὴν αὐτῶν ἐργασίαν ἆἁπ- rent : ab eis eliam bonorum operalionem exigit. αιτε. Α πχραγγέλλομεν ὑμῖν, φησὶ, καὶ ποιεῖτε, Qua precepimus, inquit, vobis et facitiset facturi καὶ ποιήσετε, ᾿Ωσεὶ εἶπεν * ᾿λληθὴς μὲν ὁ θεὸς à estis. Acsi diceret: 8018 Verax quidem est Deus, εἷς σωτηρίαν ὑμᾶς ἑλόμενος πλὴν ἀλλὰ δει wil qui vos adsalutem elegit: attamen necessaria quo- ὑμετέρων ἔργων, Διὸ οὐδὲ ἐθάρσησεν εἰπεῖν, πεποί- que sunt vestra opera. [deo neque ausus fuil di- θαμεν δὲ εἰς ὑμᾶς, ἀλλ Ἐν Kuoly, προστέθεικεν. cere simpliciter : Confidimus autein de vobis, sed, P « Ὁ δὲ Κύριος κατευθύνει. » Ἐπ εὐθείχς, φησὶν, In Domino: e: addit: « Porro Dominus dirigat, « — ivey8nvzt ποἰήσαι. Πολλὰ γὰρ τὰ ἔνθεν ἀφέλκοντε. Recto tramite adduci facial ; nam multa sunt qua ab illo retrahunt. — Beatus Basilius libro ad Am- philochium hoc scribit, quod spiritum precetur Paulus, dicens: Dominus autem dirigat ad dil-- ctionem Dei Patris et ad exspectationem Christi. Quis enim Dominus preter Spiritum directurus erat corda ipsorum ad dilectionem Dei et Patris et ad exspectationem Christi ? Nullus aute:n precatur alium preter Deum. « Et ad. exspectationem Chri- sli. » Übi autem exspecta ionem et tolerantiam di- cit,afflictionesdesignat Exspectationemautem dicit 10 [| Thess. n1, 3 seqq. '!!II Tim iv, 14, — [oiKorMENIOY]. Ὁ µακάριος Βασίλειος ἐν τοῖς πρὺς ᾽Αμϕιλόχιον τοῦτο σημειοῦται, ὅτι τῷ πνεύμαχτι εὔχετχι ὁ Παῦλος, λέγων, Ὁ à Κύριος Χατευθύναι εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ εἰς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ. Ποῖος γὰρ Κύ- ptos παρὰ τὸ πνεῦμα ἔμελλε κατευθύνειν τὰς χαρ- δίας αὐτῶν εἰς τὴν ἀγάπην τοῦ Oso) καὶ Πατρὸς καὶ εἷς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Χριστοῦ, Οὐδεὶς δὲ εὔ- χεται, πλὴν θεῷ. « Καὶ εἷς τὴν ὑπομονὴν τοῦ Xpi- στοῦ. ν Ὅπου δὲ ὑπομονὴν λέγει, θλίψεις αἰνιττε- ται, Τπομονὴν δὲ φησιν, ἵνα ὑπομενωμεν, τουτ- COMMENT. IN EPIST. Π AD THESSAL. 130 ἐστιν, ἵνα ἐμπαράσκευοι ὄντες, αὐτὸν προσδεχώ- A ut sustineamus, hoc est, nt preparati ipsum reci- 199 ΚΕΦΑΛ. E'. « Προτροπὴ ἐργασίας xal παραιτήσεως τὴν ἀργῶν καὶ περιέργων. » * Παριγγέλλοµεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοὶ, iv ὀνόματι τώ Κυρω ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἁτάκτως πεοιπατοῦν- τος, καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἣν παρέλαδεν παρ ἡμῶν. Αὐτοὶ γὰρ οἴδατε πῶς δεῖ μιµεῖσθαι ἡμᾶς, ὅτι οὐκ ἠτακτήσαμεν ἐν ὑμῖν, οὐδὲ δω- pex» ἄρτον ἆἐλάδομεν παρά τινος, ἀλλ iv xóm xxi µόχθῳ νύχτα καὶ ἡμέραν ὀἑργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιθαρησαί τινα ὑμῶν. Οὐχ ὅτι" οὐκ ἔχο- μεν ᾖἑξουσίαν, ἀλλ ἵνα ἑαυτὺς Ἠτύπον ὀδῶμεν pianius, CAPUT V. Exhortatio ad laborem εἰ decitationem otiosorum ac curiose degentium. ΠΠ, 6-11. Precipimus autem vobis, fratres, per nomen Domini Nostri Jesu Christi, ut subducatis υ05 ab omni fratre qui inorJinate se gerit, et non Juzta traditionem quam accepita nobis. Natn ipsi scitis quomodo eporlcat imsélari nos : quomodo non inordinate gessimus nos inter vos, neque gratis panem accepimus a quoquam : sed cum labore et fatigatione nocte dieque facientes opus, ad hoc ne cui vestrum essemus oneri. Non quod id nobisnon liceat, sed ut nosipsos formam exhibeamus vobis ὑμτν, εἰς τὸ µιµεῖσθαι ἡμᾶς, Καὶ γὰρ ὅτε μεν Badimitaudum nos. Etenim cum essemus apud vos πρὸς ὑμᾶς, τοῦτο παρηγγέλλοµεν ὑμῖν, ὅτι εἴ τις οὐ hoc przcipiebamusvobis, ut siquis nollet operari, θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. Ακούομεν γάρ τινας — 15 nec edere. Audivimus enim quosdam versantes περιπατοῦντας bv ὑμῖν ἀτάκτως, μηδὲν ἔργαζομένους, fhfer vos inordinate, nihil operis facientes, sed ἀλλὰ περιεργαζοµένους. » curiose agentes. Φοθερωτέραν τὴν παραγγελίαν εἱργάτατο, ὡς τἱ 396909 Preceptumtimoris plenum effecit : ac si εἶπεν Διὰ τοῦ Χριστοῦ παραγγέλλοµεν ὑμιν. Ἡ ἀῑχίθεεί: Per Christum precipimus vobis. Aut per µέσου ὄντος τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ, καὶ μαρτυροῦντος medium nomen ejus, quod teslificetur nos prsce- ὅτι παρηγχείλαµεν, fj ὅτι αὐτοῦ kcu λόγος ὁ ῥη- pisse: aut quod ipsius sermo sit qui referetur, θησόµενος, οὐχ ἐμός. « Στέλλεσθαι. » Ὑποστέλλε- non meus. « Ul subducatis. » Ut separemini. Est 0021, χωρίζεσθαι, Άτακτος δέ ἔστιν ὁ δίχα τάξεως autem inordinatus qui sine ordine aut absqueDei xal τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων περιπατῶν. Εἶπειν δὲ legibusambulat. Vult autem hic dicere de quibus- θέλει ἐνταῦθα περί τινων ἀργῶς περιϊόντων καὶ dam qui otiosi circtmeunt, necquidquam operan- μὴ ἐργαζομένων, « Kal gà κατὰ τὴν mapáboocw. » tur. « Et non juxta traditionem quam accepit a "H» διὰ τῶν ἔργων ὑμῖν παρέδωκα, τόπος γενόμενος C nobis. »iQuam operibus vobis tradidi, factus vo- ὑμτν, φησίν. α Λὐτοὶ γὰρ οἴδατε. 5 "EE ὦν γὰρ bis typus. «Nam ipsi scitis. » Ex his quie operati ἐποιοῦμεν, δεδώκαμεν. ὑμῖν σπέρματα καὶ εἰκόνας Sumus, dedimus vobis semina ac simulacra ope- µιµήσως. € 'AXM dv xómp xal µόχθῳ, » Βαδαί. randi que imitaremini. « Sed cum labore ac ἐπέτασις 1 « Πρὸς τὸ μὴ ἐπιδαρῆσαί τινα ὑμῶν.» faligalione. » Papz! quantia exaggeratio. « Ad hoc Βάρος μὲν κυρίως λέχεται͵ τὸ παρὰ ἁχόντων λαθεῖν. ne cui vestrum essemus oneri. » Onus quidem Iv οὗ διὰ τοῦτο λέγει, ἀλλ ὅτι σφόδρα πένητες proprie dicitur quod ab invitis sumitur: attamen fsaw. « Oby ὅτι οὐκ ἔχομεν ἑξουσίαν, » Elys γὰρ non prppterea dicit, sed quod admodum pauperes ἑξουσίαν ἄργεῖν ἐκ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἆπησχο- essent. « Non quod in nobis non liceat. » Licebat λημένος τῷ κηρύγµατι, xal τρέφεσθαι παρὰ τῶν 6i degere in otio, autcessareab opere manuum, va- µαθητευοµένων, « Άξιος Υὰρ, φησὶν, ὁ ἐργάτης cando pradicationi, ut aleretut ab iis quos doce- τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ. ἸΑλλ ἐκ περιουσίας καὶ φιλο- — bat: « Dignus est enim operarius, inquit, mercede τιµίας, xal εἰργάζετο. Καὶ ἑαυτῶν ἔτρεφε, καὶ Sual$:sed ex abundantia et magnificentia: ope- τοὺς σὺν αὐτῷ * ὃ καὶ ἀλλαχοῦ φησιν. € ᾽Αλλ’ ἵνα rabatur ac seipsum alebat eosque qui secum erant : ἑαυτοὺς τύπον δῶμεν ὑμῖν, » Ίνα, φπαὶν, εἰκόνα quod eliam alibi dicit!5, « Sed ut nosmetipsos ἑαυτοὺς δῶμεν ὑμῖν, πῶς δέοι βιοῦν. « "Oct εἴ τις D formam exhibeamus, Ut nos metipsos, inquit, ob θέλει doydztoüm,, μηδὲ ἐσθιέω. » Ἐργασίαν, traderemus vobis imaginem quomodo videre opor- vh» διὰ τῶν χειρῶν φησιν ᾿Ανάγκῃ γὰρ πάντως leat. « Ut si quis nollet operari, is nec ederet. » τι ποιεῖν. « Αλλὰ περιεργαζοµένυς, » 'O γὰρ θεὺς ἕνεργον ἡμῖν δέδωχκε τὸν νοῦν. Όταν οὖν αὐτὸν τῶν ἔργων ἀπαγάγωμεν, ἰπειδη αὐτὸς ἀργεῖν οὐ δύναται, λοιπὸν sl; ἐργασίας ἔρχεται διαδολικὰς, €i; περιεργίαν, φλυαρίαν, καταλαλιὰν, εὐτραπελίαν, καὶ να τα, s Τοῖς δὲ τοιούοις παραγγέλλοµεν καὶ παρα- χαλωῦμεν διὰ τοῦ — Kuoluo ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι- 13 Matt. xn, 10. !5 Act. xx, 34. Operationem vero dicit que manibus fit: necesse est enim ut omnes aliquid faciant. « Sed curiose agentes, » Nam Deusmentem nobis dedit quz operi alicui intenderet : cum ergo ipsam ab opere sub- ducimus, quoniam ipsa in otio esse non potest, jam ad operationes accedit diabolicas, puta curio- sitatem, nugacitatem, detractionem, eutrapeliam, ac similia. III, 12-15. Πές autem qui sunt istiusmodi pra- cipimuset hortamur per Dominum nostrum Jesum 134 O&CUMENIÍ TRICCÉ EPISCOPI 139 Christum, ut cum. quiele operanles, suum $p80- A cto), ἵνα μετὰ ἡσυχίας ἐργαζόμενοι, τὸν ἐἑαυ- rum panem edant. Nos autem fratres, ne ἀε[ι- tigemini in benefaciendo. (Qaod si quis nos obedit sermoni nostro, per Epistolam hunc ad- notate, et non commercium habeatis cum illo, ut pudore suffundatur : neque veluti inimicum ha- beatis, sed admonele ut fratrem. 908 Vides quam terribilem exhibuerit adhor- tationem ? Per Dominum, inquit, hoc est, ipse est quiprecipit, ipse qni exhortatur, non ego. « Cum quiete operantes. » Non solum quiete agere,verum etiam operari jubet. Adhuc de otiosis sermo est : aptat tamen illum, ut et de his dicatur qui delin- quunt. « Suum ipsorum panem.» Non alienum emenlicando. « Vos autem, fratres. » Considera τῶν &prov ᾖἐσθίωσιν. Ὕμεις δὲ, ἀδελφο, μὴ ἐκχακήσητε κχσλοποιοῦντε. El δέ τις οὐχ ὑπα- κούει τῷ λόὀγῷ ἡμῶν, διὰ τῆς ᾿Επιστολης τοῦ- τον σημειοῦαθε, καὶ μὴ συναναµίγνυσθε αὐτῷ, ἵνα ἐντραπῇ. Tal μὴ ὡς ἔχθρον ἡγεῖσθε, ἀλλὰ νουτεθεῖτε ὡς ἀδελφόν, » Ὁρᾶς πῶς φοδερὰν εἱργάσατο τὴν παράχκλησιν ; Διὰ τοῦ Κυρίου, «nol, τοτέστιν͵ αὐτός down ὁ παραγγέλλων, αὐτὸς ὁ παραχαλῶν, οὖκ ἐγώ. « Μετὰ Ἀσυχίας ἐργσζόμενοι, » Οὐ µόνον ἠσυχάζειν, ἀλλὰ καὶ ἐργάζεσθαι κχελεύι, Ἔτι περ τῶν ἆργων Ó λόγος» Αρμόζει δὲ καὶ περ τῶν ἁμαρτανόντων λέγεσθαι. € Τὸν ἑαυτῶν ἄρτον, » Mi τὸν ἀλλότριον διὰ τοῦ ἐπαιτεῖν, ε« Ὑμεῖς δὶ ἀδελφοί, » "Opa paterna viscera. Non diu produxit increpationem, p σπλάγχνα πατρικἀ, Οὐ προήγαχεν ἐπὶ πολὺ τὴν metuens ne fame perirent inordinati. Et ait υἱ sub. ἐπιτίμησιν, δεδοικὼς μὴ λιμῷ φθαρῶσιν ol ἄτακτοι, ducant qnidem se ab ipsis, hoc est,segregentur, Χα φησι, στέλλεαθαι μὲν àm' αὐτῶν, τουτέστι, et per separationem corripiantur. Dum autem cor- Ἰχωρίεσθαι, καὶ διὰ τοῦ Ἰχωρισμοῦ ἐπιτιμᾶσθαι. riguntur, inquit, tradite illis necessaria ne fame Εν ὅσῳ δὲ διορθοῦνται, φησὶ, µεταδίδοε αὐτοῖς, premantur. Sufficit quidem eis qui non corrigun- ἵνα μὴ λιμώττωσιν. ᾿Αρχκεῖ γὰρ μὴ διορθουµένοις, tur increpatio per hocquod subducatis vosabipsis, ^ ἐπιτίμησις τοῦ στέλλεσθαι ὑμᾶς ἀπ᾿ αὐτῶν. « Ei « Quod si quis non obedit sermoninostro per epi- δὲ τις οὐχ ὑπακούει «p Aóyp ἡμῶν, » H τῷ διὰ stolam. » Àut per epistolam, puta, loquenti, aut τῆς ᾿Επιστολῆς oiov λολούντ, fj τῷ διὰ τῆς 'Em- serinoni per Epistolam misso. « Hunc adnofate. » στολής ἀποσταλέντι, « Τοῦτον σημειοῦσθε. » Ίνα Ne vos lateat. Maxima est autem confusio omnes μὴ λάθῃ ὑμᾶς, φησί, Μεγίστη δὲ ἐντροπὴ, τὸ máv- habereaversos. « Neque velut inimicum habeatis.» τας ἔχειν ἀποστρεφομένους. » Kal p ὡς ἐχθρὸν Cum superius dixisset nonoportereedere eum qui Ἀγεῖσθε, » ωσπερ ἄνω εἰπὼν μὴ δεν τὸν ἀργὸν otiosus est, veritus ne fame periret, adjunxit : Vos ῥἐσθίεν, δείσας μὴ λιμῷ φθαρῇ, ἐπήγαγεν ' Ὑμεῖς autem, fratres, ne defatigemini in benefaciendo : δὲ, ἀδελφοὶ, μὴ ἐκκακήσητε καλοποιοῦντες, οὕτως ita et hic cum dixisset : Ne commisceamini, timuit C καὶ ὧδε εἰπών Μὴ συναναμίγνυσθε, ἔδεισε pi, ne segregatus absorberetur vehementioritristitia, ἀποσχισθεὶς, τῇ περισσωτέρᾳ λύπῃ καταποθῃ, ὅπερ quod ad Corinthios scripsit i4 : ideo subjungit: πρὸς Κορινθίους ἔγραψε * διὸ ἐπάγει, M3 ὡς ἐχθρὸν Neut inimicum habeatis, sed admonete, ac si di- Ἀγεῖσθε, ἀλλὰ νουθετεῖτε, ὡς el εἶπεν * ᾿Επιτιμᾶτε μὲν cerel : Corripite quidem ipsum non veluti inimico αὐτῷ, μὴ ὡς ἐχθρῷ δὲ ὀργιζόμενοι, ἀλλ᾽ ὡς ἁδελφὺν iv irascentes, se tanquam fratrem in charitate admo- ἀγάπῃ νουθετοῦντες. nentes. : KEPAA, G'. « Eby περὶ εἰρήνης, της παρὰ θεου. » III, 16-18. Ipse autem Dominus pacis det vobis « Αὐτὸς δὲ ὁ Κύριος τῆς εἱρήνης, un ὑμῖν τὴν pacem semper omnibus modis. Dominus sit cum — slpfvnv διαπαντὸς ἐν παντὶ τρὀπφ. Ὁ Κύριος omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli, quod μετὰ πάντων ὑμῶν, 'O ἀσπασμὸς τῇ ἐμῃ χειρὶ est signum it omni. epi:tola. Ita scribo. Gratia Ππύλου, 6 bacc enpatov ἓν πάσῃ ἐπιστολῇ, Οὕτως γράφω. Domini nostri Jesu Chrisii sit cum omnibus — 'H χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων vobis, Amen. ὑμῶν. Αμήν, 9 9 64 Quia novitex admonitionibus et objurga- P Ἐπειδὴ οἶδεν ix τοῦ νουθετεῖσθαι καὶ ἐπιτιμᾶ- tionibus pugnas ac contentiones oriri, cum ii qui σθχι, ἔρεις καὶ µάχας τικτοµένας, τῶν τοῦτο hoc patiantnrexasperenturadreprehensiones, pre- Ππασχόντων πρὸς τοὺς ὀἑλέγχους τραχυνοµένων, CAPUT VI. Precaiio pro pace, qua est a Dro. catur eis panem a Deo pacis. « Omnibus modis. » τοῦ Oto) Ut nulla relinquatur dissensionis occasio. « Salu- tatio mea manu Pauli. » Hoc propria manu sub- scripsit, tanquam dicens : Saluto vos, aut Valete, aut aliquid hujusmodi, ne adulterentur littere; aut corrupte putentur. Dixit autem in superioribus quodaffingentes missasab ipso litteras, avertebant eos a rectis dogmatis. « Quod est signum in omni epistola. » Hoc enimsignum eratnecorrumperetur. 14 Π Cor. n, 7. ἐπεύχεται αὐτοῖς εἰρήνην, παρὰ τῆς εἰρήνης. « Ἐν παντὶ τρὀπῳ, 5 ωστε μηδεµίαν ὑποτελεῖφθαι μάχης ἀφορμήν. « Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ipd χειρ Παύλου, » ἸΤοῦτο Ιδιόχειρον ὑπέγραφεν olov, τὸ, ᾽Ασπάζομαι Ope, fj τὸ, Εῤῥωσθε, fj τι τοιοῦτον, ἵνα μὴ παραποιήτε τὰ Ὑράμματα. Εἶπε γὰρ ἄνω, ὡς ἀπ᾿ αὐτοῦ ἐπιστολὰς πραττόµενοι, διέστρεφον αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ὁρθῶν δογμάτων. « 'O ἐστι σημεῖον ix. πάστῃ ἐπιστολῃ. » Τοῦτο γὰρ σηµεῖον 133 COMMENT. iN EPIST. I AD TIMOTH. 134 πρὸς τὸ μὴ μµεταποιεῖσθι. Ἐν πάσι δὲ τῇ, OcAIn omni autem, qui ut. verisimile est ad vos mit- εἰχὸς, πεμφθησοµένῃ πρὸς ὑμᾶς. Ὡς εἰ εἶπεν * El μὴ ἔχοι τοῦτο, οὐκ ἴστι µου ᾿Ἐπιστολή. « Ἡ χάρις του Κυρίου Ἀμῶν. » Πάλιν ὡς ἴθος αὐτῷ, εὐχῇ κατ- έλυσε τὴν ᾿Επιστολήν. « Τέλος, σὺν θεῷ, τῆς πρὸς Θεσσαλονικεῖς δευτέρας Ἐπιστολῆς. » Ἐγράφη ἀπὸ ᾿Αθηνῶν, tenda est. Λο δἳ diceret : Nisi hoc habeat, non est mea Epistola. « Gratia Domini nostri. » Rursum ut sibi moris est, precatione absolvit Episto- lam. A Finis, divino favente auxilio, posterioris ad Thessa- lonicenses Epistola. Scripta fuit ex Athenis. YIIOOGEXIX THX ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM PRIORIS EPISTOLAE AD TIMOTHEUM. Ταύτην ἐπιστέλλει ἀπὸ Λαοδικείας. Ἡ δὲ πρὀφα-Β — $OsHancaburbe Laodicea scribit.Occasio vero σις της ᾖἔἐπιστολης αὕτη. Ἐν τῇ µἘφέσῳ τινὲς ἰοωδαίζοντες ἐπεχείρουν τᾷν τοὺς ἀκεραιοτέρους, προφάσει τοῦ νόµου. Τοῦτο δὲ μαθὼν ὁ Απόστολος, προτρέπει τὸν Τιμόθεον bxst προσμεῖναι πρὸς διόρθωσιν αὐτῶν, γράφει τε τὴν ἐπιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ὑπομιμνήσκει Τι- µόθεον εἰδότα τὴν ἐκ Χριστῷ πίστιν, διδάσκων αὖ- τὸν περὶ τοῦ νόµου, χωλύειν τοὺς παρὰ τὴν ὀρθὴν διδασχαλίαν λαλουντας, ἐπιτιμῆν τε αὗτοῖς, Καὶ γὰρ αὐτὸς Ὑμέναιον καὶ ᾿Αλέξανδρν ναυαγήσαντας περὶ τὴν πίστιν παρέδωκε τῷ Σατανᾷ, ἵνα ταιδευ- θῶσι μὴ µβλασφημεῖν. Ταῦτα ὑπομνήσας, λοιπὸν διατάσσει αὐτῷ κανόνας ἐκκλησιαστικοὺς. Πρῶτον, περὶ προσευχης, πῶς καὶ ToU, καὶ περὶ τίνων δεῖ ἑτεροδιδασκαλεῖν καὶ ἆπα- Epistolz fuit hz»ec.Ephesi quidam judaizantes varia docere conabantur et simpliciores decipere, legis pretextu. Quod ubi cognovisset Apostolus hortatur Timotheum, ut ubi maneat ad ipsorum correptio- nem, scribitque Epistolam. Et primum quidem suggerit Timotheo quod fidem nosset qua in Christo est, docens cum delege, ut prohibeat illos qui aliquid preter rectam doctrinam loquerentur, et objurget eos. Nam et ipseHymeneum et Alexan- drum, qui circa fidem naufraginm fecerant, Sata- natradiderat, ut discerent nonblasphemare. Hxc ubi ad memoriam reduxit, deinceps ecclesiasticos canones ei constituit : primo deoratione, quomodo et ubi ac de quibus precarioporteat. Secundo, ut προσεύχεσθαι. Δευτέραν, περὶ τοῦ σιγᾷν iv ἔκκλη- ᾳ mulieres taceant in Ecclesia, quedque magis cu- sig τὰς Ὑυναῖκας, καὶ μᾶλλον µανθάνειν ἐθέλειν, καὶ uh διδάσχειν αὐτάς. Τρίτου, περὶ ἐπισκόπων, καὶ πρεσθυτέρων xal διαχόνων, πῶς xal ὁποίος εἶναι δεῖ τοὺς καθισταµένους. Τέταρτον, περὶ τῶν iv τῇ ἐχκλησίᾳ χηρῶν, ἀπὸ πόσων ἐτῶν χρὴ ταύτας χατα- λέχγεσθχι, xal ποίας αὐτὰς εἶναι δεί καὶ πῶς αὖ- ταῖς δεῖ προσέχειν. Πέμπτον, περὶ τοῦ σωφρονεῖν τοὺς νεωτέρους, xal γαμεῖν μᾶλλον, καὶ μὴ αἰσχρῶς fv. "Extov, περὶ τοῦ παραγέλλειν τοῖς πλουσίοις πὴ ὑψηλοφρονεῖν, μηδὲ ἐλπίζεν ἐπὶ πλούτῳ. Περὶ τούτων διαταξάµενος, προτρέπεται αὐτὸν ταῦτα δι- piant discere quam docere. Tertio de epi:copis et presbyteris ac diaconis, quomodo affectos et quales esse oporteat eos qui constituantur. Quarto, de viduis quz sunt in Ecclesla a quot annis eas 906 eligi et quales esse conveniat, et quomodo ipsas observareoporteat Quinto,quod juniores modestas esse oporteat, et nubere potius quam indecenter vivere, Sexto, ut precipiat divitibus ne extollan- tur, neque sperent in divitiis. Hzc postquam ordi- navit, exhortatur ipsum ut ea doceat : ei posthac aquam non bibat, ac sibiipsi doctrine animum ἀάσχειν, καὶ µηχέτι μὲν ὑδροποτεῖν, προσέχειν δὲ p adhibeat, sciens quo futura sint tempora quibus ἑαυτῷ xal τῇ διδασκαλία, εἰδότα ἔσεσθαι xatpoUq ἓν oic ἀποστήσονταίΥ τινες τῆς πίστεως, διδάξας δὲ χαθαρὰ εἶνχι καὶ τὰ βρώματα, καὶ παραγγείλας αὐτῷ ἐἑκτρέπεσθαι τὰς ἐκφιλονείχους ζητήσεις ὡς Βεθήλους οὔσας, ἐφ᾽ αἷς τινες χαυχώμενοι παρέδησαν τὴν πίστιν, καὶ τέλος ὃν χρὴ τρόπον ἄρχειν τε καὶ ὀνατάσσεσθαι, τελειοῖ τὴν Ἐπιστολήν, discedent nonnulli a fide. Postquam autem docuit mundos quoque esse cibos, precepilque nt aver- tatur a contentiosis questionibus, ut que profa- ne sint, in quibus aliqui gloriantes, in fide pre- varicati sunt, tandem concludit Epistolam. i35 OECUMENÍI TRICCAÉ EPISCOPI THEODORETI. Utquid, obsecro, cum et alios haberet Paulus discipulos, nempe Silam, Lucam et alios, ad Timo- theum solum et Titum nominatim scribit? Et dici- - mus qucd his Ecclesias regendas jam tradiderat, reliquos vero secum adhuc habebat. Scribit au- tm ad Timotheum ea que jam magistrum ac pre- ceptorem decent. 207 PRIORIS AD TIMOTHEUM EPISTOL.E CAPITA. 4. De ducatu ad amorem Dei,qui prorsus legali caret necessilate. 9. De sui inevangelistam electione, cum perse- cutor, secundum gratiam Dei. 9. Praceptum de fide ac mysterio bono conscien- lie, qua deficiente imminet periculum 4. De oratione ut pro omnibus fiat, ut ubique, pure, sine ulia turbatione el religiose. 5. De proceptoribus quod viros esse oporteat, et non mulieres,propter naturam εἰ affectum qui ez amore suboritur. 6. De virtute episcoporum. 7. De divina incarnatione. 8. De certamine ad pielatem propter spem. 9. Adhortatio ut suiipsius curam habeat et Ec- clesia. 10. Ut se unicuique apte accommodet. 11. De viduarum Φίαίέ et modo, ac gubernatione. — 208 12. De presbyterorum honore. 19. De cauta electione. 44. Quod nullam opus sit occullum. 15. De obedientía servorum. 16. Adversus avaros et falsos praeceptores. 17. Proceptum horrore plenum de bona obedien- [ία usque ad finem. 18. Deductio divitum ad veram vitam. 136 OGEOAQPHTOr. Τί δήποτε xal ἄλλοις ἔχων μαθητὰς ὁ Παῦλος oiov τὸν Σίλαν, τὸν Aouxüv xal ἑτέρως, πρὸς Τιμό- θεον µόνον xal πρὸς Τῖτον ὀνομαστὶ γράφει ; καὶ φαμὲν, ὅτι τούτοις ἣν ἤδη ἐκκλησίας ἐγκεχειρικὼς, τοὺς δὲ ἄλλους ἔτι εἶχε μετ) ἑαυτοῦ. Ὠράφει δὲ πρὸς Τιμόθεον τὰ διδασκέλψ πρέποντα λοιπόν. ΚΕΦΛΛΑΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. « a. Περὶ τῆς εἷς ἀγάπην θεπὺ ὁδηγίας, τὴν ἄπροσ- δεῆ νηµικης ἀνάγκης. » «B. Περὶ τῆς ἑαυτοῦ ἐκλογῆς εἷς εὐαγγελιστὴν ἐκ διώκτου, κατὰ χάριν θεοῦ. » €x Παραγγελία περὶ Ἠπιστῆς διαχονίας, fic ἄνευ κίνδυνος. » « 9. Περὶ εὐχῆς, ὅτι ὑπὶρ πάντων, ὅτι πανταγοῦ ἀκάχως, ἀταράχως, σεμνῶς. P «9. Περὶ διδασκάλων, ὅτι ἄνδρας fb, καὶ o5 γυναῖκας εἶναι, διὰ τὴν φύσιν καὶ τὸ Ἠπάθο τὸ ἐξ ἀγάπης. » «ες. Περί ἀρετῆς ἐπισκόπων. » « t. Περὶ θείας σαρχώσεως. 9 «η΄. Περὶ ἀγῶνος εὐσεδείας ἐπ ἐλπίδι. » καὶ εὐσυνειδήτου «0. Περ ῥἐπιμελείας αὐτοῦ, καὶ τῆς Έκκλη- σίας. s ει. Περ τοῦ ἁρμοζόνως ἑνάστῷ προσφέρε- σθαι. » εια. Περὶ χηρῶν ἡλικίας, καὶ τρόπου, καὶ διοι- χήσεως, » «ιβ. Περὶ πρεσθυτέρων τιμῆς. » € t. Περὶ χειροτονίας ἀσφαλοῦς, » «ιδ "Ότι οὐδὲν ἔργον λανθάνει, » ειε. Περὶ δούλων ὑπακοῆς, » εις . Κατὰ φιλοχερδῶν, xai ψευδοδιδασκάλων. » ειζ Παραγγελία φοθδερὰ περὶ καθαρᾶς ὑπακοῆς ἄχρι τέλους. » € t, Πλουσίων ὁδηγία ἐπὶ τὴν ὄντως ζωήν. » ΠΑΥΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ H ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. PAULI APOSTOLI AD TIMOTHEUM PRIOR EPISTOLA. PRO(EMIUM. I, 1,2. Paulus apostolus Jesu Christi juxta pra - οερία Dei Servatorisnostriet Domini Jesu Christi, ταγὴν Θεοῦ Σωτῆρος spei nostra, Timotheo germano filio in fide: gratia, ΠΡΟΟΙΝΙΟΝ. « Παῦλος ἁποστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατ im- ἡμῶν καὶ Κυρίου Ὦ᾿ησοῦ Χριστοῦ τῆς ᾖἈἑλπίδος ἡμῶν, ἍΛΤιμοθέῳ ΊΎνησιφ 137 t£xvyp iw πίστει, Χάρις, ἔλεος, Πατρὸς ἡμῶν καὶ Χριστοῦ ᾿Ιησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμων. » Τὸ ἄτυφον xal νῦν δείκνυσιν, Oct φησίν * Οὐκ án ἁμαυτοῦ προσηλθον, à))' ἐπετράπην xpi θεοῦ. Ποῦ 03 ἐπετάγη; Ἐν ταῖς Πράξεσιν, ἔνθα φησὶ τὸ Πνεῦμα, € ᾿Αφορίσατέ pot τὸν Σαῦλον καὶ τὸν Βαρνά- Sav, ο καὶ ἴνθα ὁ Κύριος πρὺς αὐτὸν, « Εἰς ἔθνη µα- κρὰν ἐξαποστελῶ σε.» Αλλ' ὅπερ ὁ Υὸς $ τὸ Πνεύμα ἐπέταξε, ταῦτα τὸν Πατέρα φησὶν ἔπιτετα- χέναι. Ἐν γὰρ θέληµά ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος, « Καὶ Κυρίου "Incoó Χριστοῦ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, » Πολλὰ μὲν, φησὶν, oi ἁπόστολοι πάσχοµε», ἀλλ᾽ ἔχομεν τὸν Θεὸν Σωτβρα ἡμῶν, xal τὸν Χριστὸν Σωτήρα τῆς ἐλπίδος ἡμῶν. Τὸ γὰρ, Σωτῆρα, ἀπὸ COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 138 εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ Α misericordia et pax aDeo Patrenostro et Christo Jesu Domino nostro. Modestiam etiam nuncostenditineo quod dicit : Non a me ipso accessi, sed mihi a Deo commissum fuit. Ubi autem praceptum fuit? In Actis aposto- lorum cum ait Spiritus: « Segregate mihi Saulum el Barnabam ! ; » et ubi Dominus ad eum: « Ad gentes procul mittam te?. » Sed quod Filius jus- sit aut Spiritus, bac Patrem ait jussisse: quo- niam una est sanct» Trinitatis voluntas. « Et Domini Jesu Christi spei nostre. » Multa quidem patimur, inquit, nos apostoli: sed Deum habe- mus Servatorem nostrum, et Christum Servatorem spei nostra. Siquidem a communi sensu subau- χοινοῦ γοητέον, Αὐτὸς γὰρ παρέχει, φησὶν, ἑλπίδα g diendum est Servatorem. Nam ipse, inquil,prebet ὅτι σωθῶμεν, « Γνησίῳ cíxv. 3 Ba6al ! ὅσην ἐπιδεί- spem quod servemur. « Germano filio. » Papa! ξατο πίστιν ὁ Τιμόθεος, ὡς xal διὰ ταύτης γενέσθαι quantam demonstravit fidem 940 Timotheus, ut Παύλου τέχνον γνήσιον | O08 γὰρ ἐνήλλακτο κατὰ per hanc quoque fierel germanus Pauli filius. Ni- τὴν πίστιν, € Χάρις, ἔλεος. » Τὸν ἔλεον ἐνταύθα hilenim immulatus et circa fidem. « Gratia, ἐπεύχεται, μὴ εἰωθὼς, δεικνὺς xdv τε πρὸς αὑτὸν misericordia et pax. » Misericordiam hic precatur, πόθον, καὶ ὅτι πλείονος ἑλέου χρῄζουσιν οἱ διδά- quod facere non solet, ostendens majorem erga σχαλοι. ipsum affectum : et quod majori opus est miseri- cordia praeceptoribus. ΚΕΦΑΛ. A. CAPUT I. e Περὶ τῆς εἷς ἀγάπην Θεοῦ ὁδηγίας, τῆν ἀπροσδεῆ De ducatu ad amorem Dei, qui prorsus legali careat νοµικης ἀνάγκης. a necessitate. ε Καθὼς παρεκάλεσά σε προσμεῖναι iv Ἐφέσῳῳ |, 3-4. Quemadmodum rogavi te, ut remaneres πορευόµενος, εἰς ἸΜακεδνίαν, ἵνα παραγγελῃς — Ephesicum proficiscerer in Macedoniam, ita facito: τισὶ, μὴ ἑτεροδιδάσκαλεῖν, μηδὲ προσέχειν μύ- (, uL denunties quibusdam ne aliis utantur procep- θοις καὶ Ὑενεαλογίας ἀπεράντοις. Αἴτινες ζητή- foribus, nec attendant fabulis et. genealogiis fine σεις παρέχουσι μᾶλλον ἢ οἰκονομίαν Θεοῦ, τὴν ἐν Cürentibus : que questiones praebent mogts quam πίστει, P Ὅρα ἱκέτου xal διδασκάλου ῥήματα, « Προσμεῖ- ναι iv Εφέσῳ. » (Μᾶλλον γὰρ οὐκ ἤρχεσεν ἡ Παύ- Dei ordinationem, qua est per fidem. Animadverte obsecrantis etiam preceptoris verba. « Ut remaneres Ephesi. » (Magis enim credendum. Ae, ᾿Επιστολὴ τούτους διορθώσασθαι.) ἸἘνταῦθα δὲ est non salis fuisse Pauli Epistolam ad hos corri- αὐτὸν ἐπίσκοπον ἐκεχειροτονήχει,. « Ίνα παραγγεί- — gendos.) Hic autem ipsum ordinaverat episcopum Age τισίν. » Οὐκ εἶπε, Παρακαλέσῃις, ἀλλ᾽, Ὡς πρὸς ε Ut denunties quibusdam. » Non dixit, Obsecres, διεφθαρµένους, μετὰ αὑστηρίας παραγγείῃς, φη- sed, Veluti erga eos qui corrupti sunt austere de- civ. « MÀ ἑτεροιδασκαλεῖν. » σαν ψευδάποστολοἰ — nunties, inquit. « Ne aliis utantur praeceptoribus.» τινες .ἀπὸ Ιουδαίων πάλιν ἐπὶ τὸν νόµον Ἓλκοντες, Ες Judaeis erant quidam pseudopostoli quirursum καὶ νόθα ἄλλα κατηχοῦντες δόγματα. € Μηδὲ mpoc- ad legem trahebant, adulterina tradentes alia dog- έχειν µύθοις, » ἸΜύθους λέγει, τὰ παραπεποιηµένα mata. « Nec attendant fabulis. » Fabulas dicit δόγματα. 'O γὰρ ταῦτα Ἰλαλῶν, ἑτεροδιδασκαλετ. adullerina dogmata : qui enim hzc loquitur, alio « Καὶ γενεαλογίαις ἀπεράντοις. » Ἡάππους γὰρ xalpulitur preceptore. « Et genealogiis fine carenti- ἠρίθμουν, olov οἱ Ἰουδαῖοι τοὺς ἀμφὶ τὸν bus.» Ávos namque ac progentiores numerabant, θεσπέσιον ᾿Αθραὰμ, ἐν αὐτοις ἐγκαλλωπιζόμενοι, καὶ μηδὲν αὐτοὶ χρηστὸν πράττοντες. Τὸ δὲ, « Απε- ῥάντοις, » oiov, τοῖς μὴ ἔχουσι πέρας τι χρηστὸ», fj τοῖς λέγουσιν, fj τοῖς ἀκούουσιν, « Αἴτινες ζητήσεις παρέχουσι μᾶλλον. » El αἱ ζητήσεις dv χαταγνώσει tiri, πῶς ὁ Χριστός * € Ζητεῖτε xal εὑρήσετε, » καὶ, ε Ζητεῖτε τὰς Πραφάς, 9 Ou À ζήτησις τῶν µέσων lxiv, "Ew γὰρ ζητεῖν χρἹστὰ, ὡς τὸ, «Ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. » Ένι καὶ ζητεῖν xaxà, ὡς οἱ φιλόσοφοι τὰ οὐράνια καὶ οὐσίαν θεοῦ. Ἐν- ταῦθα οὖν ζητήσεις, τὰς ἀνοήτους φησὶ, τὰς ἐμφι- quemadmodum Judai divinum Abraham, in illis gloriantes, cum ipsi nihil laude dignum operaren- tur. Quod autem ait: « Fine carentibus. » hoc est, q..& finem nullum habent utilemaut dicentibus aut audientibus. « Que questiones prebent magis. » Si damnantur questiones, quomodo ait Christus : « Quoerite et invenietis3 ; » et « Scrutamini Scri- pturasá!* Quia quastio est media et indilfe- rens 211 Contingit enim et bene querere, ut illud : « Quzsrite regnum Dei$ : » contingit et male querere, ut cum philosophi celestia quarunt ac ! Act, xi, 2. 3 Ibid. 47. 5Luc. n, 9. 4Joan, v, 99. 5 Matth. vr, 33. PATROL. GR. CXIX. 139 OECUMENII TRICCAE EPISCOPI 140 Dei substantiam. Hic ergo questiones dicitinsen- A λονείκους. « 'H οἰκονωμίαν Θεοῦ. » Τί δὲ ᾠχονόμη- satas ac contentiosas. « Quam Dei ordinationem. » Quid autem ordinavit Deus? ut. que ipsius sunt, fide suscipiantur : sunt enim incomprehensibilia. Per hoc autem quod rationes ac demonstrationes de unoquoque requirunt (nam ille sunt quzestio- nes) Dei resistunt dispositioni. L 5-7. Porro finis praecepti est Charitas ex puro corde εἰ conscientia bona ac fide non st- mulata. A quibus nonnulli aberrantes deflexe- runt ad vaniloquium, volentes esse legis doctores, non intelligentes neque que loquuntur, neque de quibus affirmant. EN Quod si hxc adsit, etiam cessabunt alienis uti preceptoribus. Quomodo? Quia ex eo quod non amant, invidia in quosdam ingreditur erga prcep- B εἰσῆλθέ τισι πρὸς tores, ne velint eos esse prexeptores, et ex hoc consequenter alienis utuntur praeceptoribus. « Ex puro corde.» Contingitenim et ex impuro corde diligere, ut est in dilectionelatronum ad latrones. Ex puro corde, ut et perfectam inquit, charitatem ipsi precipiss. Siquidem qua magis capita sunt sermonum, in exordio etin fine referuut hi qui praecipiunt, juvandse memori» gratia. « Et cons- cientia bona. » Non eam, inquit, requiro que duntaxat ad verba usque protenditur, qualis et in simulatione esse potest, sed illam qua corde pro- cedit, eoque puro : quie a conscientia et ea qua inde nascitur cogitatione, quze sola nihil habet si- mulationis. Quis enim erit qui seipsum fallat, aut σεν ὁ θεός; Τὸ πίστει δέχεσται τὰ αὐτοῦ * ἁκατάλη- πτα γάρ. Τῷ δὲ λογισμοὺς καὶ ἀποδείεις ἐπὶ ἑχά- στου ζητεῖν (τοῦτο γὰρ αἱ ζητήσεις), τῇ τοῦ θεοῦ διοικήσει ἀνθίσταντχι. « Τὸ δὲ τέλος τῆς παραγγελίας ἐστὶν ἀγάπη ἐκ καθαρᾶς καρδίας καὶ συνειλήσεως ἀγαθης, καὶ κά πίστεως ἀνυποκρίτου. τὲν τινες ἀστοχήσαντες, ἐξετράπησαν εἰς ματχιολογίαν, θέλοντες εἶναι νοµοδιδάσκαλοι, μὴ νοοῦντες μήτε περὶ τίνων διαθεθαιοῦνται. » Ταύτης Ὑὰρ οὔσης, καὶ τὸ ἑτεροδιδασκαλεῖν ἐπαύετο. Πῶς : Ὅτι ix τοῦ μὴ ἀγαπᾶν, φθόνος τοὺς διδασκάλος ἐκ τοῦ θέλειν αὐτοὺς εἶνχι διδασκαλους. λυιπὸν ἐκ τούτο, τὸ ἑτεροδιδασκαλεῖν. « 'Ex καθαρᾶς, φησὶ, καρδίας. 9 Εστι γὰρ καὶ ἐξ ἀκαθάρτου χαρδίας ἀγαπῆν, olal εἰσιν αἱ τῶν λτστῶν πρὸς τοὺς λῃστὰς φιλία. Ἐκ καθαρᾶς καρδίας, ἵνα καὶ τὴν ἀγάπην ἐντελῆ, nol, παραγχείλῃς αὐτοῖς. Τὰ γὰρ τῶν λόγων κεφαλχιω- δέστερα, 7j ἓν πρὠτοις fj kv. τελευταίοις διὰ τὸ εὖμνη - µόνευτον λέγουσιν οἱ παραγγέλοντες. € Καὶ συνει- δήσεως ἀγαθῆς. » Ob µόνον, φᾳησὶ, τὴν ἄχρι ῥημά- των ζητῶ, ἥτις καὶ ἓν ὑποκρίσει δύναται εἶναι, ἀλλὰ τὴν ἀπὸ καρδίας, καὶ ταύτης καθαρᾶς, τὴν ἀπὸ συνειδήσεως, xal τοῦ ἔνθεν λογισμοῦ, ὃς μόνος τὸ ἀνυπόκριτον ἔχει. Τίς γὰρ ἔσται ὃς αὐτὸς ἀαυτὸν ὑποκρίνεται; fj κχρύπτειν ποιρᾶται: € ὃν. τινες. 9 & λέγουσι, μήτε . * μά , -- , - occultare tentet ? « A quibus nonnulli. » Nempec 9v, των εἰρημένων, τῆς ἓν πίστει οἰκονομίας τοῦ ab his qu dicta sunt, puta Dei ordinatione que est per fidem, et charitate non. simulata. « Aber- ranles. » Arie enim opus est ne extra verilatts scopum decidas. « Ad waniloquium, » Quod prius dixit: Questiones et genealogias, nunc dicit, Vaniloquium. « Volentes esse legis doctores.» Alia erroris occasio. Non enlm solum mutuum odium, sed et amor principatus ad hoc ducit : qui el ipse ex odio et invidia nascitur. « Non intelligentes neque quz: loquuntur. » 219 Ostendere vult quod vere ab amore principatus ad hoc venerint, ut cu- piant esse magistri: neque enim legem noverunt neque de quibus affirmant. Si enim leges nossent, D ἂν ἐπίστευον, 8 καὶ ἀλλαχου φησι : Christo utique crederent, cum etiam alibi dicat: « Dicite mihi qui sub lege vultis esse, legem non auditisó ?» Nam si legem novissent, crederent utique quod ad Christum transmittat. I, 8-11. Scimusautem quod bona sit lez, si quis ea legitime wlalur, sciens itlud quod. justo non sil lez posita, sed injustis e non. obsequentibus, im- piis et peccaloribus, irreverentibus et prophanis. patricidis el matricidis, homicidis, scortatovibus, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendaci- bus, perjuris, et si quid aliud et quod sanc doctrine | adversatur, secunium — Evangelium . glorie beati Dei, quod creditum est mihi. 6 Galat. 1v. 94. θεοῦ, xal τῆς ἀνυποκρίτου ἀγάπης. «€ ᾿Αστοχήσαν- τες. Τέχνης γὰρ δεῖται, ὥστε μὴ ἔξω τοῦ σκοποῦ τής ἀληθείας πεσεῖν. « Εἰς µαταιολογίαν. 5 0 εἶπεν ἄνω * El; ζητήσεις xal γενεαλογίας, νῦν λέγει, Μα- ταιολογίαν, « θέλοντες εἶναι νοµοδιδάσκαλοι. ». Αλλη πρόφασις ἀστοχίας. Οὐ γὰρ µονον, qnol, τὸ µισάλ- ληλον, ἀλλὰ καὶ τὸ φίλαρχον εἰς τοῦτο ἄγει, ὅπερ καὶ αὗτὸ ἐκ τοῦ μίσους ἐγείρεται καὶ τοῦ φθόνου. « M3 νοοῦντε μήτε à λέγουσι. ν Δεῖξαι θέλει, ὅτι ὄντως ἀπὸ φιλαρχίας ἦλθον εἰς τὸ θέλειν εἴναι διδά- σχαλοι. OUcs Υὰρ τὸν νόµον ἴσασιν, οὔτε περὶ ὦν διαθεθαιοῦνται. El γὰρ ἴδεισαν τὸν νόµον, Χριστῷ Λέχετέ µοι, οἱ ὑπὸ νόµον θέλοντες εἶνχι, τὸν vópov οὐκ ἀχούετε; » El γὰρ ᾖδεισαν τὸν νόµον, Ἡπίσταντο ἂν ὅτι Ἀριστῷ παραπέμπει, « Οἴδαμεν δὲ ὅτι καλὸς ὁ νόμος, là» τις αὐτῷ νομίμως χρῆται, εἶδὼς τοῦτο ὅτι δικαίῳ νόμος o) κεῖται, ἀνόμοι δέ καὶ ἀνυποτάκτοις, ἀσεθέσι καὶ ἁμαρτωλοῖς, ἀνοσίοις καὶ βεθήλος, Ππατρ- ἄλῳαις καὶ µητρολφαις, ἀνδροφόνοις ἍἸἈόρνοις, ἀρσεγοκοίταις, ἀνδραποδισταῖς, ψεύσταις, ἐπιόρχοις, καὶ £t τι ἕτερον τῇ ὁγιαινούστι διδασκαλἰᾳ ἀντίχειται, κατὰ τὸ Εὐαγγέλον τῆς δόξης τοῦ µακαρίου Θεοῦ, ὃ Ἐπιστεύθην ἐγώ.. ο 141 καλός. Τίς δὲ ὁ νοµίµως αὐτῷ χρώμενος» Ὁ δι) ab- τοῦ εἰς τὴν πίστιν παραπεμπόμενος. ΜΗ ἰσχύων γὰρ 9 νόμος δικαιῶσαι, ἐπὶ τὸν δικαιοῦν δυνάμενον παραπέμπει Χριστόν. 'O γὰρ πληρῶν, οὐχ ὁ ἕξ- ηγούμενος, νοµίµως αὐτῷ χρῆται. « Εἰδὼς τοῦτο, » Καὶ ἔκεῖνος, φηαὶ, νομίμως αὐτῷ κχέχρητχι ὁ εἰδὼς ὅτι οὗ χρήζει αὐτοῦ πρὸς τὸ ὀρθῶς βιοῦν. Τίς ὃὲ οὗ- τος» Ὁ δι᾽ ἀρετὴν ὀρθῶς βιῶν, καὶ οὗ διά τὸν φόδον τοῦ νόµου. « ᾿Ανόμοις δὲ «zl ἀνυποτάκτοις, » Τοῦτο καὶ ἀλλαχου φησιν * « Ὁ νόμος τῶν παραθάσεων χάριν προσετέθη, s ὥστε τῷ δικαίῳ καὶ μὴ παραθάντι οὔτε ἔσται νόμος, ἀλλ᾽ ἐκείνοις τοῖς μὴ de! ἑσυτῶν τὴν ἀρετὴν μετιοῦσιν, ἀλλὰ δεοµένοις τῆς ἄπειλης τοῦ νόµου. Kal λοιπὸν αὐτοὺς καταλέχει, ταῦτα ἔχειν τοὺς ἸἹουδαίους αἰνιττόμενος, « ᾿Ασεθέσι καὶ ἅμαρ- τωλοῖς. » Οἱ γὰρ σωνεχῶς εἰδώλοις προσχυνοῦντες, οἱ τὰ τέχνα τοῖς δαέµοσι θύοντες, οἱ τὸ, Μωσέα λιθα- ζοντες. xxl Φφόνοις ἐμφυλίοις µολυνόμενοι Ἰουδαῖοι, ταῦτα πάντα οὐκ ἂν εἶεν; «Καὶ ei τι ἕτερν ti ὑχιχινούσῃ διδασκαλίᾳ ἀντίκειται,. » ἹΤαῦτκ Ὑὰρ πάντα πάθη ug ἐστι διεφθαρµένης. Ἡ δὲ τοιαυτη duy τῇ ὑγιετ καὶ καλῶς ἐχούσῃ διδασκαλίἰᾳ ἀντι- πράττει. « Κατὰ τὸ Εὐχγγέλιον τῆς δόξης.» Ἠοίᾳ ὑγιαινούστι φησί; Tf, οὔσῃ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ. Εὐαγγέλιον δὲ ὀόξης αὐτὸ καλεῖ, ὅτι δι αὗτου μάλιστα δοξάζεται ὃ Χριστὸς, σταυρὸν ἑλόμενος, « O ἐπιστεύθην ἐγώ. » Εἰκὸς γὰρ ἣν ἔχειν τοὺς Φευδαποστόλρως πεπλασμένα Εὐχγγέλια. ΚΕΦΑΛ. B'. « Περὶ της ἑαυτοῦ ἐχλογῆς εἷς εὐαγγελιστὴν, ix διώκτου, xxtà χάριν θεοῦ. » « Καὶ χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί µε Χριστῷ "5nsoo τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ὅτι πιστόν µε ἡγήσατο, θέµενος εἷς διακονιίαν τὸν πρότερον ὄντα µβλάσ- Φηµον. xal διώκτην καὶ ὑθριστήν *. ἀλλά καὶ ἠλεήθην, ὅτι ἀγνοῶν ἐἑποίησα ἓν ἀπισταᾳ. Υπερεπλεόνασε δὲ à χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν μετὰ πίστεως καὶ ἀγάπης £v Χριστῷ Ἰησοῦ. » Ἐπειδὴ εἶπεν * €. Ὁ ἐπιστεύθην ἐγὼ, » ἵνα μὴ δόξη κοµπάζειν, ἐπὶ τὸν θεὸν τὸ πᾶν ἀνάχει, xal φησι * Χάριν ἔχω τῷ ταύτην got τὴν δύναμιν δεδωκότι, D ti; τὸ ὅλως πιστευθηναι τὸ Εὐαγγέλιον. « Ti iv δυναμώσαντί µε. » Φορτίον γὰρ ὑπεισῆλθον μέγα, qnoi, καὶ πολλῆς δεόµενον τῆς παρὰ θεοῦ ἰσχύος. « Ὅτι πιστόν µε ἠγήσατο. » Εἶτα δείκνυσιν ὅτι δεῖ xal παρ ἡμῶν εἰσενεχθηναί τινα. Οὐ γὰρ ἀκρίτως Θεὸς ἐπιλέγεταί τινας. Ἡ γὰρ ἄν ἦν ἁδοχία τὸ πρᾶ- γµα. Kal φησιν * « Ὅτι πιστόν µε ἡγήσατο. » Τὸν δὲ pi, ὄντα πίστεως ἄξιον, πῶς ἂν πιστὺν ἠγήσατο ὁ θεός; Πιστὸς δὲ, ὁ μηδὲν τῶν τοῦ Θεοῦ σφετερι- ζόμενος, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑαυτοῦ τῷ θεῷ ἀνατιθεὶς, « El; διαχονίχν. » Τουτέστι, τοῦ Εὐχγγελίου. Διὰ- κονον δὲ λέγει διὰ τὸ κηρύσσειν. ᾽Απόδειξις δὲ τοῦ 1 Galat. UH, 19. COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. € Ότι καλὸς ὁ νύµος.» "uc st γε μὴ Ἡ τοῦτο, οὗ Α 142 « Quod bona sit lex. » Quod si hoc non fiat,non est bona. Quisautem legitime ipsa utitur? Qui per ipsam ad fidem transmittitur. Cum enim justificare non possit, ad Christum transmittit qui potest jus- tificare. Siquidem is qui complet et non qui inter- pretatur, legitime ea utitus. « Sciens illud.» Etiam is, inquit, legifime ea utitur, qui scit ea sibi opus non esse ad recte vivendum. Quis est autem ille? 15 qui virtutis gratia recte vivit et nontimore legis. « lujustis et non obsequentibus. » Hoc etiam alibi dicit quod lex propter transgressiones addita fuit". Justo itaque οἱ ei qui non pravaricatur, ne ulla quidem erit lex, sed illis qui ex seipsis virtutem non sequuntur, sed egent legis commitatione : et deinceps recenset illos qui ejusmodi sunt, Ju- dzeos his obnoxios esse innuens. « Impiis et pecca-- toribus. » Judei enim qui continue idola adora- bant, qui filios dcmonibus sacrificabant, qui Mosen lapidare volebant, qui c:dibus intestinis sese inquinabant, anne hec omnia in se habe- bant? « Etsi quid aliud est quod sane doctrina adversatur.» Nam ha"omnes corrupte sunt affectio- nes anima ; talis autem anima san: et bene dis- posite doctrine operibus rcpugnat. « Secundum Evangelium 915 g:orie. » Quo est autem doctri- na sana? ea quae secundum Evangelium Dei est. Vocat autem illud Evangelium glorie, quia per ipsum maxiine glorificatur Christus, qui crucem elegit. « ()Juod concreditum est mihi. « Verisimile c enim est quod pseudopostoli haberent conficta Evangelia, CAPUT Il. De sui in evangelistam electione, cum persecutor es- set, secundum gratiam Dei. I, 12-14. Et gratiam habeo Christo Jesu Domino nostro, qui mepotentem reddidit, quia fidelem me judicavit ponendo in ministerium : qui prius eram blasphemus et persecutor et violentus : sed miseri- cordiam adeptus sum, qvod ignorans fecerim per incredulitatem. Exuberavit autem gratia Domini nostri cum fide et dilectione, φ est per Chris- tum Jesum. Quoniam dixerat: «Quod concreditum est mihi : » ne se jactare videretur, rem omnem ad Deum re- fert, et ait : Gratiam ei habeo qui mihi hanc dedit potentiam, utomnino crederetur mihi Evangelium. « Qui me potentem reddidit. » Magnum enim onus Subivi, inquit, et quod magna indigeta Deo poten- tia. «Quia fidelem me judicabit. » Deinde ostendit quud oporteat etiain quidam a nobis afferre : non enim Deus sine judicio aliquos elegit: alioqui res probata justaque non esset, el ait : «Quia fidelem me judicavit.» At quomodo fidelem judicassetDeus eum qui fide dignus nonesset ? Fidelium sane,quod nihil eorum qua Dei sunt sibi vindicaret, sedet qus sua sunt Deo attribueret. « [n ministerium, » puta Evangelii. Dicit autem se ministrum propter przedi- 143 OECUMENII TRICCJE EPISCOPI 144 cationem. In hoc autem demonstratur. quod me A ἠγήσασθαι µε πιστὸν τὸ τὴν διαχονίαν μοι πιστευ- fidelem judicaverit,quia Evangelii ministerium mihi concredidit. « Qui prius eram blaosphemus. » Vide quomodo augeat Dei misericordiam, prioris vitse 914 faciens mentionem, et ostendens cujus volue- ri misereri. « Et persecutor. » Aesidiceret : Non solum blasphemies ingerebam, sed et alios perse- quendo, blasphemias dicere compellebam. « Sed misericordiam adeptus sum. « Seipsum supplicio dignum fuisse ostendit nam ad ha accedit miseri- cordia. « Quod ignorans fecerim. » Si ideo miseri. cordiam adeptus est quod ignorans fecerit, quam- obrem Judei queque non sunt misericordiam adepti ? Et dicimus primum quidem quia nolunt : nam qui ad Christum accesserunt, misericordiam (ivan τοῦ Εὐαγγελίου. «€ Τὸν moduspov ὄντε βλάσ- qnpov. ^ Όρα πῶς auct τὸν ἔλεον τοῦ Θεοῦ, τοῦ προτέρου µεμνηµένας fou, καὶ δεικνὺς τίνα ἆλεη- σαι εἴλετο. € Καὶ διώχτην, a qnalv. Ὡς el ἔλεγεν * Οὐ µόνον ἐθλααφήμων, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους διώ- χων, βλασφημεῖν Ἠνάγκαξον, « ᾽Αλλὰ καὶ ἠλεήθην. » Δεέκνυσιν ἑαυτὸν τιμωρίας ἄξιον Ὁ γὰρ ἔλεος ἐπὶ τούτοις γίνοται, € Ότι ἀγνοῶν ἐποίησχ. » El ἐπειδὴ ἀγνοῶν ἐποίησεν, Ἀλεήθη, sl δήποτε καὶ οἱ Ἰω- δᾳῖοι οὐκ ἠλεήθησαν; Kal qxusv, πρῶτον μὲν, ὅτι οὗ βούλονται. Οἱ γὰρ προσελθόνες τῷ Χρισῷ, ἠλεήθησαν. Διὰ τὶ OR ob πάντες εἶδαν ὁπτασίαν ὡς Παῦλος; 3 yàp ἂν πάντες προσῆλθον. Ότι ὁ μὲν Παῦλος ἐξ ἀγνοίκς ἐδίωκεν, ἐκεῖνοι δὲ ἐν εἰδήσει. adepti snnt. Quare autem mon viderunt omnes vi- B Axoue τοῦ εὐχκγγελιατοῦ λέγοντας, ὅτι, πολλαί ἐκ sionem sicut et Paulus ? Ita enim omnes accessis- sent. Quia Paulus quidem ex ignorantia perseque- batur, illi vero scientes ac volentes. Áudi evange- listam dicentem, quod multi e Phariseis et Judaeis credebant, sed non confitebantur : 8 « Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei9.» Rursun'CGhristus ad eos: «(Quomodo potestis credere qui gloriam a vobis mutuo accipitis ? » Et iterum : «Hoc dixerunt parentes cci propter Judaeos, ne et tpsi e Synagoga ejicerentur. » Quin et ipsi Judei di cebant : « Videtis quod nibil proficimus, ecce totus mundus post eum abit 10, » Vides quod scientes laberentur eo quod amareut principatum ? Tunc τῶν Φαρισαίων καὶ Ἰουδαίων ἐπίσεφυον, οὐχ ὠμοωλό- youv δὲ» « "Hyánnsav γὰρ τὴν ἂόξαν τῶν àv- θρώπων μᾶλλον ἥπερ τὴν Odiav τοῦ θεοῦ. » Καὶ πἀ- λιν πρὸς αὐτοὺς ὁ Χριστος * « Πώς ἂύνασθε πιστεύειν͵, δόᾷαν παρ ἀλλήλων λαμθάναντος: ν Καὶ πάλιν ^ α Τοῦτο εἶπον, φησὶν, οἱ γανεῖς τοῦ τυφλοῦ διὰ τοὺς Ἰρυβαίους, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἁποσινάγωχοι γένων- ται. Καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ Ἰουῤαἔοι ἔλεγαν 9 Ὁρᾶπε ὅτι οὐδὲν ὠφελοῦμεν ; Ἰδὲ πᾶς ὁ χόσµος ὑπάγει ὀπίσω aUcou, » Εἶδες αὐτοὺς ἐν εἰδήσει πτχίοντας, φιλαρ- χίας ἕνοκεν; Τότε Ob ὁ Παῦλας ἴσως παρὰ τοὺς πό- δας fj» Γαμαλιήλοω, uà ἐπικοινωνῶν τῷ ὄχλῳ, xal μετὰ ταῦτα ὁρῶν τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν αὐξανο- autem Paulus fortassis ad pedes Gamalielis era, c µένην, ἐζηλοτύπει ζῆλον Θεοῦ ἔχων, εἰ καὶ μὴ κατ nec lurbe communicabat. Cumque post haec vide- ret Christi fidem augeri, zelo Dei accendebatur, quanquam non secundum scientiam. «Per incredu- litatem. » Ex lege ea que Christum concernebant legerat, quiaergo statim Christo non credidit, igno- rantiam vocat rem ex incredulitate ortam. « Exu- beravit autem gratia. » Non solum, inquit, cum digous essem supplicio me dimisit inultum, sed justificavit, et filium ac amicum hzredemque fecit. « Cum fide et dilectione. » Exuberavit autem cum mea fide et dilectione due etipsa perChristum mibi contigit. « Qua est per Cbristum Jesum. » Fidem aotem dixit etdilectionem,quia contingit credentem. non facere ea quse sunt diligentiuia Christum: Ostendit autem quod necesse sit et nos aliquid af y ferre. I, 15-17. Gertussermoet dignusquem modis om - nibusamplectamur, quod Christus Jesus venit tn mundum ,utpeccatoressalvos 215 faceret, quoruan primussumego. Verum ideo misericordiam adeptus sum, utin me primo ostenderet Jesus Christus om- nem clementiam ud exprimendum exemplar iís qui credituri essent in ipso ad vitamoternam.Regí au- Lem seculorum immortali, invisibili, soli sapienti Deo honor et gloria in secula seculorum. &men. « Certus sermo. » Sive verax est qui dicetur ser- mo. Ex me, inquit, discite. « Quorum primus sum 8 joan, xu, 49. 9ibid. 42. 10 ibid. 19. ἐπίγνωσιν. € Ἐν ἀπιστίφ. à 'Ex τοῦ νόµου, τὰ περὶ τὸν Χριστὸν ἀνεγνώκει, Ἐπεὶ οὖν εὐθέως μὴ ἐπί- στευσε τῷ Χριστῷ, ἴἔγνοιαν τὸ πρᾶγμα καλεῖ, ἐς ἀπιστίας τεχθεῖααν. « Ὑπερφπλεόνασε δὲ d χάρις. » Qà µόνον γὰρ, qmolv, ἄξιον ὄντα τιμωρίας, εἶασεν ἀτιμώρητον, ἀλλὰ καὶ ἐδικαίῶσο, καὶ υἱὸν, καὶ φί- Àew, xal κληρανδμον ὀποίησε, « Μετὰ πίστεως xai ἀγάπης. » Ὑπερεπλεόνασε δὲ μετὰ τῆς ipe κίστεως καὶ ἀγάπης, τῆς καὶ αὐτης διὰ Σριατοῦ μοι ὑπερ- χυθείσης. Tac γὰρ « iv Χριστῷ 'Ingeu 5 qug. Πί- στεως δε εἶπε xal ἀγάπης, ὅτι ἔνι μὲν πιστεῦσαι, WÀ πράττειν ὃ τὰ τῶν ἀγαπώντων wb» Σριστόν. Δρίχνυσι δὲ ὅτι ἀπάναγμες καὶ ἡμᾶς τν συνεισ- &N&YX&1v. € Πιστὸς ὁ λόγος καὶ πάσης ἀποβαχῆς ἄξιος, ὅτι Χριστὸς Ἰησοῆς Άλθεν εἷς τὸν κόσμον ἁμαρτῳ- λοὰς σῶσαι, dv πρὠτός εἶμι ἐγώ. ᾽Αλλὰ διὰ τοῦτο Ἀλεήθην, ἵνα bv ἐμοὶ πρώτφῳ ῥἐνδεδησαι ᾿ἸΙηροὺς Χριστὸς τὴν πᾶσαν μαιροθνμίαν, τρὸς ὑποτύπωαιν τῶν µελλόντων πιστεύειν bm αὐτῷ, εἷς Ὁωὴν αἰώνιον. TQ δὲ ᾖβασιλεῖ τῶν αἰώνων, ἀφθάρηφ, ἀοράνψ, µόνῳ αοφῷ θεῷ, cu, δόξα εἷς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾽Αμήν. » « Πιστὸς ὁ λόγος, » τουτέσιν, ἀληθὴς ὁ ῥηθλσό- µενος λόγος. Εξ ἐμοῦ, φησὶ, γνώσεσθε. « "Qv πρῶ- 145 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 146 TO; εἶμι ἐγώ. ο Καΐτοι ἀλλαχοῦ λέγει * «Κατὰ τὴν A ego. » Atqui alibi dicit : « Juxta justitiam, quae est δικαιοσύνην nv ἓν νόμῳ υενόμενος ἄμεμπτος, » Dex οὖν ὧδε ἁμαρτωλὸν καὶ πρῶτον τῶν ἁμαρτω- λων λέγει ἑαυτὸν ; Kal φαµεν, ὅτι ἡ ἐκ νάµου δικαιο- σύνη, πρὺς τὴν ix πίστεως παραθαλλοµένη, οὐ µό- vov οὐκ ἔστι δικαιοσύνη, ἀλλὰ καὶ πρώτη ἁματρία. « Πάντες γὰρ ἥμαρτον, Φποὶ, καὶ ὑστεροῦνται τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, » Ταύὐτῃ δὲ τῇ συγκρίσει καὶ ἆλλα- 499 χέχρηται, ἔνθα φῆσί * α Καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοζξασμένον iv τούτῳ τῷ μέρει, ἕνεκεν τῆς ὑπερ- δαλ) οὐσὶὰς δόξης. Y — « )λλλὰ διὰ τοῦτο ἠδεήθην, » Opa τί ταπεινὸν εἶπεν. ᾿Εμοῦ, φησὶ, σωθέντος τοῦ πάντων ἁμαρτωλοτέρου, οὗ δεῖ λοιπὸν ἀμφιθάλλειν περὶ αωτηρίακς. Δεῖξαι γὰρ θέλει ὅτι o0 σέσωσται ὡς ἄξιος σωτηρίας, ἀλλὰ διὰ τὸ τοὺς ἄλλους μὴ ἀπελπίσαι τῆς σφῶν σωτηρίας. « Τὴν πᾶσαν µαχρο- θυµίαν. » Ὢ τῆς Παύλου ταπεινώόεως] Elc πᾶν, Φπαὶν, εἶδος ἐλθὼν κακίας, τῆς πάσης ἑἐδεόμην µα- κροθυµίας, οὐ µέρος αὐτῆς, ὥσπερ οἱ ἐν μέρει Ἡμαρξηχότε, « Πρὸς ὑπόδειγμα. » Πρὸς παράκλη- σιν, πρὸς ἀπόδειξιν. ἃὰ El, ζωὴν αἰώνιον. » Ἐλ γὰρ τῷ σχήδειν ζωὴν ἀ]ώνιον, ἡ clc Χριστὸν γίνεχαὶ πίσις « Tq δὲ βασιλεῖ τῶν αἰώνων. ϱ Ταῦτα περὶ τίς ἁγίας δέξαι Τριάδος. Κοιναὶ 15» Πατρὺς καὶ Yio3 καὶ ἁγίο Πνεύματος ml τοιαῦται προσηγορίαι. Ew γὰρ ἀλλαχοῦ Περὶ τοῦ Υἱοῦ ταῦτα εὑρεῖν, ἆλ- λαχοῦ περὶ Πνεύματος, νῦν δὲ περὶ τοὺ Πατρός « Μόνῳ σοφῷ Oc. » Ταῦτκ περὶ τοῦ Χριοτοῦ τῆς ἀγάπης φιλοσοφήσας, µέμνηχαι κἀὶ τοῦ Ἡατρὺς, καὶ δοξολογίαν ἀναπέμπει — abt, va µήτις νομίδὴ ἃμοιρον τῖς εἷς ἡμᾶς ἀγάπης εἶναι τὸν Πατέρα. Ὕπερ γὰρ της εἷς ἡμᾶς ἀγάπης, τὴν ἁγίαν Τριάδα ὀοξάζεσθχι πρέπει, Χδινης οὔσης τῆς ἀγάπης. ΚΕΦΑΛ. T. « Παραγγελία περὶ πιστῆς καὶ εὐσυνειδήτου διαχονίας, fie ἄνευ χίνδυνος, » ε Ταύτην την παραγγελαν µπαρατίθεμαί σοι, τέκνον ἨΤιμµόθε, χάτὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, ἵνα ὕὑτρατεύῃ ἓν αὐταῖς τὴν καλὴν στρατείαν, ἔχων Ἠπίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, τν τινες ἁπωσάμενοι, περὶ τὴν πίστιν ἑναυάγη- σαν. Uv ἔστιν Ὑμένοος xxl: ᾽Αλέξανδρς, ὁὓς ταρέδωκκ στμεῖν. » e Ταύτην τὴν παραγγελίαν. » Δηλοϊ τῆς φυλακῆς τὸ ἀχριθές. « Παρατίθεμαί 601, 5 "Uc τέχνῳ, rel, παραγγέλλω, οὗ κατὰ τινα ἐξουσίαν δεσπόταις πρέ- Ξαυσαν. « Κατὰ τὰς προαγούσας. Μεθ) ύπερθα- τοῦ κεῖται. Ἡ γὰρ σύνταξις αὕτη ^o Ἵνα στρατεύῃ κα- τὰ τὰς προαγούσας ἐπὶ σὲ προφητείας, τουτέστιν, ἵνα στρατεύ ἁξίως τῶν ἐπὶ σοὶ πβοφητειών, Κατὰ Υὰρ Πνεύματος ἀποκάλυψιν, καὶ ᾖρέθη παρὰ τοῦ Παύλου sl; μαθητὴν, rad περιετµήθη, καὶ ἐπίσκο- πος ἐχειροτονήθη. « ἵνα στρατεύῃ. » Ὡς Ἀριστοῦ στρατιώτης μετὰ τῶν πνευματικῶν ὅλων τοῖς νοη- in lege factus irreprehensibilis 11. Quomodo ergo hoc loco sese dicil peccatorem primumque pecca- torum ? Et. dicimus quod justitia, qui est ex lege ad eam collata qua est ex fide, non solum justitia Don est, sed et primum peccatum est. « Omnes enim peccaverunt, inquit, ac destitunntur gloria Dei 14.» Hac autem comparatione etiarn alibi usus est quando ait : « Etenim ne glorificatum quidern fuit quod glorificatum est in ac parte, propter éminentem gloriam 53. » — « Verum ideo miseri- cordiam adeptus sum. » Vide quam hu«ailiter de se loquatur. Cum ego, inquit, salus factus sim qui ceteris omnibus magis peccaveram, non oportet póst hac ambigere de saluté. Vult enim ostendere B quod salvus non sit factus, quia salute dignus es- Set, sed quod alii desperarent de sua salute. « Om- tem clementiam. » Ο magnam Pauli modestiam ! Ad omne, inquit, genus πια] perveneram, omni clementia mihi opus erat, non parte ipsius, sicut iis quiin parte peccaverant. « Λά exprimendum exem- plar » Ad exemplum, ad consolationem, ad demon- strationem. « Ad vitam zternam. » Nam ad obti- nendum vitam :eternatn, existi fides in Christum. e Regi autem seculorum. » Hzc de sancta intellige Trinitate. Nam communes de Patre et Filio ac Spiritu sancto sunt hujusmodi appellationes. Con- tingit enim hac alibi de Filio invenire, alibi de Spiritu, nunc autem de Patre. « Soli sapienti Deo.» Hzc ubi de Christi dilectione disseruit, etiam Pa- tris meminit, et doxologiam ad eum dirigit, ne quis Patrem existimet expertem esse dilectionis erga nos. Sanctam siquidem Trinita temglorificare con- venit ob amorem erga nos, cum communis sit illis dilectio. CAPUT III. Proceptum de fide ac mysterio bono conscientia, qua deficiente imminet periculum. 2161, 18-20. Hoc peceptum commendo tibi, fili Timothee, juxta eas qua deteprecesserunt prophe- tias, ut milites in eis bonam militiam,habens fidem et bonam conscientiam : quam repellentesnonnulli, circa fidem naufragium fecerunt: quorum denu- mero sunt Hymeneus el Alexander, quos tradidi τῷ Σατανᾷ, ἵνα πχιδευθῶσι μὴ BAxs- p Satano, ut díscaat non blasphemare. « Hoc preceptum. » Significat observationis di- ligentiam. « Commendo tibi. » Tanquám filio, in- quit, precipio, non secundum aliquam autoritatem qua dominis conveniat « Juxta easque preecesse- runt. » l'er hyperbaton id positum est. Est autem hic ordo : Ut milites juxta eas quae de te prieces- serunt prophetias, hoc est, ut apte milites, respon- dens prophetiis qua de te fuerunt. Nam juxta Spi- ritusrevelationem, et electus aPauloin discipulum, et circumcisus est, et episcopus ordinatus est. « Ut milites. » Tanquam Christi miles cum spiritualibus '1 Philipp. 11. 6. 33 Rom. i, 29. 1? Π Cor. ui, 10. 147 OECUMENII TRICC/E EPISCOPI 148 pugnans omnibus modis adversus spirituales inimi- Α τοῖς ἔχθροῖς πολεμῶν. α Ἐν αὐταῖς. » Ta προφη- cos. « In eis. » Prophetiis videlicet : nam ille te — «ela, φησίν * ἐκεῖναι γὰρ ελοντό σε. AV &q οὖν clegerunt. Propter quas ergo susceptus eL a quibus ἡἠρέθης, καὶ ἐξ ὦν ἐπελέγης, ἐν αὐταῖς καὶ δι αὐ- clectus es, in ipsis et per ipsas milita, id est, per τῶν στρατεύων, διὰ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος, δι οὔ καὶ ipsum Spiritum per quem suntetpropheti;:. « Bo- αἳ προφητεῖαι. « Τὴν καλὴν στρατείαν. » Ενι γὰρ nam militiam. » Est enim et mala militia de qua καὶ xzx*, στρατείχ, περὶ ἧς φησιν’ « "Borneo παρ- dicit: « Exhibuistia membra vestraarmaimmuudi- εστήσατε τὰ µέλη ὑμῶν ὅπλα τῇ ἁμαρτίᾳ καὶ τῇ tie et iniquitati !*, » — « Habens fidem. » Oportet ἀκαθαρσίᾳ. » ---«Έχων πίστιν.» Τὸν γὰρ διδᾶ- enim magistrum sui primum essedoctorem. Fidem σχαλον ph, ἑαυτοῦ πρῶτων εἶναι διδάσκαλον. ΠΠ]- autem dicit que est circa dogmata : conscientiam οτιν δέ φησι τὴν περὶ τὰ δόγματα, συνείδησιν δὲ, vero qui circaconversationem est. «Quam repel- τὴν περὶ τῆς πολιτείας. « "Hv τινες ἀπωσάμενοι, » lentes nonnulli. » Quam, inquit, conscientiam, que — "Hv τινα, φησὶ, συνείδησιν τὴν περὶ τὸ ὀρθῶς βιοῦν est de reete vivendo. Ubi enim quis probe vixerit, "Όταν γάρ τις ἀδοχίμως Ch, καὶ περὶ τὴν πίστιν etiam circa fidem naufragium facit. 917 Siquidem ναυαχεῖ, Ίνα γὰρ μὴ τῷ φόθῳ τῶ, µελλόντων βασχ- ne terrore futurorum crucientur, suo animo per- , νίζονται͵ σπουδάζουσι πείθιν τὴν ἑαυτῶν og iv suadere nituntur mendacia esse quiecunque apud ὅτι ψευδή πάντα τὰ παρ ἡμῖν τάτε περὶ ἀναστά- nos de resurrectione ac judicio dicuntur. « Tradidi σεως xal κρίσεως. « Παράδοκα τῷ Σατανᾷ, να Satange ut discant. » Cum Satanas seipsum non παιδευθῶσι. » 'O ἑαυτὸν μὴ παιδεύων Σατανᾶς, m X instruat, quomodo aliis bonam afferet doctrinam τοῖς ἄλλοις γίνεται {ρηστῆς παιδείας πρόξενος; Kai Et dicimus quod sicutlictores innumeris plenima. φαμεν, ὥσπερ οἱ δήµιοι μµυρίων Ὑάμοντες καχῶ», lis alios castigant, et instruunt ut modeste se ge- τοὺς ἄλλους σωφρονεῖν παιδεύουσιν, οὕτως καὶ ὁ Ex- rant, ita et Satanas. Quando enim quis Satans «avc. Πσράδοσις γὰρ ὅταν Ὑένηται τῷ Σατανᾷ, OU traditur, ab aliorum communicalione separatur. ἀφορισμοῦ τῆς κοινωνίας — yivevzt, Λοιπὸν παρχλα- Deinceps ergo demon acceptum hominem divino 6v ὁ δαίµων γυμνὸν τῆς τοῦ θεοῦ βοηθείαὀ τὸν ἄν - nudatum auxilio castigat et erudit : et hoc οθάΙΐ θρωπον, παιδεύει, Καὶ τοῦτο (vexat αὐτῷ πρὸς σω- ipsi ad modestiam. Quare autem Satan tradit 15, «φρονισμόν. Aix τί δὲ τῷ Σατανᾷ παραδίδωσι, καὶ μὴ et non ipse castigat et erudit ? Ut ostendat quod αὐτὸς παιδεύι; Ίνα δείξει ὅτι xol τῷ Σατανᾷ ἐπι. etiam possibile sit Satange imperare: etutuna cum Ἅᾖτάσσειν αἷόν «£. ἔστι, καὶ ἵνα μετὰ τῆς χολάσεως supplicfo ferant etiam contumeliam, nempe quod καὶ ὑδρίζωνται, τοῦ Σατανᾶ τιμωρουµένο. Too; aSatanapuniantur. Siquidem incredulos puniebant μὲν γὰρ ἀπίστους, δι ἑαυτῶν ἑχόλαζον ol ἀπόστο- per seipsos apostoli : quemadmodum ipse Paulus C λοι, ὥσπερ τὸν Βαριησοῦν à αὐτὸς Παῦλος καὶ τὸν Bariesum qui et Elymas, et Petrus Ananiam : ut. ᾿Ἐλύμαν, καὶ ὁ Πέτρος «bv 'Avavíay * ἵνα δείξωσιν ostenderent quod potentes essent : alios vero qui ὅτι δύνανται. Τοὺς δὲ τούτοις μὲν µανθάνοντας, ix- ab ipsis quidem eruditi fuerant, sed adversi erant, «pzmévcao δὲ, τῷ Σατανᾷ παρεδίδυν. « M βλασ- Satanz tradebant. « Non blasphemare. » Hi enim φημεῖν. » Οὗτοι γὰρ λοχγισμοῖς ἀνθρωπίνις τὴν nationibus humanis fidem interpellantes converie- πίστιν ὑποδάλλοντες, ἐξετράπησαν xal βλασφημεῖν, bantur ad blasphemandum : quod nunc patiunlur ὅπερ νῦν Νεστοριανοὶ πάσχουσι, καὶ αἱ λοιπαὶ ai- Nestoriani ac reliqua haereses. CAPUT IV. De oratione ut pro omnibus fiat, wt ubique pure sine ulla turbatione et religiose. lI, 4-4. Adhortor igiturutantcomnia fiant depro- craliones, obsecrationes, interpellationes, gratia- ρέσεις. ΚΕΦΑΛ. A. « Περὶ εὐχῆς, ὅτι ὑπὲρ πάντων, ὅτι πανταχοῦ ἀκάκως, ἀταράχως, σεμνῶς. » « Παραχαλῶ οὖν πρῶτον πάντων, ποιεῖσθχι δεή- σεις, προσευχὰς, ῥἕἑντεύξεις, εὐχαριστίας ὑπὲρ χαὶ πάντων rum actiones pro omnibus hominibus, proregibusel πήντων ἀνθρώπων, ὑπὲρ βασιλέων oinnibus quiineminentiasunt constituti: ut placi- — «uv ἓν ὑπεροχτ ὄντων, ἵνα Wpsuov καὶ ἡσύχιον damae quietam vitam degamus in omni pielaleaC βίον διάγωµεν ἓν πάσῃ εὐσεθεᾳ καὶ σεμνότητι. honestate. Namhoc bonum est et acceplum coram, — Tooco γὰρ καλὸν xal ἀπόδεκτον, ἐνώπιον του Σωτῆρος Salvalore nostro Deo, qui cunctos hominestull sal- ἡμῶν Θεοῦ. ὃς πάντας ἀνθρώπους θέλει auf vat, καὶ vos fieri εἰ ad cognitionem verilalis venire. elc ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. ». 218 In quotidiano, inquit, cultu hocante alio- «Ἐν τῇ καθημερινῖ λατρεᾳ, τοῦτο πρὸ τις τῶν rum mentionem sit. « Ut fiant deprecaliones. » ἄλλων µνήµης sip, φησί. «€ Ποιεῖσθαι δεήσεις. » Deprecatio quidem est supplicatio pro remotione µΔέησις μὲν ἔστιν Ἰχεσία ὑπὲρ ἁπαλλαγης λυπηρῶν tristium oblata : obsecratio vero petitio bonorum. προσφεροµένη. Προσευχή δὲ, αἴτησις ἀγαθῶν. UEv- Interpellatioautem est ad accusationem nocentium. — «co&; δὲ, κατηγορία τῶν ἀδικούντων. € Εὐχαρι- eGratiarum actiones. » Oportet enimgraliasagere στίας, » Ast γὰρ εὐχοριστεῖν ὑπὶρ τῶν slg ἀλλήλους pro bonis que mutuo inter nos fiunt. « Pro omüi- tvopévoy ἀγαθῶν. « Ὑπὲρ πέντω» ἀνθρώπων. » bus bominibus. » Cum enim episcopus communis Tov γὰρ ἐπίσκοπον, κοινὸν πατέρα ὄντα, χρὴ ὑπὲρ 14 Rom. vi, 19. !5 Act, xiu, 9, seqq. 149 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 150 πάντων ἀνθρώπων εὔχεσθα,, πιστῶν, ἀπίστων. φί- A Sit pater, debet pro omnibus hominibus precari, λων, ἐχθρῶν. ἑπηρεαζόντων, θλιδόντων, € Ὑπὲρ βα- σιλέων. » Εἶτα ἵνα μὴ κολακείας εἶναι τὸ πρᾶγμα ὑποβάλη, πρῶτον, εἰπὼν, « Ὑπὶρ πάντων ἀνθρώ- πων * o» QJtU ἐπήγαγεν, « 'Yrio βασιλέων καὶ τῶν ἐν ὑπεροχῇ. α ἵνα ἄρεμον xal ἠσύχιον βίον. » Ίνα p ταράττηται ὁ Χριστιανὸς, τί δήποτε dw χκαιρῷ μυστηρίων µέμνηται βασιλέως, πολλάκις χαὶ ἀἁπί- στο» ὄντος, δείκνυσιν ἡμῖν χέρδος ὃν τὴν ἐκείνων σω- τηρίαν. Πῶς ἡμῶν τὸ κέρδος ἡ ἐκεῖνων σωτηρία ; Iz; Av γὰρ ἐκεῖνοι σώζωνται καὶ ε)δοκιμῶσιν ἐν τοῖς πρὸς ἐχθροὺς πολέμοις, μεις iv ἡσυχίᾳ καὶ ^peuib διόζοµεν, µμηδενὺς ἡμᾶς ταράττοντος, Καὶ Tap "v ἄτοπον, αὐτοὺς μὲν ὑπὶρ τῆς κοινῆς σωτή- fidelibus οἱ intidelibus, amicis et inimicis, calum- niantibus et affligentibus. « Pro regibus. » Deinde ne adulatoriam esse rem suspiceris, primum dixit : «Pro omnibus hominibus;» et itademum subjunxit: « Pro regibus etbis qui sunt in eminentia constitu- li. » « Ut placidam ac quietam vitam degamus.» Ne in aliquo turbetur Christianus, quamobrem tem- pore mysteriorum merninerit regis cum frequenter sit infidelis, ostendit nostrum ssse lucrum illorum salutem. Sed quomodo nostrum est lucrum illorum salus ? Quomodo? Si enim illi serventur et egregie se gerant in bellis adversus hostes, nos quiete et placide-degemus nullo turbante. Absurdum siqui- plas μοχθεῖν, ἡμᾶς δὲν μηδὲ τὸ κατὰ δύναμιν ἆμων- , dem essel ipsos pro communi salute defatigari, nos τήριον, τὴν εὐχὴν λέγω, ὑπὲρ αὐτῶν συνεισφέρειν. autein, ne id quidem quod in nohis est auxilium « Ἐν πάσῃ εὐσεδείᾳ. » Τρεῖς elo πόλεμοι * εἷς ὁ iv. (orationem dico) pro ipsis in unum conferre. « In vov Bapopmv ἐπιφερόμενος "εἰς ὁ ἐκ τῶν ὁμοφύλων' Omni pietate. » Tria sunt bella : unum quod aBar- τρίτος, ὃν À ψυχη στασιάζει πρὸς τὸ συµα, ὁ καὶ xis- baris infertur, alterum quod a contribulibus, et των Ἠχαλεπώτερος. Ὁ uiv γὰρ ix τῶν Βαρθάρων, θάνχ- tertium quo anima dissidium habet adversus cor- τον f, ὀσυλείαν ἐπιφέρει µόνον, Τὸν δὲ ἐκ τῶν ὁμοφύλων, pus, quod etiam longe omnium periculosissimum ἔστικαὶ OU ἐπιεικείας ἔκφυγεῖν (α ᾿Αντὶ θὰρ τοῦ àyx- estillud namque quod a Barbaris inferlur, mor- Tv µε, φπσὶν, ἐνάιέδαλλόν µε, ἐγὼ δὲ προσηυχόµην.» tem tantum aut servitutem affert : quod autem a καὶ « Μετὰ τῶν µισούντων τὴν εἱρήνην, ἅμην εἷ- contribulibus, contingit eliam per benignitatem ρηνικός »). Ο δὲ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς, δυσκατόρθωτός ἐστι, devitari. Aitenim : « Cum me diligere debuissent, xai τῷ ugs τὴν βλάδην ἐπιφέρε. Βούλεται οὖν ὑπὲρ delrahebant mihi, ego autem orabam 16. » Et : Basin. εὔχεσθαι, να τε νικῶσι καὶ διχµένωσιν, « Cum his qui oderant pacem eram pacificus !. » εἰδὼς τὴν ἀπὸ τῶν Βαρδάρων εἱἰρήνην πολὺ συντε- lllud vero cum sitin nobis ipsis, difficillime confici λοῦσ.ν εἷς vh» ἐν ἡμῖν αὐτοῖς εἰρήνην. El γὰρ δετ — potest, etanimze affert nocumentum. Vult ergo pro σγολᾶσαι καὶ γνῶναι θεὺν, Gox σχολῆς καὶ ἡσυγίας regibus fieri precationes ut vincant el permaneant: χβεία εἷς ἐπίγνωσίν τε θεοῦ καὶ ἀγαθοεργίας. Πῶς C sciens pacemqueea Barbaris est, plurimum conferre ὃ ἂν v: πολέμοις Ἐνεκόμενοι Βαρβαρικοῖς, σχολἀ- 8d pacem qua in nobis esse debet. Nam si vacare 93:2 ; Τοῦτο γὰρ xz1Àbv xal ἀπόδεκτον, τὸ εὔχεσθαι oporteat Deumque cognoscere, certe otio et quiete ὑπὲρ πάντων ἀνθρώπων, καὶ Ἑλλήνων, ἵνα im- Opuseslad Dei et benefici rum ipsiuscognitionem. στραφωσιν. 6 Ός πᾶντας ἀνθρώπους θέλει σωθη- Quomodo ergo hi vacare poterunt qui bellis occu- vat. » Ei αὐτὸς, φησὶ, θέλει πάντας σωθῆναι, 6 καὶ panturbarbaricis? Nam hocbonumest et acceptum, σώζων Κύριος, τὶς prix ἐμῶν εὐχῶν ; Ναί. Αὐτοὺς nempe precari pro omnibus hominibus, etiam τε γὰρ ἐκείνους εἰς ἀγάπην ἕλχεις, κπὶ τὸ φιλ- Grecis, ut convertantur. 919. « Qui cunctos ho- στοργο» θεικνύες. ΨΜιμοῦ, φησὶ, τὸν σκοπὸν τοῦ Πιἰπθβτι]ίδα]νοβ fieri. » Siipse (dices) qui Dominus Θεοῦ. Αὐτὸς Ὑὰρ πάντας ἀνθρώπους θέλει σωθῆναι, est silvos faciens. vull omnes salvos fieri quorsum xii σὺ ὑπὲρ πάντων εὔχου ἀνθρώπων, « Καὶ ei; ergo nostre orationes? Utique necessarie sunt. ἐπέγνιοτιν ἀληθείας ἔλθετν. » Εἶπεν, « El; ἐπίγνωτιν Nam el eos ipsos ad charitatem attrahis, et benevo- αληθείας, ο λοιπὸν λέγει mola ἡ ἐν δόγµασιν ἀλήθειι. — lentiam ostendis. Imitare, inquit, Dei propositum : E: οὖν θέλει, ong.v, ὁ θεὺς, c μὴ γίνεται 0 θέλει; p ipse etenim vull omnes homines salvos fieri, et tu Qo γνσται, ὅτι bxstvot οὐ θέλουσιν, Οὐδὲν γὰρ πλὸς pro universis precare hominibus. «Et ad cognitio- &vi[xnv ποιεῖ ὁ θεός͵ nem veritatis venire. » Dixit ad cognitionem veri- latis, postea dicil quzeuam sit in dogmatis veritas. Si ergo Deus vult, quare non fit quod vult? Non fit, quia illi nolunt, Nihil enim ex necessitate facit in nobis Deus. « Et γὰρ θὲὺς, ti; καὶ μεσίτης θεοῦ καὶ ἀν- θρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Λ᾿Ιησοῦςσ, ὁ θοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων, τὸ µχρτόριον καιροῖς ἰδίοις, εἰς ὃ ἔτεθην ἐγὼ κήρυς xxi ἀπόστολος. ᾿Αλήθειαν λέγω ἐν Χριστῷ, οὐ ψεύδομαι, δ.δάσκαλος ἓθνῶν ἐν πίστει καὶ ἀλεθείχ. » & Εις γαρ θε»ς, εἴς καὶ μεσίτης. » Όλα οὐκ εἶπε- Δύο, ἀλλὰ, Ei xxl εἷς, ταύτῃ τὴν πολλθείαν φεύγων, Ἐπεὶ οὖν ἔει τὸν μµεσιτεύεν μέλλοντα, ἀμφοτέρων 16 Psal. ον. 4. 17 Psal. cxix, 7. IL. 5-7. Unus enim Deus, unus etiam conciliator Dei ethominum homo Christus Jesus, qui dedit se- metipsum pretium redemptionis pro omnibus, les - (imonium lemporibus suis, ad quod positus sum ego praeco et apostolus. Veritatem dieo in Christo, non mentior, doctor gentium per fidemel veritalem. « Unus enim Deus, unus el conciliator. » Áni- madverte quod non dixerit, Duo, sed, Unus et unus, hoc modo deorum multiplicationem fugiens. Quo- 151 CECUMEN:I TRICCJE EPISCOPI 152 niam ergo oportebat ewm qui conciliator futurus Α µετέχειν, ἵνα καὶ μεσιτεῦσαι ὀυνηθῇ, ὁ Yib τοῦ esset, amborum eese participem, ut etiam conei- Θεοῦ ὁ προαιώνιος Λόγος, σαρχιοθεὶς παραγόγονεν, iare posset, Filius Dei ante smcula incarnatus ix δύο φύσεων, oiov ix θεότητος καὶ ἀνθρωοότητος advenit in duabus naturis, nempe in divinitate θἱ oxápyov, καὶ iv μιᾷ ὑποστάσει μετὰ τὴν ἕνωσιν humaniíate exsistens : et in unica hypostasi post νοούµενος xal προσκωνούµενος, El γὰρ γυμνῃ τῷ unionem, intellectus et adoratus. Nam si in nuda 9eócnz: ἐπεφάνη ἡμῖν ὁ Μονογενὴς, οὐκ ἂν ve xev divinitate apparuisset nobis Unigenitus, non po- — ^j χτίσις αὐτὸν, ὅπου γε τὸ πρόσωπον Μωσέως ἰδειν οὐκ tuisset eum ferre creatura; quande neque Mosi ἴσχυον οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. Τὸ δὲ, « Εἷς θεὸς, » οὐ πρὸς faciem videre poterant filii Israel 16. Qued autem ἀντιδιαστολὴν κεῖται τοῦ Υοῦ ἡ τοῦ Πνεύματος, ait : Unus Deus, non ad distinctionem Filii ροπὶ- ἄπαγε ! ἀλλὰ πρὸς τοὺς οὐκ ὄντας, λεγοµένους δὲ θεούς. tur aut Spiritus. Absit! Sed propter illos qui non ᾖΖητεῖται δὲ διὰ «xl τοῦ Πνεύματος οὐκ ἐμνήσθη. sunt, et tamen dicuntur dii. Queritur autem quam ᾿Ἐπειδὴ περ Ἑλλήνων ὁ λόγος fjv. Περὶ αὐτῶν γὰρ ob causam Spiritus non meininerit. Quoniam de τὸ, « Καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν, 9 IIap' αὐτῶν Grecis sermo erat, de ipsis namque dicebatur: « Et ,, 9&. πολυθεία Tv, καὶ ἐἑφυλάξατο οἰκονομικῶς τοῦ ad cognitionem veritatis venire.» Apudipsosautem Πνεύματος µνησθῆναι, µή πως δόξῃ πολυθείαν εἶσ-- erat deorum multitudo : οἱ ita dispensatorie cavit ἀγειν. Ἐπεὶ ἔνθα πιστοῖς διαλέγεται, συνεχῶς αὐτοῦ Spiritus facere mentionem, ne quo modo videretur µέµνηται, πολλάκις καὶ μόνου, μὴ φέρων μνήμην deorum inducere multitudinem. Quia ubi cum Πατρὸς καὶ You. « Ανθρωπος Χριστὸς Ιησοῦς. » fidelibus disserit, continue ejus meminit, frequen- Ὥσπερ ἦν ἄνθρωπος, οὕτως fv xal θεὺς, ἁδιαιρέ- ter etiam solius, nullam faciens mentionem Patris τως, ἀσυγχύτως. « Ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ et Filii. « Homo Christus Jesus. » Quemadmodum πάντων, » καὶ Ἑλλήνων. ᾿Ἐκεῖνος μὲν οὖν ἀπέθανεν erat homo, ita erat et Deus, inseparabiliter, incon- ὑπὲρ πάντων, σὺ δὲ εὔξασθαι οὐκ ἀνέχι; "Opz δὲ fuse. 990 « Qui dedit semetipsum pretium re- τὸ, € Δοὺς ἑαυτὸν, α Κατὰ ᾿Αρειανῶν γὰρ τοῦτο, τῶν demptionis pro omnibus. » Etiam Grecis. Ipse λεγόντων, ὅτι xov παρεδόθη, Τί δὲ ἐστιν ἀντίλυ- siquidem pro omnibus mortuus est: tu autem non pov; "Evoyoc ἦν ἡ Φύσι, ὥστε ἀπόλέσθαι, ἀλλ’ adducerisut vel preceris pro omnibus. Animadverte ἀντ᾽ ἐκείνης ἀαυτὸν ἔδωκε, « Τὸ paprópiov. » Τουτ- autem quod ait: « Qui dedit semetipsum, » Nam ἐστι, διὰ τοῦ μαρτυρίου ἐγένετο ὁ Τἱὸς ἀντίλυτρον. hoc contra Arianos est qui dicunt quod nolens tra- Ὁ ἐφερμηνεύων, τοῦτό φησι viv, ὅτι ἀντίλυτρον τὸ ditus sit. Qui est. autem pretium redemptionis ? (, µαρτύριον λέγει, τουτέστι τὸ πάθο. Ἄλθε γὰρ Obnoxia erat natura ut periret, at illesemetipsum µαρτυρήσων τῇ &Anüelg, ἸἘΕμαρτύρησε γὰρ δι ὧν pro ipsa dedit. « Testimonium. » Hoe est, pertes- ἔπραττεν, ὅτι αὐτός ἕττιν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ θεοῦ, timonium sive martyrium factus est Filius redem- µέχρι θανάτο. Καὶ γὰρ αὐτὸς τὸν Πατέρα ἐφανέ- ptionis pretium : quod interpretans dicit nunc, puce, xal τὸ ἀληθὲς δόγμα καὶ τὸν ἀληθη val ἀγγελι- quod pretium redemptionis vocet nunc marlyrium, ἍΧὸν βίον αὐτὸς εἰσηγήσατο, « Καιροῖς ἰδίοις, » φησί. hoc est passionem. Venit enim testimonium ferens ἍὨΤουτέστιν, ὅτε ἐπιτηδείως εἶχον πρὸς τὴν πίστιν ol veritati : nam per ea quiz fecit testatus est quod ἄνθρωποι. Οὕτως ὁ Κλήμης lv ζ α Υποτυπώσεων * » esset Christus Filius Dei usque ad mortem. Siqui- « Καιροῖς ἰδίος. » Διὰ τοῦ μαρτυρίου ἔδωχεν ἑαν- dem ipse Patrem manifestavit, et verum dogma τὸν, φησὶν, ἀντίλυτρον. Διὰ τοῦ μαρτυρίου, τουτέστι, veramque vitam evangelicam ipse introduxit, τοῦ πάθους (iv αὐτῷ γὰρ ἐμαρτύρι τῇ τοῦ Πατρὸς « Temporibus suis. » Hoc est, quando recte se ἀγαθότητι ὅτι αὐτὸς καὶ τὸν Yibv ἔδωχεν. Αὐτοὶ habebant homines ad fidem.lta dicit Clemens sep- δὲ τῆς πρὸς αὐτὸν ἔχθρας οὐκ ἐπαύσαντ, ἀλλὰ timo Informationum libro : « Temporibus suis. » καὶ τὸν Υὸν ἑσταύρωσὰν. Καὶ ὅτι αὐτὸς τὰς ἔπαγ- Per testimonium, inquit, sive martyrium dedit Ὑελίας αὐτοῖς πληρῶσαι θέλει, αὐτοὶ δὲ οὐ βούλον- semetipsum pretium redemptionis : hoc est, per. ται), τοῦ καιροῖς ἰδίις, φησὶ, γενοµένου, τουτέστι͵ passionem. Nam in ea testificatus est de bonilate D προτετυπωµένοις καὶ προορισθεῖσιν ὑπὸ τὴς ἁγίας Patris, quod ipse propriumdeserit Filium:ipsiau- χαὶ µακαρίας Τριάδος. « Εἰς ὃ ἐτέθην ἐγώ. » Εἰς à tem non quieverunt ab inimicitia quam adversus µμαρτύριον καὶ πάθος, ἐγὼ ἐτέθην καὶ ἀφωρίσθην eum gerebant, sed et Filium crucifixerunt. Et quia κχήρυξ, ἵνα πανταχοῦ καταφανη ποιήσω τὸν σταυρόν. ipse promissiones eis complerecupit, ipsi vero no- — Exe δὲ ἔμελλε λέγειν, «διδάσκαλος Εθνῶν,ν ἄπιστον lunt ; factum dicit temporibus suis, hoc est preefi- δὲ ἑδόχει εἰ προσεκλήθησαν οἱ εἰδω)ολάτραι, προανα- guratis et antea. definitis a sancta ac beata Trini- φωνετ' « ᾽Αλήθείαν λέγω, οὐ ψεύδοµαι. a —« Διδάσκαλὸ- tate. « Ad quod positus sum ego. » Ad quod lesti- ἐθνῶν, » Ἐπειδὴ ἔνι xal παρατρεχόντως κηρῦξαι, monium et passionem, ego positus ac definitus ἐπήγαγε, Διδάσκαλος. Οὐ γὰρ ἐκήρυξα µόνον, ἀλλὰ sum praeco, ut ubique manifestum faciam crucis xal παραµένων ἐδίδασκον. Τοῦτο δὲ τὴν περὶ τὰ ἔθνη mysterium. Quoniam autem dicturus erat doctor σπουδὴν τοῦ Θεοῦ ἐνδείκνυτχι. « Ἐν πίστει xal ἆλη- gentium, incredibile autem videbatur quod idolo- θείᾳ. » Ἐπειδὴ εἶπεν, Ἐν πίστει, ἵνα µή τις νοµισῃ, latres essent advocati ad salutem, ideo pramitlit, ὅτι ἁπάτη ioci, ἐπάγει, Ἐν ἀληθείφ. Οὐ κηρυσσω 18 Exod. xxxiv, 35 ; II Cor. ui, 13. 183 COMMENT. IN EPIST. I AD TIMOTH. 154 ἓν συλλογιαμοῖς καὶ πλοκαῖς ῥητορικα-ς, ἀλλ᾽ ἐν α Veritatem dico, non mentior, «Doctor gentium. » πίστει. Τοῦτο γὰρ δεικνύει τοῦ κηρύγματος τὴν Qui: contingit etiam predicare pretercurrendo, δύναμιν. subjunxit Doctor : non solum enim przdicavi,sed et perseveranter docui. Hoc autem ostendit Dei swwdiuin erga gentes. « Per fidem et veritatem. ο Quoniam dixit : Per fidem. ne quis existimet quod sit error, subjunxit : Per veritatem. Non praedico rationibus ac nexibus rhetoricis. sed per fidem. Nam hoc predicationis vim ostendit. « Βούλομαι οὖν προσεύχεσθαι τοὺς ἄνδρας ἓν Ἑχντὶ τόπῳ ἑπαίροντας ὁσίας Ἁγεῖρας χωρὶς épqnc καὶ διαλόγισµο, Ὡσαύτως καὶ τὰς Ίν υχῖκας bw καταστολῃ κοσμἰρ μετὰ αἶδοῦς καὶ σωφροσύνης, κοσμεῖν ἑαυτὰς, μὴ ἐν πλέγμασιν f γρυσῷ fj µαργαριταις, f ἱματισμῷ πολυτελεῖ, ἀλλ᾽ 5 πρέπει γυναιξὶν ἐπαγγελλομέναις θεοσέδειαν δι’ ἔργων ἀγαθῶν, Πῶς οὖν, ὁ Χριστὺς ἐκώλυε τὸ φανερῶς εὔχε- σθαι» «Σὺ Ἱὰρ, φησὶν, εἴσελθε εἰς τὸ ταμιεῖόν σου. » O30: ὁ Χριστὸς ἐκώλυς σὺ ἐν παντὶ τόπῳ εὔχεσθαι, ἀλλὰ ποῦτο εἶπεν, ix περιουσίας ἄνατρον τὸ πρὸς ἐπίδειξιν εὔγεσθαι * ὥσπερ καὶ τὸ, « M) γνώτω ἡ δεξιά πο) τί mou? ἡ ἀριστερά σου, » οὗ περὶ χειβύν ensty, ἀλλ᾽ ὅπως ἀκενοδόξως καὶ μὴ πρὸς ἐπίδειξιν εὺ- ποιῶμεν. O5 γὰρ ὁ τόπος ἔχει διαφορὰν, ἀλλὰ παν- ταχοῦ, τοῦ μὴ ἐπιδειχ